• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Foka na plaży? - poinformuj naukowców

    08.08.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zobaczyliśmy na plaży morświna lub fokę? Nie traktujmy tego spotkania jak kolejnej atrakcji turystycznej. W żadnym wypadku nie płoszmy ani nie dotykajmy zwierzęcia. Utrzymajmy dystans i poinformujmy o niecodziennym zdarzeniu naukowców. Raporty z obserwacji fok na polskim brzegu publikuje na swoich stronach internetowych Fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego (UG). Ostatnio zgłoszono obserwację kilkunastu fok szarych 1 sierpnia przy ujściu Wisły. Dzień później w Sztutowie znaleziono zwłoki przedstawiciela tego gatunku.

    Całodobowa linia telefoniczna 601-88-99-40 lub 58/675-08-36 pozwala informować o spotykanych nad Bałtykiem ssakach chronionych i podzielić się ewentualnymi wątpliwościami dotyczącymi ich kondycji i zachowania.

    Wszystkie gatunki fok są objęte w Polsce ścisłą ochroną. W południowym Bałtyku najliczniej występuje foka szara. Ten wciąż zagrożony, gatunek jest najczęściej spotykany na polskich plażach. Bardzo rzadko spotykana w naszej części Bałtyku jest foka obrączkowana (nerpa). Zamieszkuje głównie obszar Zatoki Botnickiej i, w niewielkiej liczbie, Zatoki Fińskiej. Foka pospolita to, wbrew nazwie, najmniej liczny z żyjących w Morzu Bałtyckim gatunków fok. Spotkania z nią to prawdziwa rzadkość. W większość osobników zamieszkuje szwedzką wyspę Olandia.

    Morświn, nasz rodzimy "delfin", jest jedynym gatunkiem walenia stale zasiedlającym Bałtyk. W Polsce morświny najczęściej odnotowywane są w rejonie Zatoki Gdańskiej i Puckiej. Szczęśliwcy mogą zobaczyć nad wodą na krótko wynurzającą się górną część głowy z otworem nosowym oraz niewielką trójkątną czarną płetwę grzbietową. Gatunek jest skrajnie zagrożony wyginięciem.

    Jeśli spotkamy na plaży żywego lub martwego morświna powinniśmy bezzwłocznie nawiązać kontakt ze Stacją Morską na Helu oraz z pogotowiem wodnym - tel. 601 100 100. To samo dotyczy obserwowanych fok.

    "Pamiętaj - foka jest dzikim zwierzęciem, które może być bardzo agresywne i dotkliwie pogryźć!" - ostrzegają eksperci fokarium w materiałach prezentowanych gościom Stacji Morskiej w Helu. Bezwzględnemu zakazowi zbliżania się do fok towarzyszy zakaz zakłócania spokoju zwierzętom. Nie wolno zaganiać foki do wody - jej pobyt na lądzie może okazać się celowy. W żadnym wypadku nie powinniśmy zabierać z plaży młodych fok, nawet jeśli wydaje nam się, że w ten sposób pomożemy im przeżyć. W pobliżu młodych osobników zazwyczaj pływa matka, która powróci, jeśli tylko będzie czuła się bezpiecznie.

    "Obserwuj fokę z daleka, nie hałasuj, nie pozwól też podchodzić do niej innym osobom lub zwierzętom, nie pozwól na nią szczekać Twojemu psu" - apelują do turystów przyrodnicy. Nie oznacza to wcale, że widząc wychudzone, ranne lub chore zwierzę, które naszym zdaniem potrzebuje natychmiastowej pomocy, mamy zignorować sytuację. Objawem choroby foki może być jej ciężki oddech, kaszel lub katar. Zgodnie z radami przyrodników, taką fokę należy odizolować od ludzi i zwierząt za pomocą prowizorycznego płotka z patyków lub sznurka. Ważne, aby zachować przy tym odpowiedni dystans i jak najszybciej zadzwonić pod numer całodobowej "gorącej linii" Instytutu Oceanografii. Powiadomieni w ten sposób eksperci ocenią, czy zwierzę potrzebuje pomocy i udzielą jej w sposób profesjonalny. Znalezioną fokę obejrzą i ocenią jej stan na miejscu, a w razie potrzeby zabiorą ją do stacji morskiej. Zostanie tam przebadana i poddana rehabilitacji. Po zakończeniu leczenia wróci na wolność.

    Przy Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego w Helu funkcjonuje kompleks basenów służący doświadczeniom naukowym z zakresu biologii i ekologii organizmów morskich. Realizowany jest tu program odtwarzania kolonii foki szarej. Ważnym elementem aktywnej ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem jest m.in. stworzenie stada rozrodczego, którego przychówek jest przeznaczony do celów introdukcyjnych.

    Realizacja projektu ratowania fok szarych w rejonie polskiego wybrzeża zakłada przywrócenie ekosystemowi drapieżnika najwyższego rzędu, odtworzenie lokalnej populacji i naturalnej różnorodności gatunkowej w rejonie południowego Bałtyku. Towarzyszą temu cele naukowe - rozwijanie badań nad ssakami morskimi, stworzenie nowej oferty edukacyjnej dotyczącej ekologii Bałtyku, stworzenie i wykorzystanie silnego symbolu ratowania przyrody morza, rozbudowę infrastruktury badawczej i dydaktycznej Stacji Morskiej UG.

    Więcej o ochronie ssaków bałtyckich na stronie WWF Polska: http://www.ssakibaltyckie.wwf.pl/

    PAP - Nauka w Polsce

    kol/ tot/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego – fokarium (placówka naukowo-badawcza) Stacji Morskiej zarządzany przez Wydział Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego znajdujące się w Helu przy Bulwarze Nadmorskim. Świstak tatrzański (Marmota marmota latirostris) – endemiczny podgatunek świstaka występujący w Tatrach. W przeszłości był zwierzęciem łownym, w XIX wieku jego liczebność drastycznie spadła. Jest roślinożercą aktywnym latem, żyje w terytorialnych klanach rodzinnych w górach od regla górnego do piętra turniowego. Należy do najrzadziej występujących zwierząt kręgowych w Polsce i podlega tu ścisłej ochronie gatunkowej. Chroniony jest także prawnie na Słowacji. Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce oraz Polska Czerwona Księga Zwierząt określają świstaka tatrzańskiego jako podgatunek silnie zagrożony (EN), zaś Czerwona lista dla Karpat dla Polski nadaje mu oznaczenie „CR” – skrajnie zagrożony. Jest to zwierzę stosunkowo słabo poznane. Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego – budynki wydziału rozrzucone są w kilku oddalonych od siebie miejscach. Było to szczególnie zauważalne do jesieni 2008, gdy wraz z Wydziałem Biologii stanowił jedność. Najbardziej znaną, podległą instytucją jest Fokarium w Helu. Oprócz tytułowych kierunków, kształci specjalistów ochrony środowiska wspólnie z wydziałami Chemii oraz Biologii.

    Ochrona gatunkowa – w Polsce jedna z form ochrony przyrody. Zgodnie z brzmieniem ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku na celu ma zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. Ochrona ta dotyczy gatunków rzadko występujących, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych. Foka wąsata, f. brodata (Erignathus barbatus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Erignathus. Największa foka żyjąca w niewielkich stadach na terenie Arktyki. Znaczenie gospodarcze foki wąsatej jest nieduże. Poławiana głównie przez Eskimosów.

    Tetrix jarockii – gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny skakunowatych (Tetrigidae) opisany z Polski i Rumunii. Jest klasyfikowany w randze gatunku lub jako podgatunek Tetrix ceperoi. W Polsce jest gatunkiem bardzo rzadkim, występującym lokalnie w środowiskach wilgotnych. Jest zagrożony wyginięciem z powodu osuszania i zagospodarowywania typowych dla tego owada środowisk. Na Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce klasyfikowany jest w kategorii EN (zagrożony). Foka bajkalska (Pusa sibirica) – endemiczny gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych, występujący w jeziorze Bajkał, blisko spokrewniony z nerpą i foką kaspijską.

    Ośrodek rehabilitacji zwierząt – placówka przeznaczona do leczenia i rehabilitacji zwierząt dziko występujących, które wymagają okresowej opieki człowieka w celu przywrócenia ich do środowiska przyrodniczego. Z zasady w ośrodkach tych nie przetrzymuje się zwierząt, które w opinii lekarza weterynarii nie będą nigdy zdolne do życia na wolności. Osobniki takie poddaje się eutanazji, co może stanowić konflikt między gatunkową ochroną zwierząt i humanitarną ochroną zwierząt. Ochrona częściowa – jeden ze statusów ochronnych w ochronie gatunkowej roślin, grzybów i zwierząt. Według Ustawy o ochronie przyrody oznacza ochronę gatunków roślin, grzybów i zwierząt, dopuszczającą możliwość redukcji liczebności populacji oraz pozyskiwania osobników tych gatunków lub ich części.

    Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.

    Bogatek wspaniały (Buprestis splendens) – gatunek chrząszcza z rodziny bogatkowatych (Buprestidae). Być może jeden z najrzadszych chrząszczy Palearktyki, relikt lasów pierwotnych uważany za symbol ochrony owadów. W Polsce wykazywany ostatnio jedynie z Puszczy Białowieskiej. Został wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt w kategorii CR (ang. critically endangered – krytycznie zagrożony wyginięciem) i do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych IUCN w kategorii EN (ang. endangered – zagrożony wyginięciem).

    Hakapik – narzędzie wymyślone w Norwegii, służące do zabijania młodych fok, tak by nie uszkadzać ich futra, przypominające skrzyżowanie młotka z czekanem na długim trzonku.

    Dodano: 08.08.2011. 00:25  


    Najnowsze