• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jadowity sum

    16.12.2009. 20:46
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Często obawiamy się jadowitych węży, pająków, owadów czy żab, ale okazuje się, że toksycznym jadem może potraktować nas także z pozoru niegroźny sum. Naukowcy zidentyfikowali aż 1250 jadowitych gatunków tej ryby - informuje pismo "BMC Evolutionary Biology".

    Sumy pływające w wodach Ameryki Północnej używają swojego jadu tylko dla obrony przed drapieżnikami, jednak wielu rybaków nie raz przekonało się, że rybki te potrafią zajść za skórę także ludziom. Zagrożeniem są wówczas przede wszystkim infekcje bakteryjne i grzybicze, które mogą rozwinąć się w wyniku ukłucia, zwłaszcza, gdy część kolca utknie w ranie. W innych częściach świata spotkanie z sumem mogłoby się jednak zakończyć tragicznie, gdyż jego jad jest znacznie silniejszy i bywa śmiertelny dla człowieka.

    "Naukowcy skupiali się na jadzie produkowanym przez węże i pająki, jednak jadowite ryby są w dużym stopniu przez nich zaniedbane. A jest ich o wiele więcej niż dotychczas przypuszczano. Na pewno 1250 gatunków, być może nawet ponad 1600" - mówi Jeremy Wright z Uniwersytetu Michigan, który katalogował i analizował funkcje gruczołów wydzielających jad.

    U sumów gruczoły jadowe znajdują się na brzegach płetw grzbietowych i piersiowych wzdłuż linii kolców. Ofiara ukłucia takiego kolca może odczuwać ostry ból, mieć skurcze mięśni czy problemy z oddychaniem.

    Badacz ma nadzieję, że uda mu się wyodrębnić składniki jadu o właściwościach leczniczych, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jadu węży, skorpionów czy ślimaków stożków.

    "Pracuję teraz nad wyizolowaniem poszczególnych toksyn oraz zidentyfikowaniem ich struktury chemicznej, a także genów odpowiedzialnych za ich produkcję" - mówi Wright.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Suche ukąszenie – ukąszenie zwierząt jadowitych, w którym skóra zostaje przebita, jednak nie następuje wstrzyknięcie jadu. Wiele gatunków jadowitych, takich jak węże i pająki, jest w stanie kontrolować wstrzyknięcie jadu i stąd może kąsać na sucho. Skorpion złoty, skorpion mandżurski (Mesobuthus martensii) – gatunek skorpiona z rodziny Buthidae, żyjącego w północno-wschodnich Chinach i Mandźurii, zamieszkującego przede wszystkim stepy, pastwiska i inne tereny trawiaste, Skorpion ten jest drapieżnikiem, żywiącym się bezkręgowcami, żyjącymi w ziemi, pod kamieniami lub pod gnijącymi resztkami roślin, które uśmierca za pomocą swojego jadu, który choć nie jest śmiertelny, jest niebezpieczny również dla człowieka. Długość skorpiona złotego może osiągać nawet 6 cm. Zgodnie z nazwą zwyczajową jego ciało jest złote, czasem lekko brązowe. Mieszanka trzech toksyn, wchodzących w skład jadu przedstawicieli tegoż gatunku jest od ponad tysiąca lat stosowana w tradycyjnej medycynie chińskiej. Jeżowce (Echinoidea, z gr. echinos – jeż + eidos – rodzaj) – gromada morskich zwierząt zaliczanych do typu szkarłupni (Echinodermata), charakteryzujących się kulistym, mniej lub bardziej spłaszczonym, różnorodnie ubarwionym ciałem gęsto pokrytym wapiennymi, ruchomo osadzonymi kolcami. Zamieszkują strefę denną wód słonych o zasoleniu powyżej 20‰ wszystkich stref geograficznych kuli ziemskiej. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Przeciętnie osiągają 6–12 cm średnicy. Niektóre gatunki są wyposażone w jadowy narząd raniący (tzw. pedicellaria), będące w istocie zmodyfikowanymi, nieco krótszymi kolcami zakończone kleszczykami w postaci trzech twardych ruchomych szponów, przebijających skórę i wprowadzających jad. Gruczoły jadowe znajdują się u nasady kolca. Produkują one toksyny niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Do szczególnie niebezpiecznych można zaliczyć Toxopneustes pileolus oraz inne jeżowce należące do rodzaju Tripneustes oraz rodzin Echinothuridae i Diadematidae, których ukłucia wywołują oprócz bólu trudności oddechowe, drgawki i utratę przytomności, a w skrajnych przypadkach śmierć przez uduszenie. U gatunków występujących w strefie tropikalnej niebezpieczne bywają również same kolce, również połączone z gruczołami jadowymi. Jadowitość zachowują nawet wysuszone igły jadowe i pedicellaria. Ukłucia nawet niejadowitych jeżowców mogą wywoływać infekcje bakteryjne. W zapisie kopalnym jeżowce znane są od paleozoiku.

    Żmija sykliwa (Bitis arietans) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych. Średnia długość – ok. 85 cm. Występowanie: Afryka i Półwysep Arabski. Naturalne siedlisko to tereny trawiaste, zarośla, okolice górskie i półpustynne. Ze względu na szeroki zasięg występowania, osobniki z różnych części Afryki mogą się od siebie różnić ubarwieniem i wzorami. Ma krępe, masywne ciało, szeroką głowę, i charakterystyczny jodełkowaty wzór. Oczy są małe z pionową źrenicą. Jamki termiczne usytuowane są z przodu, a zęby jadowe są ruchome. Łuski są wręgowane, matowe i chropowate. Jest aktywna za dnia. Żmija ta jest jajożyworodna, a w jednym miocie może znaleźć się do 50 młodych (rekord 156). Wąż ten odpowiada za wiele poważnych ukąszeń, ponieważ jego ubarwienie idealnie go maskuje, przez co łatwo go nadepnąć. Jad tego węża niszczy komórki krwi powodując rozległe uszkodzenia tkanek. Odżywia się głównie gryzoniami. Nie poluje aktywnie, ale wyczekuje dobrze ukryta, aż ofiara podejdzie na tyle blisko, że może ją ukąsić. Następnie pozwala jej odejść. Po chwili wąż dzięki węchowi i zmysłowi termicznemu odszukuje zdobycz (która jest już martwa) i połyka ją od strony głowy. Mimo silnie działającego jadu ma całkiem sporo naturalnych wrogów – ptaki drapieżne, m.in. sekretarz, a także mangustowate. Żmija sykliwa może wprowadzić nawet 350 mg jadu w pojedynczym ukąszeniu. Do zabicia dorosłego człowieka wystarczy 100 mg tego jadu. Zgon następuje zwykle w ciągu czterech dni. Pająk krzyżak - zwyczajowa nazwa niektórych gatunków pająków z rodziny krzyżakowatych (Araneidae), zwłaszcza pająków z rodzaju Araneus (krzyżak ogrodowy, krzyżak łąkowy, krzyżak dwubarwny), charakteryzujących się często wyraźnym wzorem krzyża na odwłoku. Są one - podobnie jak wszyscy przedstawiciele rzędu pająków - jadowite, jednak niegroźne dla człowieka.

    Kobra plująca – zbiorcze określenie różnych gatunków jadowitych węży, zarówno afrykańskich, jak i południowo-azjatyckich, posiadających zdolność tryskania jadem w celu obrony, zwłaszcza w okresie godowym. Jad kierowany jest w cel z dużym stopniem dokładności. Arguloza, zwana inaczej splewkowicą - choroba pasożytnicza ryb wywoływana przez widłonogi z rodzaju Argulus. Najczęściej spotykanym w Europie pasożytem z tego rodzaju jest splewka karpiowa Argulus foliaceus, rzadziej występują Argulus japonicus i Argulus coregoni. Choruje wiele gatunków ryb słodkowodnych, choroba może także wystąpić u ryb akwariowych. Pasożyty usadawiają się na skórze ryb, przysysając się do nich przyssawkami. Odżywiają się krwią i limfą. Ryjkiem zaopatrzonym w sztylecik przebijają skórę ryby. Z gruczołów znajdujących się w ryjku wpuszczają substancję toksyczna działająca trująco na ryby.

    Wałęsak brazylijski (Phoneutria) – rodzaj agresywnych oraz silnie jadowitych pająków, żyjących w tropikalnej części Ameryki Południowej i Północnej. Są członkami rodziny Ctenidae – pająków wędrujących. Katipo (Latrodectus katipo) - pająk z rodziny omatnikowatych (Theridiidae). Długość jego ciała wynosi ok. 1 cm, ma kulisty czarny odwłok z czerwono-złotym wzorem. Jego jad może być śmiertelny dla człowieka, jednak po XVIII wieku nie stwierdzono przypadków śmiertelnych. Na jad tego pająka jest dostępna antytoksyna. Katipo jest zagrożonym gatunkiem. Jest to gatunek endemiczny, występuje wyłącznie na terenie Nowej Zelandii.

    Paradoks wszechmogących - paradoks, który powstaje przy próbie odpowiedzi na pytanie: "Czy może istnieć więcej niż jedna istota wszechmogąca?". Jeśli tak jest, to każda z nich miałaby możliwość ograniczenia woli innej, w wyniku czego ta nie byłaby już wszechmogącą. Wszechmogący nie mogliby ograniczyć woli wszystkich pozostałych, gdyż ten, który by to zrobił, zostałby jedynym wszechmogącym. Z drugiej strony jeśli którakolwiek z istot wszechmogących chciałaby się ustrzec przed takim działaniem ze strony pozostałych, to sprawiłaby, że wszystkie z nich nie byłyby już wszechmogące, gdyż nie mogłyby wpływać na nią. Pierwsza istota wszechmogąca, która uniemożliwi innym wpływanie na nią samą, stanie się jednocześnie jedyną wszechmogącą. Jeśli wszystkie istoty uzgodniły między sobą, że nie będą na siebie wpływać, to żadna z nich nie byłaby wszechmogąca, gdyż nie mogłaby naruszyć warunków uzgodnienia. Z tego wynika, że nie może istnieć więcej niż jedna istota wszechmogąca.

    Gruczoły mlekowe - zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych. Są również nazywane sutkami, jednak niektóre zwierzęta mają gruczoły mlekowe niebędące sutkami: u ssaków niższych oraz stekowców (prassaków) mleko wydzielane jest przez gruczoł w konkretnych miejscach bezpośrednio na skórę samicy.

    Dodano: 16.12.2009. 20:46  


    Najnowsze