• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grotołazi liczą nietoperze na Podkarpaciu

    28.02.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Na Podkarpaciu, głównie w Beskidzie Niskim, grotołazi ze Speleoklubu Beskidzkiego liczą zimowe stanowiska nietoperzy w jaskiniach, sztolniach i starych piwnicach położonych w lasach.

    "Szczególne ich zainteresowanie budzi podkowiec mały. Ten nietoperz w Beskidzie Niskim ma północną granicę swego zasięgu" - powiedział rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, Edwarda Marszałek. 

    Ochroną podkowca małego od kilkunastu lat zajmuje się Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody "pro Natura" w ramach programu "Szlakiem podkowca". W jaskiniach, gdzie stwierdzono większe kolonie zimowe nietoperzy, działacze towarzystwa pozakładali kraty uniemożliwiające ludziom wejście w zimie.

    W ostatnich dniach, m.in. w Beskidzie Niskim, speleolodzy spenetrowali kilka jaskiń oraz piwnice zburzonych domów w lasach w okolicach Jaślisk. "Zmienna pogoda tej zimy wpłynęła również na zachowanie nietoperzy. Mniej ich notujemy w zimowiskach o małej kubaturze. Natomiast większe kolonie znajdują się w głębokich szczelinach beskidzkich jaskiń" - zauważył Tomasz Mleczek ze Speleoklubu Beskidzkiego.

    Speleolog zastrzegł, że ma "świadomość, iż nigdy nie poznamy wszystkich kryjówek tych ssaków". "Natomiast dzięki monitorowaniu mamy możliwość śledzenia zmian zachodzących w obrębie populacji" - zaznaczył.

    Liczenie nietoperzy na Podkarpaciu ma wieloletnia tradycję. Wcześniej odbywało się w ramach Dekady Spisu Nietoperzy, prowadzonych pod patronatem Centrum Informacji Chiropterologicznej PAN w Krakowie.

    "Nietoperze są ważnym wskaźnikiem stanu środowiska. Żyją tam, gdzie jest ono przyjazne" - podkreśla rzecznik krośnieńskiej dyrekcji lasów państwowych.

    Speleoklub Beskidzki (do 2000 r. działał jako Speleoklub Dębicki) istnieje od 1986 r. Zajmuje się przede wszystkim eksploracją, inwentaryzacją oraz ochroną jaskiń Beskidów i Pogórza Karpackiego. Grotołazi tego klubu zinwentaryzowali ponad 400 jaskiń. Od 1992 r. członkowie Speleoklubu Beskidzkiego biorą też udział w badaniu nietoperzy, głównie zimujących w jaskiniach oraz innych podziemnych schronieniach, m.in. sztolniach, bunkrach i fortach.

    PAP - Nauka w Polsce

    kyc/ hes/ agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Stowarzyszenie Speleoklub Beskidzki (SSB) – organizacja zajmująca się eksploracją, inwentaryzacją oraz ochroną jaskiń Karpat fliszowych, Pienin i Roztocza, również za granicą (Słowacja, Ukraina). Członkowie klubu zinwentaryzowali dotąd ponad 500 jaskiń. SSB prowadzi również badania nietoperzy, m.in. monitoring zimowych i letnich kolonii. Wydaje czasopismo Jaskinie Beskidzkie. Organizuje cykliczne imprezy klubowe takie jak "Speleobozy" czy Spotkania Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich, a także turystyczne wyjazdy w góry i jaskinie.

    Speleoklub Dębicki – organizacja skupiająca miłośników jaskiń z Dębicy założona w 1986 r. przez Tomasza Kałużę, Tomasza Mleczka i Bogdana Szatkowskiego. Członkowie klubu odkryli na terenie Beskidów i Pogórza Karpackiego wiele nowych jaskiń i stanowisk nietoperzy. Klub wydał też 4 numery czasopisma Jaskinie Beskidzkie. Speleoklub Dębicki istniał do 2001 r., kiedy to wszedł w skład nowego Stowarzyszenia Speleoklub Beskidzki.

    Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy.

    Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji.

    Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.

    Dodano: 28.02.2011. 00:19  


    Najnowsze