• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: Walka z powodziami to nie tylko obowiązek inżynierów

    22.09.2010. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ochrona przed powodzią i ograniczanie strat nie leży jedynie w gestii inżynierów czy hydrologów. Duże pole do badań mają ekonomiści, bowiem nie ma analiz dotyczących strat sektora niepublicznego. Dużo wyzwań przed psychologami społecznymi, ponieważ wiele zależy od skutecznej komunikacji ze społeczeństwem w obliczu zagrożeń. Edukować należy nie tylko społeczeństwo, ale i dziennikarzy, którzy niejednokrotnie rozpowszechniają wprowadzające w błąd informacje - uważa Roman Konieczny z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

    Debatę ekspertów, którzy podczas wrześniowego Krajowego Kongresu Hydrologicznego w Warszawie mówili o obowiązkach uczonych wynikających z doświadczeń tegorocznej powodzi, prowadził prezes Stowarzyszenia Hydrologów Polskich (SHP) prof. Beniamin Więzik. Wzięli w niej udział także profesorowie: Zbigniew Kundzewicz, Kazimierz Banasik i Artur Magnuszewski.

    "Gdybyśmy rozmawiali z ekonomistą na temat ograniczenia strat powodziowych, pierwsze pytanie byłoby o strukturę strat, o to, kto je ponosi, podalibyśmy liczby. Okazałoby się jednak, że liczby te dotyczą jedynie majątku publicznego, ponieważ w Polsce nie rejestruje się strat w innym majątku. Nic nie wiemy o stratach w majątku indywidualnym, nie wiemy kompletnie nic na temat sektora komercyjnego" - mówił Roman Konieczny.

    Zaznaczył, że po powodzi w 1997 rząd zlecił Głównemu Urzędowi Statystycznemu wykonanie analiz. Z opracowań wynika, że majątek publiczny i indywidualny stanowi zaledwie 40 proc. strat całkowitych. A struktura strat, jak i struktura własności może się zmieniać, dlatego sprawy ekonomii są istotnym zagadnieniem badawczym.

    "Często narzekamy, że straty są tak wysokie, bo ludzie nie są przygotowani do powodzi, nie chcą się ewakuować, nie ewakuują swojego majątku. Jeśli rozmawiamy z psychologami społecznymi, zadają oni mnóstwo pytań, z których wynika, że ci ludzie nie mogli zareagować, ponieważ nie zostały spełnione podstawowe warunki efektywnej komunikacji" - stwierdza Konieczny.

    Ekspert powołał się na badania prowadzone przez IMGW w małych miejscowościach po powodziach w 1997 i w 2001 r. Okazuje się, że ok. 75 proc. ludzi nie było ostrzeżonych przed powodzią, a 80 proc. w ogóle nie wiedziało, że mieszka na terenach zalewowych. Część ludzi nie mogła zatem zareagować, reakcja innych była zerowa, ponieważ powiadomienia o zagrożeniu wydawały im się niewiarygodne. Według Koniecznego, sprawa psychologicznego i społecznego rozpoznania reakcji w sytuacji zagrożenia powodzią jest dość istotna.

    "Jest bardzo dużo ciekawych prac amerykańskich - socjologicznych i psychologicznych, omawiających, kiedy ludzie reagują na ostrzeżenie. Nie jest to takie proste, sprawa nie polega na tym, że ludziom dostarczy się informację i oni zareagują. To nie wystarczy. Po pierwsze - muszą wiedzieć, że są zagrożeni. Po drugie - muszą zrozumieć komunikat" - tłumaczył specjalista IMGW.

    Zauważył, że komunikaty, które są rozpowszechniane przez służby, a nawet przez telewizję, są niezrozumiałe dla ludzi. Co więcej, bywa, że wprowadzają w błąd, jak komunikat o spodziewanych 800 cm na wodowskazie, co dziennikarze zinterpretowali jako nadchodzącą ośmiometrową falę. "Problem zagrożenia powodziowego jest bardzo złożony na poziomie podejmowania decyzji, psychologii. Teoria ma się nijak do zabezpieczenia przed powodzią. Trzeba spojrzeć holistycznie, na cały łańcuch: monitoring, prognoza, ostrzeżenie, reakcja, ewakuacja, wychodzenie z powodzi" - zgodził się prof. Artur Magnuszewski.

    Przypomniał, że powódź roku 1997 pokazała, że inne profesje prowadzą bardzo ciekawe badania w tym zakresie. W Poznaniu nastąpiła obrona doktoratu poświęconego samobójstwom popowodziowym. Choć było ich sporo, dotąd ten aspekt był przemilczany w opracowaniach naukowych.

    Czy jednak doświadczenia i rozmaite analizy badawcze sprawiają, że Polska była lepiej przygotowana na kolejna powódź? Naukowiec uważa, że to zbyt mocne uproszczenie, podobnie jak "dumne słowa polityków, że powódź 2002 była większa, niż 1997, ale lepiej nam poszło".

    "Bez wątpienia nową jakością są prognozy meteorologiczne. Mówimy tutaj o sieci Polrad (polska sieć radarów meteorologicznych - PAP), mówimy też o sieci telemetrycznej IMGW. To są dane, które poprzednio praktycznie były niedostępne" - podkreślił prof. Magnuszewski.

    Kazimierz Banasik, wiceprezes SHP, zgodził się z opinią, że Polacy dysponują większym zakresem informacji - m. in. dzięki internetowemu serwisowi IMGW ( www.pogodynka.pl ). Portal umożliwia obserwację chmur deszczowych, uzyskanie informacji o wezbraniu rzeki nawet na dobę przed jego wystąpieniem. Powódź majowo-czerwcowa spowodowała intensyfikację prac nad rozwojem serwisu, co zaowocowało powszechną dostępnością danych meteorologicznych.

    Zaznaczył jednak, że w przypadku tragedii w Bogatyni, dostępne informacje były zbyt ogólne. Jego zdaniem, przed meteorologami długa droga, żeby dane mogły zostać efektywnie wykorzystane, a ludzie - ostrzeżeni.

    Prof. Beniamin Więzik zaproponował zebranym uczonym zastanowienie się nad cytatem z prac Ryszarda Kapuścińskiego: "Paradoks naszych czasów polega na tym, że rozwojowi informacji towarzyszy wzrost niewiedzy. Żyjemy w epoce informacji, lecz informacja ta najwidoczniej przechowywana jest gdzie indziej, niż w umysłach ludzi. Wygląda na to, że podczas gdy komputery zapchane są informacją, w umysłach straszy coraz większa pustka".

    "Czy to nie jest tak, że my mamy coraz doskonalsze systemy, telemetrię, lepsze modele, natomiast nie ma to przełożenia na sytuacje, które się pojawiają?" - pytał prezes SHP. Ze swojej strony prof. Więzik postulował rozwijanie sieci zbiorników, redukujących falę powodziową nawet o 50 proc.

    Jak dowodził, są one bardzo skuteczne w ograniczaniu skutków wezbrań. Pojemność przeciwpowodziowa zbiornika Goczałkowice wynosi 45,3 hektometra czyli miliona metrów sześciennych, a jego zapora ma długość 6 km. W maju i czerwcu zbiornik zredukował falę powodziową na Wiśle z 544 na 225 m3/sek. Podobnie było z innymi zbiornikami w dorzeczu górnej Wisły - o 50 proc. zredukowały falę powodziową zbiornik w Dobczycach i Świnna Poręba na Skawie, który zgromadził 60 mln m3, choć nie jest jeszcze oddany do użytku.

    PAP - Nauka w Polsce

    kol/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Informacja dodatkowa - jest jednym z pięciu elementów sprawozdania finansowego. Prawidłowo sporządzona informacja dodatkowa dostarcza pogłębionych informacji o bilansie, rachunku zysków i strat a także rachunku przepływów pieniężnych. Powinna zawierać istotne dane i objaśnienia, które są niezbędne do rzetelnego i jasnego przedstawiania sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego w sprawozdaniu finansowym. Multicast to sposób dystrybucji informacji, dla którego liczba odbiorców może być dowolna. Odbiorcy są widziani dla nadawcy jako pojedynczy grupowy odbiorca (host group) dostępny pod jednym adresem dla danej grupy multikastowej. Multicast różni się od unicastu zasadą działania i wynikającą stąd efektywnością. W transmisji multicastowej po każdym łączu sieciowym dystrybuowana informacja jest przekazywana jednokrotnie, podczas gdy w unicastowej dystrybucji informacji do n odbiorców po niektórych łączach biorących udział w transmisji komunikat może być w najgorszym razie przesyłany nawet n razy. Wynika to z tego, że w transmisji unicastowej każdy komunikat ma przypisany dokładnie jeden adres docelowy, który identyfikuje jednoznacznie jeden węzeł sieci. Tak więc nawet jeśli dany komunikat po drodze do dwóch różnych węzłów sieci wykorzystuje to samo łącze, wysłane muszą zostać dwa niezależne komunikaty (o tej samej treści i innym adresie docelowym). W transmisji multicastowej unika się wielokrotnego wysyłania tego samego komunikatu do wielu odbiorców (na przykład dzięki adresowaniu grupowemu, tzn. posługiwaniu się adresami, które nie identyfikują pojedynczych węzłów sieci, lecz ich grupy). Poznanie społeczne (ang. social cognition) - pojęcie socjologiczne mówiące o sposobie, w jaki ludzie selekcjonują, interpretują i wykorzystują informacje potrzebne do formułowania sądów i podejmowania decyzji dotyczących świata społecznego. Jest to zdolność do odbioru istotnych społecznie informacji i adekwatnego zachowania jednostki, związane jest z przetwarzaniem informacji niesionych przez istotne społecznie bodźce.

    Oszczędność poznawcza: Teza mówiąca, że ludzie uczą się stosować efektywne uproszczenia myślowe i praktyczne reguły zdroworozsądkowe, które pomagają im zrozumieć rzeczywistość społeczną, ponieważ nie są zdolni przetwarzać całej oddziałującej na nich informacji społecznej. Efekt utopionych kosztów – jest to zjawisko polegające na tym, że ludzie maja skłonność do trzymania się wcześniej podjętych decyzji nawet w sytuacji gdy okazały się one niekorzystne. Jeśli tylko były związane z poniesieniem dużych kosztów lub ze znacznym wysiłkiem. Zachowanie to jest sprzeczne z teorią ekonomii która mówi, że tylko teraźniejsze oraz przyszłe zyski i koszty powinny mieć wpływ na podejmowanie decyzji. Koszty poniesione wcześniej nie powinny mieć znaczenia. Takie zachowanie tłumaczy teoria perspektywy. Człowiek wykazuje awersje do strat, więc stara się ich uniknąć.

    Saturacja medialna - to proces postępujący wraz z rozwojem technologii komunikowania i łatwym do nich dostępem, polega na "saturacji" (nasyceniu) społeczeństwa coraz większą liczbą technicznych środków przekazu i oplataniu go bardzo gęstą siecią komunikatów, co w konsekwencji powoduje uzależnienie obywateli od informacji medialnej. SMOK – System Monitoringu i Osłony Kraju – stworzony po tragicznej w skutkach (ekonomicznych, społecznych i gospodarczych) powodzi w roku 1997. Zrealizowany dla Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Składa się z grupy systemów obserwacyjno-pomiarowych oraz przetwarzania danych W skład systemu wchodzi:

    Efekt potwierdzenia, błąd konfirmacji, strategia konfirmacyjna – tendencja do preferowania informacji, które potwierdzają wcześniejsze oczekiwania i hipotezy, niezależnie od tego, czy te informacje są prawdziwe. Powoduje, że ludzie poszukują informacji i zapamiętują je w sposób selektywny, interpretując je w błędny sposób. Efekt ten jest szczególnie silny w przypadku zagadnień wywołujących silne emocje i dotyczących mocno ugruntowanych opinii. Przykładowo, czytając o polityce dostępu do broni, ludzie zwykle preferują źródła, które potwierdzają to, co sami na ten temat sądzą. Mają również tendencję do interpretowania niejednoznacznych dowodów jako potwierdzających ich własne zdanie. Urban Dead – tekstowa gra MMORPG stworzona przez Kevina Davisa. Akcja toczy się w objętym kwarantanną mieście Malton, które zostało zaatakowane przez zombie. Gracze wcielają się w ocalałych ludzi lub zombie. Zombie włamują się do budynków i zabijają ludzi, natomiast ludzie bronią się przed tym, barykadując budynki oraz zabijając zombie. Zabici ludzie również stają się zombie, lecz mogą zostać ożywieni. Gra, pomimo braku grafiki, charakteryzuje się bardzo rozbudowaną społecznością. Gracze tworzą klany, które najczęściej bronią określonego terytorium. Gra posiada własną encyklopedię, opartą na mechanizmie wiki, w której opisane są sytuacje poszczególnych terytoriów, grup, a także taktyki.

    Płytka wyobraźnia to kalectwo – społeczna akcja reklamowa mająca na celu ostrzeżenie ludzi (zwłaszcza młodych) przed skokami do wody w nieznanych miejscach oraz możliwymi skutkami takich skoków w przypadkach gdy zbiornik wodny okaże się zbyt płytki. Organizatorem akcji jest powstałe w 1995 roku Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji.

    Ekonomiczny poziom wycieków (EPW, "OPW - optymalny poziom wycieków", "optymalny trend strat z wycieków") - poziom strat wody w sieci wodociągowej (również wieloletni trend), przy którym sumaryczne nakłady eksploatatora sieci na detekcję i usuwanie wycieków oraz koszty strat wody osiągają minimum. Jest to ekonomiczne optimum utrzymania ruchu sieci, przy którym dostawa wody /koszty eksploatacji i inwestycji/ kontynuowana jest po najmniejszych kosztach. Pojęcie optymalnego/ekonomicznego poziomu wycieków wiąże się bezpośrednio z normatywem taniej wody - wprowadzonym przez IWA dla wiejskich i miejskich sieci wodociągowych. Jeśli dostawca wody posiada wdrożony optymalny poziom wycieków i dąży do jego uzyskania w kolejnych latach wówczas woda sprzedawana odbiorcom jest najtańsza. Dostawca wody w celu osiągnięcia ekonomicznego poziomu wycieków może również używać szybszych operacyjnych metod, takich jak ekonomiczny remodelling strat.

    Powódź – przejściowe zjawisko hydrologiczne polegające na wezbraniu wód rzecznych lub morskich w ciekach wodnych, zbiornikach lub na morzu powodujące po przekroczeniu przez wodę stanu brzegowego zatopienie znacznych obszarów lądu - dolin rzecznych, terenów nadbrzeżnych lub depresyjnych, doprowadzające do wymiernych strat społecznych i materialnych. Jest jedną z najbardziej groźnych i niszczycielskich w skutkach klęsk żywiołowych. Walka z nią jest stale aktualnym problemem ogólnoświatowym. Poważny wpływ na występowanie powodzi ma istniejący układ rzek oraz występująca w poszczególnych okresach roku sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna. Społeczeństwo informacyjne – terminem określa się społeczeństwo, w którym towarem staje się informacja traktowana jako szczególne dobro niematerialne, równoważne lub cenniejsze nawet od dóbr materialnych. Przewiduje się rozwój usług związanych z 3P (przesyłanie, przetwarzanie, przechowywanie informacji).

    Satysfakcjonizm – postawa intelektualna wynikająca z niedojrzałości poznawczej, braku samodzielności i elastyczności myślenia, powszechna wśród części współczesnych użytkowników informacji. Charakterystyczna dla społeczeństwa informacyjnego. Polega na szybkim, często bezkrytycznym zadowoleniu się wiedzą ogólną w sytuacji, gdy rozwiązanie problemu wymaga dotarcia do kilku źródeł i zanalizowania uzyskanych, często zróżnicowanych informacji. To również bezkrytyczne przyjmowanie informacji, których wiarygodność nie została potwierdzona w publikacjach powszechnie uznanych za naukowe. Powódź w Holandii w 1953 roku (nider. Watersnoodramp - w dosłownym tłumaczeniu „katastrofa powodzi”) – powódź, która nawiedziła Holandię w wyniku bardzo silnego sztormu w nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1953 oraz zbiegu kilku innych niekorzystnych zjawisk meteorologicznych i spowodowała przerwanie wałów przeciwpowodziowych i wdarcie się wody morskiej 75 km w głąb lądu. W wyniku powodzi zginęło 1835 (lub 1836) osób. Tenże sztorm spowodował też powodzie w innych krajach rejonu Morza Północnego. Aby uniknąć powtórzenia się kataklizmu władze Holandii podjęły decyzję o realizacji stworzonego wcześniej Planu Delta.

    Prewencja rentowa - działanie prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych mające na celu leczenie ludzi pobierających od dłuższego czasu (min. 30 dni) zasiłek dla bezrobotnych i mających realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Najczęściej są to ludzie cierpiący na choroby układu krążenia lub schorzenia układu ruchu. ZUS ma za zadanie wspierać ubezpieczonych, aby zminimalizować wydatki na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. W tym orzeka, a następnie kieruje na rehabilitację leczniczą i pokrywa część kosztów tej rehabilitacji. Zadaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest również przeprowadzanie badań na temat przyczyn inwalidztwa (wynikłego z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych) oraz finansowe wspieranie badań naukowych dotyczących tych kwestii. Problem społeczny – taki stan społeczny, który znaczna część społeczeństwa definiuje jako łamanie norm społecznych, będących dla nich szczególnie cennymi. Problemy społeczne mogą stanowić przeszkodę dla efektywnego funkcjonowania państwa, utrudniają, bądź nawet uniemożliwiają realizację celów społecznych. Problem społeczny stanowi rozdźwięk między uznanymi wzorami a aktualnym stanem rzeczy. Warty podkreślenia jest fakt, że żadne warunki społeczne nie mogą być uznane za problem społeczny, jeśli nie zostaną one określone za pomocą uznanych wartości jako problem przez znaczącą liczbę ludności.

    ISOK – "Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami" – projekt mający na celu utworzenie kompleksowego systemu poprawiającego osłonę gospodarki, środowiska i społeczeństwa przed nadzwyczajnymi zagrożeniami, w szczególności przed powodzią. W ramach projektu określono obszary gdzie występuje zagrożenie dla życia i mienia, co docelowo ma prowadzić do ograniczania ekspansji gospodarczej na tych obszarach. Efektem końcowym ma być również elektroniczna platforma informatyczna wraz z niezbędnymi rejestrami referencyjnymi, która ma stanowić ważne narzędzie do zarządzania kryzysowego.

    Dodano: 22.09.2010. 00:40  


    Najnowsze