• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Europejczycy proponują rozwiązania w walce z pustynnieniem lasów i gruntów

    22.06.2011. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Finansowani ze środków unijnych naukowcy zajmują się problemem pustynnienia lasów suchych i gruntów rolnych, które są rozsiane w regionie śródziemnomorskim i w Chinach, a ich prace wspomagają inicjatywę Międzynarodowego Roku Lasów - globalną platformę stawiającą sobie za cel zrównoważone zarządzanie lasami na świecie.

    Projekt LEDDRA (Degradacja i pustynnienie gruntów i ekosystemów - ocena dostosowania reakcji) uzyskał wsparcie na kwotę 3,1 mln EUR z tematu "Środowisko" Siódmego Programu Ramowego (7PR) UE. Działania podejmowane w celu powstrzymania procesu postępującego jałowienia gruntów, aż do stanu całkowitego pozbawienia roślinności skutecznie poprawią rozwój gospodarczy i stworzą miejsca pracy na terenach wiejskich - twierdzą eksperci.

    W skład konsorcjum LEDDRA, na czele którego stoi Zakład Badań Uniwersytetu Egejskiego w Grecji, weszli eksperci z Chin, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Maroko, Wlk. Brytanii i Włoch, aby posunąć naprzód wszechstronne badania społeczno-środowiskowego dostosowania reakcji na degradację oraz pustynnienie gruntów i ekosystemów (LEDD) w kilku kontekstach. Ostatecznie kluczowe znaczenie ma wymiana interdyscyplinarnych doświadczeń w celu badania reakcji na degradację gleby w lasach, na pastwiskach, ziemiach uprawnych i terenach porośniętych krzewami.

    Przyjmując podejście ekosystemowe, partnerzy projektu stosują zintegrowaną metodologię, aby reagować na warunki środowiskowe, społeczno-ekonomiczne i instytucjonalne, które wspomagają zrównoważoną gospodarkę gruntami i dobrobyt społeczny albo ograniczają je. Zespół ocenia również koszty i korzyści powiązane z rozmaitymi interesariuszami, barierami oraz możliwościami przyjęcia i procesami transferu wiedzy - według relacji partnerów.

    Konkretnie obszary objęte analizą w ramach projektu LEDDRA znajdują się w Chinach, Grecji, Hiszpanii, Maroku, Portugalii i we Włoszech. Partnerzy odkryli już, że w miejscach tych - w których występują suche lub półsuche warunki klimatyczne i od wielu lat zamieszkują ludzie - zachodzą procesy pustynnienia ograniczające dostępność wody i gleby.

    "Prawidłowa gospodarka umożliwi przywrócenie obydwu elementów i ich ochronę" - mówi profesor Artemi Cerd? z Uniwersytetu w Walencji w Hiszpanii, partner LEDDRA. "Ocena tego, czy strategie są skuteczne leży w gestii LEDDRA."

    Zdaniem zespołu jedynie prawidłowa gospodarka istniejącymi lasami może zapewnić ochronę gleby i zasobów wodnych.

    "Strategie leśne powinny zostać rozszerzone na obszary rolne, gdzie zachodzi szybki ubytek gleby i wody w następstwie zbyt intensywnej orki i stosowania herbicydów" - stwierdza profesor Cerd?.

    Zespół podkreśla, że wykorzystywanie biomasy z porzuconych terenów i gospodarka dbająca o ochronę zasobów pomagają zapewnić i utrzymać miejsca pracy i dochodów dla ludzi zamieszkujących na tych obszarach.

    "Przywrócenie wartości gór jako producentów wysokiej jakości powietrza i wody, ich zdolności do zatrzymywania dwutlenku węgla (CO2), wytwarzania wysokiej jakości produktów, takich jak żywność organiczna, a także miejsc pracy stanowi podstawę walki z pustynnieniem" - stwierdza naukowiec z Walencji. Co więcej możliwe jest przywrócenie dawnego krajobrazu i zapobieganie katastrofalnym pożarom, jeżeli utrzymane zostaną obszary górskie, lasy i uprawy.

    Część prac przeprowadzonych przez zespół z Walencji na potrzeby projektu LEDDRA wskazuje, że bardzo intensywne uprawy, oparte na środkach chemicznych, doprowadziły do degradacji gleby i przyspieszyły jej utratę. Zatem stosowanie rozmaitych praktyk mających chronić glebę i poprawiać jej jakość oraz jakość wody byłoby korzystne dla tych regionów.

    "Strategie rządowe i cele producentów komercyjnych są ustalane w perspektywie krótkoterminowej - mówi profesor Cerd? - stąd strategie gospodarowania stosowane w rolnictwie doprowadziły do degradacji gruntów. W ramach projektu LEDDRA badane są tego typu, a więc negatywne dla zrównoważenia, strategie".

    Partnerzy LEDDRA zauważają, że zapobieganie nadmiernemu wypasowi, utrzymywanie tradycyjnej irygacji, opieranie rolnictwa na recyklingu materii organicznej i wykluczanie gruntów rolnych i leśnych z urbanizacji to zaledwie kilka sposobów na ochronę tych obszarów.

    Zespół dodaje, że praktyki profilaktyczne powinny być stosowane w sezonie zimowym. "Należy nie dopuszczać do niezwykle intensywnych pożarów, jak latem" - podsumowuje profesor Cerd?. "A zatem zasadnicze znaczenie ma wzniecanie zalecanych pożarów, które zmniejszą biomasę lasu lub stworzą otwarte obszary. Jedynie wówczas zapobiegniemy niekontrolowanym, letnim pożarom, które są niebezpieczne dla wszystkich form życia i własności, powodując do tego degradację gleby."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bonitacja (z łac. bonus – dobry) – w gleboznawstwie, ocena jakości gleby pod względem wartości użytkowej, uwzględniająca żyzność gleby, stosunki wodne w glebie, stopień kultury gleby i trudność uprawy w powiązaniu z agroklimatem, rzeźbą terenu oraz niektórymi elementami stosunków gospodarczych. W zależności od przyjętej bonitacji wartość tę wyraża się w klasach lub punktach. Przeprowadza się ją w celu zakładania jednolitej ewidencji gruntów, będącej podstawą określenia wymiaru podatku gruntowego, scalania gruntów oraz racjonalnego ich wykorzystania na cele nierolnicze. Klasa bonitacyjna również jako klasa bonitacyjna gleby – klasa gruntu określana w ramach gleboznawczej klasyfikacji gruntów na podstawie urzędowej tabeli gruntów określająca jakość gleby pod względem jej wartości użytkowej. Gleby antropogeniczne, antrosole – gleby, które powstają w wyniku działalności człowieka bezpośredniej (np. nawapnianie gleby, regulacja stosunków wodnych) lub pośredniej (modyfikacja roślinności, wycinanie lasów). Dzielą się na dwie zasadnicze grupy - gleby kulturoziemne, ukształtowane przez działalność rolniczą, oraz industrioziemne i urbanoziemne gleby, powstałe w wyniku przeobrażenia gleb pierwotnych przez przemysł lub gospodarkę komunalną.

    Renta różniczkowa I - forma renty gruntowej powstająca w wyniku nadwyżki zysków u właścicieli gruntów, których żyzność gleby jest wyższa, bądź odległość od rynków zbytu mniejsza, w stosunku do innych gruntów. Degradacja gleby – ogół procesów i zjawisk, które poprzez pogorszenie właściwości fizycznych (zniszczenie struktury), biologicznych (zmniejszenie ilości i jakości próchnicy) lub chemicznych (np. zakwaszenie przez wymywania kationów zasadowych wapnia, magnezu, potasu) gleby istotnych dla roślin, wpływają ujemnie na jej żyzność, a więc i zasobność.

    Rekultywacja gleb – działalność mająca na celu przywrócenie wartości użytkowej glebom zniszczonym przez przemysł, zwłaszcza górniczo-hutniczy. Polega ona na właściwym ukształtowaniu rzeźby terenu, poprawieniu właściwości fizycznych i chemicznych gleby, uregulowaniu stosunków wodnych, wzmacnianiu skarp, zbudowaniu dróg i niezbędnych obiektów gospodarczych lub turystycznych, zasianiu traw i kwiatów oraz zadrzewieniu połączonym z wysianiem odpowiednich grzybów itp. Obowiązek rekultywacji spoczywa na użytkowniku, który zniszczył glebę wykorzystując ją do celów pozarolniczych. Rekultywacja powinna być wykonana w ciagu 4 lat od ustania pozarolniczej eksploatacji gruntów. Mimo to, coraz większy problem stanowią wyrobiska po kopalniach odkrywkowych, hałdy, stawy osadnikowe oraz grunty zanieczyszczone przez przemysł i budownictwo. w roku 1980 zdegradowanych było w Polsce 100 tys. ha gruntów, a zrekultywowanych tylko 28,5 tys. ha, czyli 28,5%. Gospodarka leśna - gałąź gospodarki narodowej obejmująca użytkowanie lasu (głównie produkcję drewna) oraz działania związane z utrzymaniem trwałości drzewostanów w warunkach ich eksploatacji: hodowlę, ochronę, utrzymanie i powiększanie zasobów leśnych, a także gospodarowanie zwierzyną leśną. Dodatkowymi elementami gospodarki leśnej są: pozyskiwanie płodów runa leśnego, choinek, roślin leczniczych oraz realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu, związanych z ochroną powietrza, wód i gleby.

    Żyzność gleby – naturalna zdolność gleby do zaspokajania potrzeb roślin. Stanowi ona zespół morfologicznych, fizycznych, chemicznych, fizykochemicznych, biochemicznych i biologicznych właściwości gleby, zapewniających roślinom odpowiednie warunki wzrostu. Jest wypadkową naturalnej zasobności i właściwości gleby. Grunty leśne – w myśl ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (u.ochr.grunt.) są to grunty określone jako: 1) lasy w przepisach o lasach, 2) zrekultywowane na potrzeby gospodarki leśnej, 3) pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.

    Lasami prywatnymi nazywamy obszary leśne (kategoria działki: grunt leśny (L)), które są własnością osób prywatnych bądź prywatnych przedsiębiorstw. Lasy prywatne mogą być wykorzystywane - podobnie jak grunty należące do Lasów Państwowych - do pozyskania materiałów, celów rekreacyjnych itp. z tą jednak różnicą, że dobra znajdujące się na terenie lasów prywatnych są własnością właścicieli gruntów, a nie publiczną.

    Fitoremediacja – technologia oczyszczania środowiska (gleby, wód gruntowych i powierzchniowych, osadów ściekowych i powietrza), która wykorzystuje ponadprzeciętne zdolności niektórych gatunków roślin do akumulacji substancji zanieczyszczających lub do ich degradacji. W skład fitoremediacji wchodzą:

    Czerwonoziemy (żółtoziemy, lateryty) – gleby powstałe na laterycie występujące przede wszystkim w okołorównikowych strefach klimatycznych, w klimacie gorącym i wilgotnym. Czerwony kolor zawdzięczają dużej domieszce związków żelaza. Są to gleby o minimalnej zawartości próchnicy (ok. 1%), gdyż mimo, że rozkład organizmów żywych jest szybki z powodu wysokiej temperatury, to spora ilość opadów wymywa tworzącą się warstwę próchniczą. W związku z tym, gleby tego typu są mało przydatne do upraw rolnych. Duże opady atmosferyczne powodują, że w glebach tych obserwujemy intensywne przemywanie, w wyniku którego dochodzi do dekoncentracji wodorotlenków glinu i żelaza w górnych poziomach. Z nich powstają minerały wtórne, które nadają glebie barwę zależną od stopnia ich uwodnienia.

    Dodano: 22.06.2011. 16:49  


    Najnowsze