• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grotołazi rozpoczęli liczenie nietoperzy na Podkarpaciu

    26.01.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Na Podkarpaciu, m.in. w Beskidzie Niskim, Bieszczadach, na pogórzach Dynowskim i Przemyskim, grotołazi ze Speleoklubu Beskidzkiego liczą zimowe stanowiska nietoperzy w jaskiniach, sztolniach, tunelach - poinformował w środę Tomasz Mleczak ze speleoklubu. 

    "Mająca wieloletnią tradycję akcja liczenia nietoperzy potrwa do końca lutego. Mam nadzieję, że oprócz już znanych stanowisk natrafimy na kolejne. W przedsięwzięciu uczestniczy kilkanaście osób" - powiedział Mleczak.

    W tym roku grotołazów szczególnie interesują fortyfikacje dawnej twierdzy Przemyśl. "Sprawdzimy też odkryte niedawno stanowiska nietoperzy w tunelu kolejki wąskotorowej z Przeworska do Dynowa oraz bunkry tzw. linii Mołotowa" - dodał Mleczak.

    Speleolog zastrzegł, że ma świadomość, iż nigdy nie pozna się wszystkich kryjówek tych ssaków. "Natomiast dzięki monitorowaniu mamy możliwość śledzenia zmian zachodzących w obrębie populacji" - zaznaczył.

    Liczenie nietoperzy na Podkarpaciu ma wieloletnią tradycję. Natrafiono na ponad 50 stanowisk tych ssaków.

    Speleoklub Beskidzki (do 2000 r. działał jako Speleoklub Dębicki) istnieje od 1986 r. Zajmuje się przede wszystkim eksploracją, inwentaryzacją oraz ochroną jaskiń Beskidów i Pogórza Karpackiego. Grotołazi tego klubu zinwentaryzowali ponad 400 jaskiń.

    Od 1992 r. członkowie Speleoklubu Beskidzkiego biorą też udział w badaniu nietoperzy, głównie zimujących w jaskiniach oraz innych podziemnych schronieniach, m.in. sztolniach, bunkrach i fortach.

    PAP - Nauka w Polsce

    kyc/ abe/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Speleoklub Dębicki – organizacja skupiająca miłośników jaskiń z Dębicy założona w 1986 r. przez Tomasza Kałużę, Tomasza Mleczka i Bogdana Szatkowskiego. Członkowie klubu odkryli na terenie Beskidów i Pogórza Karpackiego wiele nowych jaskiń i stanowisk nietoperzy. Klub wydał też 4 numery czasopisma Jaskinie Beskidzkie. Speleoklub Dębicki istniał do 2001 r., kiedy to wszedł w skład nowego Stowarzyszenia Speleoklub Beskidzki. Stowarzyszenie Speleoklub Beskidzki (SSB) – organizacja zajmująca się eksploracją, inwentaryzacją oraz ochroną jaskiń Karpat fliszowych, Pienin i Roztocza, również za granicą (Słowacja, Ukraina). Członkowie klubu zinwentaryzowali dotąd ponad 500 jaskiń. SSB prowadzi również badania nietoperzy, m.in. monitoring zimowych i letnich kolonii. Wydaje czasopismo Jaskinie Beskidzkie. Organizuje cykliczne imprezy klubowe takie jak "Speleobozy" czy Spotkania Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich, a także turystyczne wyjazdy w góry i jaskinie. Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy.

    Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji. Grotołaz – termin określający kogoś zajmującego się turystyczną lub sportową eksploracją jaskiń. Używa się także określenia speleolog.

    Dorocia Jama – jaskinia osuwiskowa w Bieszczadach, na południowo-wschodnim zboczu góry Jamy (822 m n.p.m.), koło Dołżycy (gmina Cisna). Ma 20 m długości. Została odkryta w 2010 r. przez członków Speleoklubu Beskidzkiego: T. Mleczka i B. Szatkowskiego. Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Upiorowate (Emballonuridae) – rodzina ssaków z rzędu nietoperzy obejmująca około 50 gatunków najbardziej prymitywnych nietoperzy owadożernych. Występują w strefach tropikalnej i podzwrotnikowej na całej Ziemi. Straszaki, podbródnikowate (Mormoopidae) – rodzina ssaków z rzędu nietoperzy obejmująca dwa rodzaje liczące w sumie 10 gatunków, z czego dwa uznawane są za wymarłe.

    Czartorysko – rów osuwiskowo- zapadliskowy na północnym stoku Łopienia w Beskidzie Wyspowym. Znajduje się w lesie, na wysokości około 740-770 m n.p.m., na stoku najwyższego wierzchołka zachodniego (961 m), nad miejscowością Dobra. Jest tutaj osuwisko, rów zapadliskowy powstały w wyniku osunięcia się skał, pełno luźnych głazów, szczelin i dziur. Miejscowa ludność powstanie tego miejsca wiązała z czartem i stąd pochodzi nazwa Czartorysko. Zaobserwowano lisa, który wszedł do jednej z tych dziur, a wyszedł inną, stąd też powstało przypuszczenie o istnieniu tutaj jaskiń. W latach 1995-1997 grotołazi z Klubu Grotołazów Limanowa i Speleoklubu Dębickiego (m.in. A. Kapturkiewicz, B. Bubula, B. Sułkowski, T. Mleczek) spenetrowali dokładnie Czartorysko, znaleźli i opisali w nim 3 jaskinie i 5 schronisk. Najdłuższa i najbardziej skomplikowana jest Jaskinia Czarci Dół (długość 125 m, głębokość 25 m), pozostałe to Złotopieńska Dziura i Wietrzna Dziura (25 m długości, 10 m deniwelacji). 5 pozostałych to schroniska: Jaskinia z Dwoma Otworami, Trójkątna Studnia, Schronisko pod Grzybem, Podwójna Studnia oraz Schronisko Omszałe. Łączna długość korytarzy w Jaskini z Dwoma Otworami dochodzi do 10 m, głębokość Podwójnej Studni do 5 m. Schroniska prawdopodobnie mogły być wcześniej odwiedzane, gdyż w większości oświetla je dzienne światło i nie ma przy ich przejściu większych trudności (oprócz ciasnoty korytarzy).

    Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.

    Koziołek (tragus) - skórny, błoniasty wyrostek w małżowinie usznej niektórych nietoperzy. Spośród polskich gatunków wystepuje tylko u gatunków z rodziny mroczkowatych. Kształt zróżnicowany (nożowaty, grzybkowaty, rogalikowaty, u gatunków egzotycznych także inny), co umożliwia często rozróżnianie poszczególnych rodzajów i gatunków nietoperzy. Brodawkonosy (Rhinopomatidae) - rodzina ssaków z rzędów nietoperzy obejmująca 3-5 gatunków (klasyfikacja dwóch gatunków jest niepewna).

    Dodano: 26.01.2012. 00:04  


    Najnowsze