• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krzepa i szybkość atutem przy doborze pary

    12.09.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Czy sprawniejsze i szybsze samce ptaków łatwiej zdobywają samice? Wyniki nowych badań przeprowadzonych w Wlk. Brytanii sugerują, że tak się właśnie dzieje w przypadku pardwy górskiej, arktycznego kuzyna pardwy szkockiej. Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli, że samce pardwy górskiej biegają o 50% szybciej od samic przez co są znacznie sprawniejsze i skuteczniejsze w parzeniu się nie wspominając o tym, że są lepszymi obrońcami swojego terytorium. Badania zaprezentowane w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B wskazują, że to raczej fizjologia jest czynnikiem decydującym w doborze płciowym a nie wygląd zewnętrzny, jak to zwykle bywa.

    "Niewiele wiadomo na temat roli jaką fizjologia - wewnętrzne funkcje biologiczne żywych organizmów - odgrywa w doborze płciowym ptaków i innych organizmów" - mówi dr Jonathan Codd z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu w Manchesterze, który kierował badaniami. "Samiec i samica pardwy cechują się bardzo odmiennymi zachowaniami w okresie godowym. Podczas letnich miesięcy, kiedy w archipelagu Svalbard cały czas jest dzień, samce pardwy muszą bronić swojego terytorium przed rywalami przez całą dobę i są stale aktywne. To stawia ogromne wymagania przed ich układem lokomotorycznym" - dodaje.

    "W konsekwencji samce pardwy, mimo większych rozmiarów, są znacznie lepszymi biegaczami od samic i są daleko bardziej sprawne, zużywając mniej energii, jak również są w stanie osiągnąć fazę lotu - kiedy obydwie stopy nie dotykają ziemi - co dla samic jest nieosiągalne."

    Zdaniem naukowców u wielu gatunków ptaków różnice fizyczne między płciami są oczywiste. W większości przypadków samce są większe od samic, ale u niektórych gatunków jest odwrotnie. Niemniej przeprowadzono niewiele badań poświęconych konsekwencjom fizjologicznym. Prace zespołu z Manchesteru zmieniają tę sytuację.

    Naukowcy twierdzą, że różnice płciowe u pardwy są dosyć subtelne: z perspektywy fizycznej samce są nieco większe od samic i mają odmienne upierzenie. Z fizjologicznego punktu widzenia odkryto znaczne różnice. Dane sugerują, że w nadchodzących latach nierówność płciowa powinna odgrywać większą rolę w badaniach zoologicznych królestwa zwierząt.

    Naukowcy zauważają, że fizyczna aparycja samca i samicy ptaków oraz innych gatunków należących do królestwa zwierząt odgrywa zasadniczą rolę w doborze płciowym. Upierzenie samców jest zazwyczaj bardziej kolorowe niż samic, a eksperci przyznają, że ich jaskrawe kolory mają kluczowe znaczenie, kiedy nadchodzi czas na dobór pary. Odkrycia dokonane w toku tych badań wskazują, że atrybuty fizjologiczne stanowią niezbędny element sukcesu godowego samców wśród ptaków, bowiem samice wybierają nie tylko szybsze osobniki, ale również takie, które są w stanie bronić większego terytorium przez dłuższy czas.

    "Wyniki badań pokazują, że obok wyglądu znaczenie w procesie doboru mogą mieć determinanty fizjologiczne, gdyż samice wydają się wybierać samców, którzy skutecznie bronią terytorium, co jest uzależnione od ich sprawności jako biegaczy" - zauważa dr Robert Nudds, współautor raportu z badań. "Obecnie planujemy bardziej szczegółowe zanalizowanie wszystkich tych różnic między płciami, aby zrozumieć zachowania godowe ptaków."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy. Melanocetus johnsonii – gatunek ryby głębinowej z rodziny Melanocetidae. Występuje we wszystkich oceanach na głębokościach powyżej 2000 m. Charakteryzuje się wybitnie zaznaczonym dymorfizmem płciowym: samice mierzą do 13,5 cm długości, samce do 28 mm. Samce nie są pasożytami samic, jak u niektórych przedstawicieli rzędu. Breviceps – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny Brevicipitidae, obejmujący gatunki występujące w wschodniej i południowej Afryce. Zamieszkują jałowe, wyschnięte półpustynie. Płazy z tego rodzaju charakteryzują się krótką głową i krępym tułowiem. Na powierzchni ziemi pojawiają się tylko podczas gwałtownych, tropikalnych ulew. Samce są znacznie mniejsze od samic i mają tak krótkie kończyny w stosunku do swojej wielkości że nie są w stanie trzymać samicy w pozycji ampleksus. Dlatego wydzielają specjalny klej który utrzymuje samca na samicy podczas kopulacji. Samce wydają głośne, beczące, słyszalne z dużej odległości odgłosy, przywołujące samice. Kuliste jaja składane są w podziemnych komorach. Młode wylegają się bezpośrednio z jaj nie przechodząc metamorfozy.

    Nephila – rodzaj pająków z rodziny prządkowatych (Nephilidae). Został nazwany w 1815 roku przez Williama Elforda Leacha, może być starszym synonimem rodzaju Heterargiope Kishida, 1931. Obecnie tradycyjnie zalicza się do niego kilkanaście gatunków, jednak dane molekularne sugerują, że może on być difiletyczny – wówczas do Nephila powinno włączać się jedynie Nephila pilipes i Nephila constricta. Kwestia polifiletyzmu tego rodzaju jest jednak dyskusyjna. Rodzaj Nephila obejmuje największe pająki tkające sieci na świecie – samice Nephila komaci osiągają długość niemal 4 cm. Przedstawiciele tego rodzaju cechują się znaczącym dymorfizmem płciowym przejawiającym się różnicą rozmiarów. Samice osiągają znacznie większe rozmiary niż samce – najmniej wyraźny dymorfizm tego typu występuje u gatunku Nephila clavata, którego samice są około 2,2 raza większe od samców, zaś największy u Nephila turneri, u którego samice osiągają długość niemal dziesięciokrotnie większą niż samce. Nasua − rodzaj ssaków z rodziny szopowatych (Procyonidae), obejmujący dwa gatunki wszystkożernych ssaków. Cechuje je ruchliwy, ryjkowato wydłużony nos i smukły ogon, są ciekawskimi, dobrze wspinającymi się zwierzętami. Samce są nieco większe od samic i prowadzą samotny tryb życia. Do stad dołączają tylko w okresie godowym. Stada liczące od 5 do 40 osobników tworzą samice z młodymi. Żerują dniem w zaroślach i lasach, poszukując nasion, owoców, jaj i małych kręgowców. Występują od południowo-zachodnich części Stanów Zjednoczonych do Ameryki Pd.

    Kob liczi (Kobus leche) - duże zwierzę z rodziny krętorogich, o długości do 1,8 m i wadze do 120 kg. Ta rzadko spotykana antylopa żyje na południu Afryki. Przebywa w małych stadach, liczących po kilkanaście osobników. Zamieszkuje przeważnie podmokłe i zarośnięte trzciną brzegi rzek, jezior i bagien, przez które nie boi się przeprawiać brodząc lub płynąc. W razie niebezpieczeństwa również chroni się w wodzie. Kob liczi ma lirowato wygięte rogi. Używa ich do obrony przed swoimi prześladowcami. W okresie godów rogi służą również do walk, w czasie których zostaje ustalona hierarchia samców w stadzie. Walki te mają charakter rytualny i niezbyt gwałtowny. Najsilniejszy samiec wybiera samice, które tworzą jego harem. Każda samica po trwającej 7 miesięcy ciąży rodzi jedno młode. Mały kob przestaje ssać mleko matki po 4 miesiącach. Dojrzałość płciową samice osiągają zwykle po dwóch latach, a samce po trzech. Stomias – rodzaj morskich ryb wężorokształtnych, typ nomenklatoryczny rodziny wężorowatych (Stomiidae). Obejmuje gatunki batypelagiczne występujące we wszystkich oceanach. Mają ciało znacznie wydłużone. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zaznaczony w wielkości (samce są znacznie mniejsze od samic) i wyglądzie (oczy i przyoczne fotofory samców są większe).

    Efekt Whittena – efekt przyspieszonego pojawienia się rui u samicy oraz synchronizacji rui w grupie samic na skutek pojawienia się dojrzałego płciowo samca. Wesley Kingston Whitten wykazał, że u myszy i świnek morskich samice, które były odizolowane od samców, wchodzą w okres estrus w krótkim czasie po pojawieniu się samca zdolnego do rozrodu. Atraktant zawarty w moczu samca wywołuje i przyspiesza ruję samicy, a w grupie samic przebywających razem, po pojawieniu się samca doprowadza do synchronizacji rui. Obrzeżek perski (Argas persicus) – gatunek zbiorowy kleszcza miękkiego z rodziny obrzeżkowatych. Ciało owalne, szarobrązowe otoczone obrzeżem składającym się z nieregularnie prostokątnych płytek z kolcem na ich środku (przypomina to tarczki brzeżne z karapaksu żółwia greckiego). Samica ma 8,5 mm długości oraz 4,5 mm szerokości, samce są niewiele mniejsze. Otwór płciowy samca jest półksiężycowaty (przy drugiej parze odnóży), u samic ma kształt poprzecznej szpary (przy pierwszej parze). Samica w ciągu życia składa w zakamarkach pomieszczenia ok. 700 brązowych jaj w seriach po 25 do 100 szt. Po 10-28 dniach wykluwają się z nich sześcionogie larwy. Piją krew przez 5 do 8 dni, po czym w ukryciu w ciągu tygodnia przekształcają się w nimfy, przypominające wyglądem dorosłe osobniki. Po 3-4 kolejnych linieniach osiągają dojrzałość płciową. Przy stałym dostępie krwi cykl rozwojowy trwa ok. roku. Nimfy i osobniki dorosłe aby się najeść potrzebują ok. godziny. Bez żywiciela mogą wytrzymać ok. 2 lat.

    Rohatyńcowate (Dynastinae) – podrodzina chrząszczy z rodziny żukowatych (klasyfikowana niekiedy jako rodzina Dynastidae), odznaczających się bardzo silnie zaznaczonym dymorfizmem płciowym. Samce rohatyńcowatych są większe od samic i posiadają różnokształtne wyrostki na głowie, a czasem również na przedpleczu. Występują na całym świecie z wyjątkiem rejonów polarnych.

    Rohatyniec borneański (Xylotrupes gideon) - gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych (scarabaeidae). Samce są przystosowane do walk o samicę. Wśród rohatyńców zdarza się, że w czasie walki dwóch samców trzeci odbywa kopulację z samicą.Samce posiadają wspaniałe rogi, którymi mogą walczyć ze sobą i przesuwać różne ciężkie (stosunkowo) przedmioty. W czasie swojego życia wydają na świat dużo potomstwa. Z jaj wykluwają się pędraki, które przemieniają się w poczwarkę, która z kolei przeobraża się w owada dorosłego. Rohatyńce te żyją ok. 6 miesięcy. Często są również hodowane w terrariach. Hodowla ich nie jest trudna lecz wymaga cierpliwości, ponieważ okres od jaja do imago (postać dorosła owada) trwa nawet do roku.

    Dodano: 12.09.2011. 17:17  


    Najnowsze