• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Era dinozaurów zakończyła się co najmniej 700 tysięcy lat później

    01.02.2011. 11:11
    opublikowane przez: Szymon Pitek

    Kanadyjscy uczeni z Uniwersytetu Alberty stwierdzili, iż skamieniała kość dinozaura odnaleziona w Nowym Meksyku podważa paradygmat o zakończeniu ery dinozaurów pomiędzy 66 a 65.5 milionami lat temu. Wiek kości udowej zauropoda został oszacowany na 64.8 milionów lat.

    Oznacza to, że ten konkretny osobnik był żywy około 700 tysięcy lat po wydarzeniu początkującym wielkie wymieranie. Powszechnie uważa się, że kolizja z olbrzymim meteorytem zapyliła atmosferę, co odcięło dopływ energii słonecznej i spowodowało ekstremalne zmiany klimatyczne oraz gwałtowne zamieranie roślinności.
    Jeśli szacunki oparte na szeregu promieniotwórczym uranu są poprawne, oznacza to kompletną rewizję teorii o gwałtownym wymieraniu dinozaurów, jak i apokaliptycznej wizji Ziemi po zderzeniu z tak olbrzymim obiektem.

    Analiza ilości izotopów jest możliwa dzięki procesom fizycznym, geologicznym i biologicznym, na które wystawiona jest żywa, jak i martwa materia organiczna. Żywe tkanki zawierają bardzo mało pierwiastków promieniotwórczych, jednak w trakcie procesu przemiany w skamielinę (który zazwyczaj trwa mniej niż 1000 lat od śmierci) są w nie silnie wzbogacane (głównie w uran). Choć podczas gromadzenia się pierwiastków promieniotwórczych również zachodzi ich rozpad, to 1000 lat jego trwania daje bardzo mały błąd. Po całkowitym skamienieniu niemożliwe jest bowiem wzbogacenie tkanki o kolejne atomy uranu.

    Co do przyczyn tak wolnego (wobec domniemanego) wymierania dinozaurów, można wymienić kilka czynników: miejscami wegetacja mogła nie być tak silnie ograniczona i pozwalała na podtrzymywanie ekosystemów, same zmiany mogły przebiegać dużo bardziej stopniowo, a końcowy efekt nie musiał być tak dramatyczny.

    Źródło: University of Alberta

    Literatura: J. E. Fassett, L. M. Heaman, A. Simonetti. Direct U-Pb dating of Cretaceous and Paleocene dinosaur bones, San Juan Basin, New Mexico. Geology, 2011; 39 (2): 159 DOI: 10.1130/G31466.1

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Skażenie radioaktywne w górnictwieCzłowiek gospodarując surowcami przyczynia się do wprowadzenia pierwiastków promieniotwórczych do otoczenia przyrodniczego, często w dużych ilościach. Najważniejszym źródłem jest górnictwo surowców energetycznych, w tym przede wszystkim węgla kamiennego i brunatnego. W procesie wydobywania rud uranu otrzymuje się najwięcej tego pierwiastka promieniotwórczego, jego obieg jest ściśle kontrolowany od chwili wydobycia rudy aż do uzyskania gotowego produktu. W górnictwie węglowym jakiś czas temu nikt się nie zajmował tym, co się dzieje z wszystkimi pierwiastkami zawartych w węglu. Biorą pod uwagę proces spalania węgla, w popiołach następuje kilkakrotnie wzbogacenie się węgla w szereg pierwiastków, w tym również promieniotwórczych. Generalnie zawartości uranu i toru w węglach są niskie. Uranu jest 1-3 g/t, toru jest 2-4 razy więcej. Są jednakże pewne obszary, strefy czy też pokłady węglowe znacznie bardziej wzbogacone w uran. W Górnośląskim Zagłębiu Węglowym nierzadko spotyka się węgle zawierające kilkaset g/t uranu (maksymalnie 1500 g/t). Inaczej mówiąc w 1 tonie tak zmineralizowanego węgla znajduje się 1,5 kg metalicznego uranu. W tym obszarze zostały potwierdzone i udokumentowane maleńkie złoża uranu zawierające około 12 t metalu, zapewne już dawno zostały wyeksploatowane wraz z węglem i spalone. W Polsce eksploatuje się obecnie około 130 mln ton węgla rocznie. Kiedy w każdej tonie znajdzie się zaledwie 2 g uranu, to i tak otrzymamy ilość około 260 t uranu wydobytego na powierzchnię. Węgiel ten następnie jest spalany, a zawarty w nim uran częściowo pozostaje w popiołach, częściowo zaś wraz z dymem roznoszony jest po okolicy. Zawartości toru są 3-4 razy wyższe, a więc rocznie poprzez spalanie węgla na powierzchnię ziemi dostaje się 780-1040 ton toru.

    Uran zubożony - uran składający się głównie z izotopu uranu-238 (U-238), a zawierający mniej niż w naturalnym uranie izotopu 235 uranu.

    Dead Clade Walking – termin określający klad, który przetrwał masowe wymieranie, jednak wyginął niedługo później lub nigdy nie osiągnął wcześniejszego poziomu zróżnicowania i odgrywał jedynie marginalną rolę w ekosystemie. Według Davida Jablonskiego do możliwych przyczyn występowania dead clades walking należą zmiany środowiskowe, takie jak trwałe trendy klimatyczne, mogą one doprowadzić do wyginięcia wielu grup – także tych, które przetrwały wielkie wymieranie stosunkowo nietknięte, jednak ich wpływ jest największy na klady, na które w niedalekiej przeszłości zadziałał taksonomiczny lub przestrzenny efekt wąskiego gardła. Zdaniem Jablonskiego nie tłumaczą one jednak wszystkich przykładów dead clades walking – jako inną przyczynę wymienił interakcje biotyczne, takie jak konkurencja lub drapieżnictwo ze strony przedstawicieli innych grup. Niektóre klady są w stanie egzystować na niskim poziomie różnorodności przez długi czas, w szczególności w refugiach. Te, które przetrwały do współczesności, bywają określane jako żywe skamieniałości.

    Troodon – rodzaj ptakopodobnego dinozaura z rodziny troodontów (Troodontidae), żyjącego pod koniec okresu kredowego, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oznacza „raniący ząb”. Odkryty w 1855 w Ameryce Północnej. Jego zęby posiadają charakterystyczne ząbkowania i pod niektórymi względami przypominają zęby dinozaurów roślinożernych, co sugeruje wszystkożerność troodona. Jest jednym z najinteligentniejszych znanych nieptasich dinozaurów. Jest on szeroko rozsławiony w wielu książkach popularnonaukowych jako „najinteligentniejszy dinozaur”. Znane są gniazda i embriony należące do tego zwierzęcia. Żył on w sąsiedztwie takich dinozaurów jak orodrom czy daspletozaur.

    Troodon – rodzaj ptakopodobnego dinozaura z rodziny troodontów (Troodontidae), żyjącego pod koniec okresu kredowego, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oznacza „raniący ząb”. Odkryty w 1855 w Ameryce Północnej. Jego zęby posiadają charakterystyczne ząbkowania i pod niektórymi względami przypominają zęby dinozaurów roślinożernych, co sugeruje wszystkożerność troodona. Jest jednym z najinteligentniejszych znanych nieptasich dinozaurów. Jest on szeroko rozsławiony w wielu książkach popularnonaukowych jako „najinteligentniejszy dinozaur”. Znane są gniazda i embriony należące do tego zwierzęcia. Żył on w sąsiedztwie takich dinozaurów jak orodrom czy daspletozaur.

    Troodon – rodzaj ptakopodobnego dinozaura z rodziny troodontów (Troodontidae), żyjącego pod koniec okresu kredowego, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oznacza „raniący ząb”. Odkryty w 1855 w Ameryce Północnej. Jego zęby posiadają charakterystyczne ząbkowania i pod niektórymi względami przypominają zęby dinozaurów roślinożernych, co sugeruje wszystkożerność troodona. Jest jednym z najinteligentniejszych znanych nieptasich dinozaurów. Jest on szeroko rozsławiony w wielu książkach popularnonaukowych jako „najinteligentniejszy dinozaur”. Znane są gniazda i embriony należące do tego zwierzęcia. Żył on w sąsiedztwie takich dinozaurów jak orodrom czy daspletozaur.

    Wymieranie, ekstynkcja – proces zanikania gatunków lub innej grupy taksonomicznej. Najczęściej naturalny proces związany z istnieniem życia na Ziemi i towarzyszący jego istnieniu od samego początku. W skali milionów lat szacuje się tempo wymierania gatunków na zaniknięcie jednego gatunku co rok do pięciu lat. Na wielkość tę ogromny wpływ mają jednak okresowo następujące masowe wymierania. Pomiędzy nimi tempo wymierania jest niewielkie, szacowane na wymarcie jednego gatunku co kilkaset lat. Wpływem cywilizacji ludzkiej tłumaczy się zwiększone tempo wymierania gatunków dokumentowane od kilkudziesięciu tysięcy lat, zwłaszcza w okresie ostatnich kilkuset lat. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 tysięcy do 500 tysięcy gatunków rocznie.

    Dodano: 01.02.2011. 11:11  


    Najnowsze