• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Europa musi zacząć przystosowywać się do zmian klimatu

    04.10.2008. 17:21
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Europa musi podjąć pilne działania w celu przystosowania się do skutków zmian klimatu - tak brzmi wniosek raportu pod tytułem "Impacts of Europe's changing climate", opublikowanego wspólnie przez Wspólnotowe Centrum Badawcze (JRC) Komisji Europejskiej, Europejską Agencję Ochrony Środowiska (EEA) i Światową Organizację Zdrowia WHO). Raport zaleca daleko idące środki dostosowawcze i zaradcze w dziedzinach gospodarki, zdrowia i środowiska.

    Wskazuje także na słabe punkty we wszystkich regionach Europy i wzywa decydentów do opracowania konkretnych planów dostosowawczych. "W miarę nasilania się skutków zmian klimatu rosnąć będą koszty dostosowania, natomiast opcji działania może być coraz mniej" - stwierdzają autorzy raportu. Brak zupełnej pewności naukowej - zastrzega raport - "nie powinien być powodem do opóźniania działań w sytuacji, gdy występuje ryzyko poważnych lub nieodwracalnych szkód w dziedzinie zdrowia publicznego lub środowiska".

    Raport przedstawia prognozy zmian w środowisku fizycznym w różnych obszarach Europy. Ukazuje przewidywany stały wzrost dotkliwości klęsk żywiołowych takich jak powodzie czy fale upałów, a najbardziej wyraźne zmiany prognozuje na drugą połowę stulecia. Z powodu wzrostu temperatur poziom ozonu troposferycznego (przygruntowego) nie maleje w tempie tak szybkim jak przewidywano. Polityka ukierunkowana na ograniczenie zanieczyszczeń powietrza, niezależnie od jej powodzenia, musi być dostosowana do zmian klimatu.

    W związku z coraz wyższymi temperaturami i coraz częstszymi falami upałów w niektórych regionach rośnie zapotrzebowanie rolnictwa na wodę, czego rezultatem będzie konkurencja z innymi sektorami. Oprócz tego przewiduje się, że wraz ze wzrostem temperatur i ekstremalnymi opadami atmosferycznymi rosnąć będzie wielkość emisji dwutlenku węgla (CO2) uwalnianego z gleby. W całej Europie ucierpiała już kondycja i różnorodność lasów. Zmieniający się klimat służy pewnym gatunkom, zagrażając innym, a susza i ciepłe zimy sprzyjają plagom szkodników. Przewiduje się, że w przyszłości częstsze będą pożary, a sezon pożarowy ulegnie wydłużeniu.

    W wyniku zmian klimatu dojdzie do zmniejszenia potrzeb grzewczych w krajach Europy Północnej, natomiast w Europie Południowej wzrosną potrzeby w zakresie klimatyzacji. Bardziej ekstremalny charakter przepływów wody zagrozi bezpieczeństwu zapór, a dotkliwe susze letnie ograniczą dostępność odpowiedniej wody chłodzącej dla elektrowni cieplnych.

    Jeżeli chodzi o zmiany w środowisku fizycznym, raport ostrzega przed groźbą "błędnego dostosowania" w rodzaju produkcji sztucznego śniegu, transferu wody, obróbki powietrza czy odsalania. Raport podkreśla potrzebę jasnego określenia i unikania przypadków takiego błędnego dostosowania, ponieważ jego następstwem mogą być dodatkowe emisje gazów cieplarnianych, które zniweczą wszelkie wysiłki podejmowane w celu ograniczenia emisji.

    Zmiany w środowisku fizycznym spowodowane zmianami klimatu są dobrze udokumentowane, natomiast mniej obszerny jest zbiór danych na temat konkretnych środków dostosowawczych służących zarówno społeczeństwu, jak i fizycznemu otoczeniu. Autorzy raportu zauważają, że zasadnicze znaczenie ma zwiększenie ilości danych o kosztach dostosowania, podkreślając przy tym wagę "włączenia europejskiego społeczeństwa, przedsiębiorstw oraz sektora publicznego w proces opracowania skoordynowanych i kompleksowych strategii dostosowawczych".

    Do takich strategii dostosowawczych należą plany działania w zakresie zdrowia/upałów, szczepienia, planowanie systemu zdrowotnego, planowanie ryzyka powodziowego, zarządzanie suszą i niedoborami wody, ochrona przybrzeżna i przeciwpowodziowa, dywersyfikacja ekonomiczna, wzmocnienie środowiska zabudowanego (np. drogi, mosty, linie elektroenergetyczne), gospodarowanie gruntami i zazielenianie miast.

    Przewiduje się także znaczący wpływ zmian klimatu na zdrowie publiczne. Poważne skutki wiążą się już z samymi tylko podtopieniami obszarów nadmorskich i związanymi z nimi uszkodzeniami infrastruktury. W raporcie można przeczytać, że "większość środków dostosowawczych sprawia wrażenie środków niskokosztowych (np. dostarczanie informacji), natomiast potencjalnie bardzo kosztowne są działania takie jak masowe programy szczepień oraz inne programy profilaktyki chorób przenoszonych przez wektory".

    Najboleśniej zmiany klimatu mają dotknąć gospodarkę krajów Europy Południowo-Wschodniej i regionu śródziemnomorskiego, w szczególności w zakresie "zapotrzebowania na energię, wydajności rolnictwa, dostępności wody, skutków zdrowotnych, turystyki letniej i ekosystemów". Raport ostrzega, że branża turystyczna ma w perspektywie poniesienie znaczących nakładów na dostosowanie, a "zasadnicze znaczenie dla ograniczenia strat ekonomicznych będą miały działania dostosowawcze w formie dywersyfikacji ekonomicznej".

    Autorzy opracowania wyjaśniają, że sektor finansowy jest w stanie zwiększyć odporność Europy na zmiany klimatu na szereg różnych sposobów. Firmy ubezpieczeniowe mogą zwiększyć świadomość ryzyka i poprzez polisy ubezpieczeniowe dostarczać bodźców do jego ograniczania, natomiast sektor finansów jako całość w olbrzymim stopniu oddziałuje na decyzje biznesowe poprzez politykę inwestycji i zarządzania aktywami.

    Raport uznaje wartość dostosowawczą publiczno-prywatnych programów ubezpieczeń, jakie wprowadzono na przykład w Belgii i proponuje się w Holandii, stanowiących odpowiedź na potrzebę zabezpieczenia grup ludności narażonych w związku ze zmianami klimatu na większe szkody. Jak jednak zaznacza, "prognozy klimatyczne w całej Europie pokazują, że nie ma jednego, uniwersalnego rozwiązania".

    Luki w danych o zmianach klimatu wymagają, według raportu, "trwałego, zintegrowanego systemu monitorowania i obserwacji w Europie", oraz upublicznienia europejskiego mechanizmu wymiany informacji o skutkach zmian klimatu, zagrożeniu i dostosowaniu. "System taki może ponadto stanowić źródło ważnych informacji z Europy dla międzynarodowych organizacji takich jak UNFCCC (Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu)" - można przeczytać w raporcie.

    - Jasne jest teraz to, że dostosowanie się do zmian klimatu będzie coraz bardziej potrzebne - mówi prof. Leen Hordijk, dyrektor Instytutu Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju JRC. - Potrzebujemy jednak także lepszej wiedzy na temat wpływu działań dostosowawczych na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo ogółem.

    W wydanym przez JRC komunikacie prasowym można przeczytać, że "dla zmierzenia się z problemem zmian klimatu wymagana jest współpraca między głównymi instytucjami. Można utrzymywać, że problem ma w istocie charakter bardziej instytucjonalny niż naukowy, techniczny czy polityczny".

    Więcej informacji:

    Wspólnotowe Centrum Badawcze Komisji Europejskiej
    http://ec.europa.eu/dgs/jrc/

    Europejska Agencja Ochrony Środowiska
    http://www.eea.europa.eu/

    Światowa Organizacja Zdrowia
    http://www.who.int/

    Artykuł z serwisu CORDIS
    url: http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&RCN=29920
    Źródło danych: Wspólnotowe Centrum Badawcze Komisji Europejskiej
    Referencje dokumentu: Raport JRC nr JRC47756, "Impacts of Europe's changing climate". ISSN 1725-9177, wrzesień 2008.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Piąty Raport IPCC (The Fifth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR5) - piąty raport podsumowujący obecne i przewidywane zmiany klimatu opracowywany przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). Czwarty Raport IPCC (The Fourth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR4) - czwarty raport podsumowujący zmiany klimatu, raporty są publikowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych.

    Scenariusze RCP (representative concentration pathways) - cztery scenariusze zmian koncentracji dwutlenku węgla, które zostały zaakceptowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu w projekcie porównania globalnych modeli klimatu (tzw. projekt CMIP5) Intergovernmental Panel on Climate Change (Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu, w skrócie IPCC) – organizacja założona w 1988 przez dwie organizacje Narodów Zjednoczonych – Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) oraz Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w celu oceny ryzyka związanego z wpływem człowieka na zmianę klimatu.

    Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Poznań 2008 - międzynarodowa konferencja poświęcona problematyce zmian klimatu. Odbywała się od 1 do 12 grudnia 2008 roku w Poznaniu na terenie Centrum Kongresowego Międzynarodowych Targów Poznańskich. Organizował ją Sekretariat Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych ds. zmian klimatu, a gospodarzem konferencji był rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Gośćmi spotkania było ponad 190 delegacji rządowych, a wzięło w niej udział łącznie ponad 11 tys. osób. Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Warszawa 2013 znana z skrócie jako szczyt w Warszawie – międzynarodowa konferencja poświęcona problematyce zmian klimatu. Obdywała się od 11 do 22 listopada 2013 na Stadionie Narodowym w Warszawie. Organizuje ją Sekretariat Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych ds. zmian klimatu, a gospodarzem konferencji był rząd Polski. Gośćmi spotkania byli delegacji rządowi wszystkich krajów.

    Care-Denmark - duńska organizacja charytatywna wspierająca potrzebujących. Jej celem jest wyzbycie się nietolerancji, danie ludziom nadziei i sprawiedliwości oraz walka z głodem i niesprawiedliwością. Jest to jedna z największych organizacji tego typu na świecie. Pomaga ona więcej niż 55 milionom ludzi w 70 krajach. Organizacja specjalizuje się w zarządzaniu naturalnymi źródłami i w pomaganiu ludziom w dostosowaniu się do zmian klimatu, które powodują ucieczki z powodu susz, powodzi, cyklonów etc. Bezpieczeństwo wodne – pojęcie określające zdolność danej populacji do zapewnienia sobie dostępu do źródeł wody pitnej. Zapewnienie bezpieczeństwa wodnego jest narastającym problemem gdyż mają na niego wpływ takie czynniki jak przyrost naturalny, susze, zmiany klimatu, zjawiska El Niño i La Niña, coraz większe zanieczyszczenie istniejących źródeł wody, zbędne zużycie wody przez przemysł i nadmierne zużywanie wód gruntowych i artezyjskich. Poziom bezpieczeństwa wodnego ulega drastycznej redukcji w wielu krajach świata zjawisko to określa się z języka angielskiego jako „water stres”.

    Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Kopenhaga 2009 znana z skrócie jako szczyt w Kopenhadze – międzynarodowa konferencja poświęcona problematyce zmian klimatu. Odbywała się od 7 do 18 grudnia 2009 w Bella Center w Kopenhadze. Organizował ją Sekretariat Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych ds. zmian klimatu, a gospodarzem konferencji był rząd Danii. Gośćmi spotkania było ponad 190 delegacji rządowych.

    KASHUE: KASHUE – Krajowy Administrator Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji, instytucja inwentaryzująca emisje gazów cieplarnianych w Polsce zgodnie z zobowiązaniami Polski wobec UNFCCC i UE na zlecenie Ministra Środowiska. Umiejscowiona w Instytucie Ochrony Środowiska w Warszawie.

    Glaciergate – nazwa dotycząca nieprawidłowości przy ocenie postępu topnienia lodowców w Himalajach oraz związanej z nimi procedury naukowej w IV Raporcie Międzyrządowego Zespołu do spraw Zmian Klimatu. Błędy zostały wskazane pod koniec 2009 roku. Model ogólnej cyrkulacji (ang. global climate model or general circulation model, w skrócie GCM) - model numeryczny opisujący zachowanie się klimatu na podstawie równań mechaniki płynów oraz innych równań fizyki i chemii opisujących procesy istotne z punktu widzenia zmian klimatu.

    Postulat 100% energii odnawialnej pojawił się w związku z globalnym ociepleniem i innymi problemami ekologicznymi (np. zanieczyszczeniem powietrza) oraz gospodarczymi (np. wyczerpywanie się energetycznych surowców nieodnawialnych). Wzrost wykorzystywania odnawialnych źródeł energii następuje znacznie szybciej, niż ktokolwiek to przewidywał. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu stwierdził, że jest niewiele technologicznych granic integracji portfela technologii odnawialnych źródeł energii, aby zapewnić z nich większość całkowitego światowego zapotrzebowania na energię. Mark Z. Jacobson twierdzi, że rozpoczęcie produkcji całej nowej energii tylko z wiatru, energii słonecznej oraz energii wodnej jest możliwe w 2030 r., a istniejący system dostaw energii może zostać zastąpiony całkowicie do 2050 r. Przeszkody w realizacji planu 100% energii odnawialnej są postrzegane jako "przede wszystkim społeczne i polityczne, a nie technologiczne lub ekonomiczne". Jacobson wskazuje, że koszty energii z wiatru, słońca, wody powinny być podobne do dzisiejszych kosztów energii. Europejska Rada ds. Energii Odnawialnej (EREC) wskzuje, że Unia Europejska może do 2050 zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych o ponad 90% jeśli cała produkcję energii przestawi na źródła odnawialne.

    Dodano: 04.10.2008. 17:21  


    Najnowsze