• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klimatolog: cykle opadów deszczu bardzo trudne do prognozowania

    28.05.2010. 01:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Choć naukowcy mogą wskazać cykle w intensywności opadów deszczu, to są one zmienne, dlatego trudno przewidzieć, jak będzie się kształtowała ilość opadów w najbliższych latach - wyjaśnił PAP klimatolog dr hab. Robert Twardosz.

    "Opady wykazują przejawy cykliczności. W Polsce obserwujemy okresy wzmożonych opadów i okresy o ich obniżonych sumach" - wyjaśniał dr hab. Robert Twardosz z Zakładu Klimatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Jak powiedział, w Polsce początek lat dziewięćdziesiątych aż do roku 96. ubiegłego wieku to były lata raczej suche. "Końcówka zeszłego stulecia była już bardziej wilgotna, podobnie jak sam początek XXI wieku. W kolejnych latach było mniej opadów" - mówił rozmówca PAP.

    Zaznaczył jednocześnie, że choć naukowcy mogą wskazać pewne cykle w intensywności opadów w poszczególnych latach, to trudno jednoznacznie określić, czy w najbliższym czasie powinniśmy się liczyć z większą ich ilością, czy z okresem bardziej suchym. "To wróżenie z fusów, ponieważ cykle opadów zmieniają się i w czasie, i w przestrzeni" - powiedział Twardosz.

    Najnowsze badania opublikowane przez pismo "Geophysical Research Letters" wskazują, że fale opadów deszczu w Europie są coraz dłuższe w porównaniu z początkiem lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.

    Jak informuje pismo, od 1950 do 2008 roku fale opadów w Europie wydłużyły się o około 15-20 procent. Wielu naukowców uważa, że jest to efekt uboczny ludzkiej działalności, a szczególnie emisji dwutlenku węgla do atmosfery, co przyspiesza zmiany klimatu. Ich konsekwencją jest wzrost temperatur w różnych miejscach na świecie.

    Twardosz zwraca uwagę, że na większą ilość opadów w minionych dniach i tygodniach mogła mieć wpływ ostatnia erupcja wulkanu na Islandii. "Wiąże się z nią zwiększona ilość aerozoli - czyli drobnych cząstek - wydostających sie wraz z wybuchem wulkanu do atmosfery. Takie cząstki stanowią potencjalne jądro kondensacji dla opadów" - zauważył klimatolog. Dodał, że rzeczywiście w XIX wieku po wybuchach dużych wulkanów było chłodniej i bardziej wilgotno.

    Pod względem czasu trwania klimatolodzy rozróżniają opady ciągłe, które trwają bez przerwy przynajmniej przez sześć godzin. Taki deszcz pada z chmur stratocumulus, altostratus, nimbostratus, pokrywających całe niebo. Opady ciągłe mają zwykle równomierne natężenie i obejmują swym zasięgiem duże obszary.

    Opady przelotne charakteryzują się nagłym wystąpieniem i nagłym zanikiem. Często towarzyszą im porywiste wiatry i burze. Trwają krótko, a w okresach pomiędzy ich występowaniem pojawia się często bezchmurne niebo. Opady te pochodzą z chmur cumulus i cumulonimbus.

    Opady z przerwami występują gdy niebo pozostaje całkowicie lub prawie całkowicie zachmurzone, także wtedy, kiedy deszcz nie pada; powstają one z chmur stratocumulus i altostratus. EKR

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zasiewanie chmur – forma modyfikacji pogody, będąca próbą zmiany ilości lub rodzaju opadów z chmur. Poprzez rozpylenie substancji służących jako jądra kondensacji lub zarodki krystalizacji powodowane są zmiany w procesach mikrofizycznych wewnątrz chmury. Zazwyczaj intencją jest zwiększenie opadów (deszczu lub śniegu), a na lotniskach praktykuje się ograniczanie gradu lub mgły. Stratocumulus stratiformis (z łac. „kłębiaste warstwowe rozpostarte”) − gatunek chmur Stratocumulus charakteryzujący się dużą rozciągłością poziomą. Jest on najbardziej pospolitą odmianą tych chmur. Warstwa tych chmur zazwyczaj nie jest gruba, ale czasami wywołuje słabe opady drobnego deszczu lub śniegu. Widząc ją pod słońce np. podczas wschodu lub zachodu można odnieść wrażenie, że grozi ona silnym opadem. Jest wtedy bardzo ciemna. Ale gdy widać ją pod innym kątem ma szary odcień. Grubość chmury musi więc znacznie wzrosnąć, by mogła spowodować choć słaby opad. Stratocumulus lenticularis – gatunek chmur Stratocumulus. Jest to jedna z rzadziej występujących chmur tego rodzaju. Powstaje, gdy wilgotne powietrze przepływa nad wzgórzami. Powstają wtedy gładkie, podłużne chmury w kształcie soczewek. Nie należy ich mylić z podobnymi Altocumulus lenticularis. Podobnie jak i one Stratocumulus lenticularis są zwiastunami frontu chłodnego. Nie dają opadów.

    Cumulus congestus (łac.) – wypiętrzona chmura kłębiasta, przeważnie o dużej rozciągłości pionowej (większej niż rozciągłość pozioma). Jej górna pączkująca część często ma wygląd kalafiora. Chmury tego typu potrafią wypiętrzać się do wysokości nawet kilku kilometrów. W związku z tym dają niekiedy krótkotrwałe, przelotne opady deszczu lub śniegu o natężeniu słabym lub umiarkowanym. Ze względu na to, że wypiętrzają się dość wysoko, opady z chmur Cumulus congestus podobnie jak dla chmur kłębiasto-deszczowych mają zwykle grubą frakcję. Chmury te są ostatnim stadium rozwoju chmur kłębiastych i często przy braku warstw hamujących przekształcają się w chmury Cumulonimbus. Natomiast gdy je napotkają, przekształcają się w chmury Stratocumulus cumulogenitus. Klimat Nigerii: Pomimo, iż Nigeria położona jest w strefie klimatów podrównikowych, na jej terenie występuje zadziwiająco wiele typów klimatu. Strefy klimatyczne zmieniają z południa na północ. Na południu panuje klimat równikowy wybitnie wilgotny o cechach monsunowych, o najniższej w kraju amplitudzie rocznej temperatur (25 - 28°C) i najwyższej rocznej sumie opadów sięgającej 3400 mm. Na wybrzeżu opady deszczu występują przez cały rok. Im dalej na północ, tym klimat staje się suchszy, z wyraźnie zaznaczonymi ośmiomiesięcznymi okresami bezdeszczowymi, przechodzi w podrównikowy wilgotny. Północna Nigeria należy do strefy klimatów podzwrotnikowych. Średnie miesięczne temperatury sięgaja w styczniu 22°C, w maju 32°C. Roczne opady wynoszą jedynie 350 mm.

    Stratus nebulosus – gatunek chmur Stratus. Ma postać mglistej zasłony lub warstwy występującej na wysokości 0 − 600 m. Taki wygląd spowodowany jest tym, że chmura składa się wyłącznie z kropelek wody. Powstaje w przeciwieństwie do chmur kłębiastych w chłodnym, wilgotnym i stabilnym powietrzu. Chmury Stratus nebulosus mogą także powstawać z uniesionej mgły. Z tego powodu, że chmura jest bardzo niska, często przysłania wierzchołki drzew i budynków. Niski Stratus w przeciwieństwie do wyższych od niego chmur Altostratus i Cirrostratus nie wywołuje zjawisk optycznych takich jak halo, korona i słońca poboczne, ale możliwe jest zaobserwowanie wieńca. Stratus nebulosus często wywołują opady mżawki, drobnego deszczu lub śniegu. Zwykle zanikają po wschodzie słońca przez wyparowanie lub napłynięcie masy cieplejszego, niestabilnego powietrza. Niekiedy wskutek prądów konwekcyjnych warstwa tych chmur zostaje uniesiona, przekształcając się w chmury Cumulus lub Stratocumulus stratiformis. Jeżeli Stratus nebulosus powstaną w powietrzu przepływającym nad wzgórzami, są zwiastunami deszczu, a gdy latem w nocy – zwiastuje to słoneczną pogodę. Inwersja opadów - pas wysokości, w którym następuje zmniejszenie opadów atmosferycznych w górach wraz ze znacznym wzrostem wysokości.

    Opad atmosferyczny – ogół ciekłych lub stałych produktów kondensacji pary wodnej spadających z chmur na powierzchnię Ziemi, unoszących się w powietrzu oraz osiadających na powierzchni Ziemi i przedmiotach. Dzieli się je na opady pionowe i poziome (osady atmosferyczne). Do opadów pionowych zalicza się: deszcz, mżawkę, śnieg, krupy oraz grad. Opad, który nie dociera do powierzchni Ziemi, nazywa się virgą. Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.

    Kwaśne opady to opady, głównie deszczowe, o kwaśnym odczynie (pH do ok. 4–4,5), powstające w wyniku pochłaniania przez kropelki wody gazowych zanieczyszczeń powietrza tworzących z nią kwasy (tzw. bezwodników kwasowych), głównie dwutlenku siarki (SO2). Przyczyną występowania kwaśnych opadów jest reakcja chemiczna, która zachodzi w atmosferze. W jej wyniku dwutlenek siarki (SO2), tlenki azotu (NOx) i para wodna (H2O) tworzą kwasy: siarkowy i azotowy. Opadając na ziemię – nie tylko w postaci deszczów, ale także jako śniegi i mgły – powodują one zakwaszenie gleb, niszczą faunę i florę, przyspieszają korozję metalowych konstrukcji urządzeń i budowli. Na kwaśne opady najbardziej narażone są obszary leżące w sąsiedztwie źródeł zwiększonej emisji SO2 i NOx. Dotyczy to zwłaszcza rejonów elektrowni i elektrociepłowni opalanych zasiarczonym paliwem – węglem kamiennym i brunatnym. Często jednak opady te, niesione wiatrami, trafiają na obszary odległe od źródeł zanieczyszczeń atmosfery. Dlatego przeciwdziałanie kwaśnym deszczom stanowi problem międzynarodowy.

    Dzieciuchowatość bulw ziemniaka - nieinfekcyjna choroba ziemniaka, występująca przy nierównomiernym rozkładzie opadów atmosferycznych. Nazwa choroby pochodzi od tworzenia się małych bulwek w okolicy oczek, w szczytowej części bulwy. Na tworzenie się małych bulwek mają wpływ opady deszczu występujące po długo trwającej suszy. Zapobieganie dzieciuchowatości polega miedzy innymi na zbiorze dojrzałych bulw w czasie trwania suszy. Deformacja ta występuje w plantacjach zlokalizowanych na glebach lekkich.

    Cumulonimbus (Cb), chmura kłębiasta deszczowa to gęsta chmura rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, niekiedy w kształcie wieży, o górnej powierzchni gładkiej, zakończonej kopulasto lub kalafiorowato (Cumulonimbus calvus, Cb cal) (calvus z łac. "łysy"), bądź w postaci bardziej rozbudowanej w piętrze wysokim (Cumulonimbus capillatus, Cb cap), przypominająca olbrzymie kowadło lub grzyb (incus – Cb cap in). Podstawa chmur tego rodzaju znajduje się na wysokości 2÷3 km, natomiast górny ich pułap w strefie międzyzwrotnikowej może przekraczać 20 km. Złożone w dolnej części z kropel wody, a w górnej z kryształków lodu – są to chmury najbardziej rozbudowane w kierunku pionowym. Dlatego zjawiska fizyczne w nich występujące są bardzo gwałtowne. Chmury tego rodzaju mogą być źródłem gwałtownych opadów deszczu, śniegu lub gradu, którym często towarzyszą wyładowania elektryczne (burze). Stratus fractus – gatunek chmur Stratus. Podobnie jak chmury Stratus nebulosus, występują na niskim poziomie 0 − 600 m. Jednak w odróżnieniu od nich mają postać niskich strzępków, a nie mglistej zasłony. Z czasem strzępy stają się coraz liczniejsze i mogą utworzyć niską warstwę chmur przysłaniającą niebo na znacznym obszarze. Mogą jednak mieć formę małych kłaczków, szybko przesuwających się z wiatrem. Stratus fractus mają zdolność do szybkiego i częstego zmieniania kształtu. Jeżeli występują z obniżającymi się chmurami Nimbostratus, Altostratus lub Cumulonimbus określane są jako pannus. Często chmurom Stratus fractus towarzyszy opad mżawki lub śniegu ziarnistego. Nie należy mylić ich z chmurami Cumulus fractus, występującymi wyżej.

    Pluwiograf - urządzenie do automatycznego pomiaru ciągłych opadów, rejestrujące ich ilość, czas trwania i natężenie. Wyróżnia się pluwiorgafy: pływakowy, w którym w naczyniu znajduje sie pływak, wskazujący stan napełnienia oraz wywrotkowy.

    Dodano: 28.05.2010. 01:18  


    Najnowsze