• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia zmian prądów oceanicznych zapisana w koralowcu

    10.01.2011. 12:19
    opublikowane przez: Szymon Pitek

    W latach 70. XX wieku nastąpiła drastyczna zmiana w układzie prądów oceanicznych północno-zachodniego Atlantyku - wynika z najnowszych badań nad głębokomorskimi koralowcami. Znaczenie zimnego Prądu Labradorskiego, okresowo zastępowanego przez ciepły Prąd Zatokowy, w przeciągu ostatnich 40 lat stale malało. Podobna zmiana nie miała miejsca na przestrzeni ostatnich 2000 lat. Odkrycia dokonali szwajcarscy badacze z Uniwersytetu Bazylejskiego oraz Instytutu EAWAG.

    Jednym z najdłużej znanych, a więc i najlepiej zbadanych, systemów fluktuacji meteorologicznych jest Oscylacja Północnoatlantycka (North Atlantic Oscillation - NAO) - okresowa zmienność wartości ciśnienia atmosferycznego pomiędzy Azorami a Islandią. NAO wpływa m.in. na zimy w Europie (zimne i suche lub ciepłe i wilgotne), czy też silnie kształtuje układ prądów na północnym Atlantyku - wydaje się, iż Oscylacja kontroluje zależności pomiędzy różnymi masami wody na szelfie kontynentalnym Nowej Szkocji. W czasie fazy dodatniej cyklu wody wschodniego szelfu Ameryki Północnej są zasilane przez ciepłe (10° C), słone i bogate w substancje odżywcze masy pochodzące z Prądu Zatokowego. Ujemna faza NAO oznacza dominację Prądu Labradorskiego - stosunkowo zimnego (6° C), słodkowodnego i ubogiego - mającego swe początki w rejonach subpolarnych.


    Roczne przyrosty pierścieni koralowca widziane w świetle UV (autor: O.A. Sherwood)


    Międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem szwajcarskich biogeochemików: prof. Moritza Lehmanna (Uniwersytet Bazylejski) i dra Carstena Schuberta (EAWAG " Szwajcarski Federalny Instytut Badań i Technologii Wody) był w stanie udowodnić, iż drastyczne przełączenie na "ciepłowodny tryb" u wybrzeży Ameryki Północnej nastąpiło na początku lat 70. Zmiana ta, wraz z okresem na jaki przypada, może być przypisana wpływowi globalnego ocieplenia, tym bardziej, że jest unikatowa dla ostatnich dwóch tysięcy lat.

    Na pozyskanie tak szczegółowych danych pozwoliły różne proporcje dwóch stabilnych izotopów azotu (14N i 15N), które to są charakterystyczne dla obszaru, z którego pochodzi masa wody je zawierająca. Proporcje te znajdują odzwierciedlenie w biomasie głębokomorskich koralowców, bytujących setki metrów pod powierzchnią wody. Pozwalają one zatem na odtworzenie wzajemnych zależności obu prądów na przestrzeni ostatnich kilku dekad. Precyzyjne datowanie jest możliwe dzięki bardzo wyraźnym przyrostom koralowców, bardzo przypominających te, które występują u drzew. Naukowcy byli w stanie ukazać wyraźne zmniejszanie się proporcji 15N/14N w kolejnych pierścieniach począwszy od 1970 roku, co dowodzi stopniowego spadku znaczenia zimnego Prądu Labradorskiego, dla którego charakterystyczna jest wysoka wartość tej proporcji.

    Alternatywnym ekologicznym i geochemicznym wytłumaczeniem opisywanego zjawiska może być struktura sieci troficznej w której uczestniczą owe organizmy, jednak analizy nie wykazały istotności tego czynnika, przynajmniej od 1970 roku.

    Badanie izotopów azotu zawartych w innych koralowcach z tego samego obszaru potwierdza proporcje 15N/14N, a więc i sytuację prądów oceanicznych, która na przestrzeni minionych dwóch tysiącleci nie ulegała zmianie. Oznacza to, że zmiany zachodzące w ciągu ostatnich 40 lat są ewenementem.

    Co prawda zjawisko można tłumaczyć działalnością człowieka, lecz wydaje się niebywałym, by wcześniej podobne zdarzenia nie miały miejsca. Prawdopodobnie kluczowym jest tu okres czasu, o którym mowa - 2000 lat: wiele cykli posiada długość liczoną w kilkunastu czy nawet kilkudziesięciu tysiącach lat, np. Cykle Milankovicia.

    Za: www.eawag.ch

    Szerzej zainteresowanych odsyłamy do tekstu publikacji: Owen A. Sherwood, Moritz F. Lehmann, Carsten J. Schubert, B. Scott and Matthew D. McCarty: Nutrient regime shift in the western north Atlantic indicated by compound-specific δ15N of deep sea Gorgonian corals. PNAS published online before print January 3, 2011 | doi: 10.1073/pnas.1004904108

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Północnoatlantyckie wody głębinowe (ang. North Atlantic Deep Water, NADW) – masa wody o dużej gęstości, powstająca po zwiększeniu zasolenia i ochłodzeniu wód Prądu Północnoatlantyckiego i ulegająca w strefie arktycznej downwellingowi („zatapianiu”). NADW spływa w dół tworząc powrotne prądy oceaniczne – głębinowy i przydenny, płynące w kierunku Oceanu Południowego. Downwelling jest jedną z sił napędowych cyrkulacji termohalinowej – globalnego obiegu wód oceanicznych, przenoszących ciepło i sole mineralne. Od jego intensywności zależą warunki meteorologiczne w Europie (zob. Oscylacja Północnoatlantycka); jako element pętli cyrkulacji globalnej wpływa na zmiany klimatu Ziemi.

    Oscylacja Północnoatlantycka, (ang.) North Atlantic oscillation (NAO) – zjawisko meteorologiczne występujące w obszarze Północnego Atlantyku i wpływające na klimat na otaczających go kontynentach. Jest związane z globalną cyrkulacją powietrza i wody oceanicznej; ujawnia się poprzez fluktuacje takich parametrów, jak ciśnienie, temperatura, prędkość wiatru, ilość opadów.

    System ciepłowniczy to sieć ciepłownicza oraz współpracujące z nią urządzenia lub instalacje służące do wytwarzania lub odbioru ciepła. Każdy system posiada źródło, czyli miejsce, w którym wytwarzane jest ciepło. Jest ono następnie przekazywane ze źródła (w formie ciepłej wody lub pary wodnej o odpowiedniej temperaturze) do sieci ciepłowniczych przedsiębiorstw zajmujących się jego dostawą do odbiorców - klientów.

    Oscylacja Północnoatlantycka, (ang.) North Atlantic oscillation (NAO) – zjawisko meteorologiczne występujące w obszarze Północnego Atlantyku i wpływające na klimat na otaczających go kontynentach. Jest związane z globalną cyrkulacją powietrza i wody oceanicznej; ujawnia się poprzez fluktuacje takich parametrów, jak ciśnienie, temperatura, prędkość wiatru, ilość opadów.

    Oscylacja Północnoatlantycka, (ang.) North Atlantic oscillation (NAO) – zjawisko meteorologiczne występujące w obszarze Północnego Atlantyku i wpływające na klimat na otaczających go kontynentach. Jest związane z globalną cyrkulacją powietrza i wody oceanicznej; ujawnia się poprzez fluktuacje takich parametrów, jak ciśnienie, temperatura, prędkość wiatru, ilość opadów.

    Początki historii Szkocji sięgają czasów odległych o ponad 8 tysięcy lat, kiedy pierwsze ludy przybyły na tereny obecnej Szkocji. Był to wówczas jeden z ostatnich nieskolonizowanych obszarów świata, zarazem jednak jeden z ostatnich bastionów epoki lodowcowejosadnictwo następowało w miarę wycofywania się lodowca. Ten późny start znajdzie odzwierciedlenie w ciągu następnych kilku tysięcy lat historii Szkocji, jako że ze zdobyczami takimi jak rolnictwo, brąz i narzędzia z żelaza zapozna się ona jako jedno z ostatnich miejsc w Europie. Pierwsze stałe osady w Szkocji powstały co najmniej 5000 lat p.n.e. Znane stanowisko archeologiczne w Skara Brae na Orkadach datowane jest na 2000 lat p.n.e. Ludy te były również mistrzami monumentalnych budowli, oddając się zajęciu, które bardziej na południe zaowocowało powstaniem zadziwiających budowli typu Stonehenge.

    Pogotowie ciepłownicze – jednostka pracowników, powoływana przez operatora sieci ciepłowniczej. Jej zadania obejmują przyjmowanie informacji o awariach sieci ciepłowniczej (np. wyciekach), awariach dostaw ciepła i ciepłej wody użytkowej, interwencje (naprawa uszkodzeń i awarii) oraz udzielanie informacji o stanie sieci i trwających naprawach.

    Dodano: 10.01.2011. 12:19  


    Najnowsze