• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kurczęta biorą się z żółtka

    22.04.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Choć wiemy, że kurczęta wylegają się z jaj, to nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że tak naprawdę biorą się z żółtka, w którym znajduje się tarczka cytoplazmatyczna i zapas cennych substancji odżywczych. Białko w jaju pełni wyłącznie funkcję ochronną.



     


    Jak podkreśla dr hab. Magdalena Rost-Roszkowska z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, jajko to złożona struktura, a każdy jej element ma ściśle określone zadania.

    ,,Jajo to komórka jajowa, czyli początek nowego życia - pod warunkiem że jest zapłodniona, czyli dotrze do niej plemnik. Dlatego z jajka z supermarketu na pewno nie wylęgnie nam się kurczak. Po zapłodnieniu z komórki jajowej powstaje zarodek, a potem dorosły osobnik" - przypomniała.

    Właściwa komórka jajowa to położona na żółtku tarczka cytoplazmatyczna, z której - w razie zapłodnienia - powstaje kurczę. Żółtko to materiał zapasowy, którym będzie żywić się rozwijający się wewnątrz jaja zarodek.

    ,,W żółtku są duże ilości tłuszczu. Gdyby oglądać je pod mikroskopem elektronowym, to można zaobserwować poza olbrzymimi kulami białka także olbrzymie krople lipidowe. W białku są peptydy, trochę aminokwasów i dużo wody. W miarę rozwoju zarodka białko zanika, bo następuje utrata wody" - wyjaśniła Rost-Roszkowska.

    Kula żółtka zachowuje swój kształt - jeśli jej nie nakłujemy - dzięki pokrywającej ją bardzo cienkiej błonie żółtkowej, pełniącej funkcję ochronną. W białku znajdują się charakterystyczne białe, silnie poskręcane struktury. To tzw. skrętki, które są umocowane do kuli żółtka i uniemożliwiają jej wewnątrz chaotyczny ruch we wszystkie strony. Dzięki nim żółtko utrzymuje się cały czas jedną powierzchnią u góry jajka - kiedy jajko wtacza się do gniazda, tarczka cytoplazmatyczna musi być cały czas na górze, by matka mogła przekazać jej jak najwięcej ciepła.

    Pod skorupką wapienną jajka możemy dostrzec dwie cienkie błony, tzw. pergaminowe - wewnętrzną oraz zewnętrzną. ,,Błona żółtkowa, białko, osłony pergaminowe i skorupka - to wszystko osłony jajowe, które pełnią funkcję ochronną, nie wchodzą w skład ciała kurczęcia. Odpowiadają za ochronę przed urazami mechanicznymi, przed promieniowaniem ultrafioletowym, gwałtownymi zmianami temperatury, a także inwazją przez mikroorganizmy patogenne" - tłumaczy Rost-Roszkowska.

    Na tępym (szerszym) końcu jaja znajduje się komora powietrzna, która tworzy się pomiędzy wewnętrzną i zewnętrzną osłoną pergaminową. Pełni ona funkcję oddechową - na tępym końcu jaja w skorupce wapiennej znajdują się najwięcej porów. Poprzez pory dochodzi do wymiany gazowej. Komora ułatwia też utrzymanie stałej temperatury wewnątrz jaja - to ważne, bo w przypadku rozwoju zarodkowego kluczowe jest zachowanie stałych warunków.

    PAP - Nauka w Polsce, Anna Gumułka

    hes/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Ciałko żółte (łac. corpus luteum), nazywane czasem także gruczołem żółtkowym – przekształcony pęcherzyk Graafa (pęcherzyk jajnikowy), który funkcjonuje jako gruczoł dokrewny. Powstaje po uwolnieniu oocytu II rzędu w miejscu pęknięcia pęcherzyka jajnikowego. Główną rolę w wytwarzaniu ciałka żółtego odgrywają komórki warstwy ziarnistej. Proces przemiany pęcherzyka Graafa w ciałko żółte nazywany jest luteinizacją. Ciałko żółte produkuje progesteron, hormon przygotowujący błonę śluzową macicy do przyjęcia zarodka powstałego z zapłodnionej komórki jajowej i umożliwienia jego rozwoju. W późniejszym etapie ciąży (14-18 tydzień) funkcję wytwarzania progesteronu przejmuje łożysko. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte po 10-12 dniach zaczyna zanikać wskutek działania makrofagów i fibroblastów odkładających w ciałku żółtym kolagen. Proces ten nosi nazwę luteolizy. W jego wyniku ciałko żółte przekształca się w ciałko żółte miesiączkowe, a następnie w ciałko białawe. Doprowadza to do gwałtownego spadku poziomu progesteronu (obniżenie poziomu progesteronu jest powodem rozpoczęcia menstruacji). Natomiast gdy komórka jajowa zostanie zapłodniona, ciałko żółte rozrasta się i tworzy ciałko żółte ciążowe.

    Ciałko żółte (łac. corpus luteum), nazywane czasem także gruczołem żółtkowym – przekształcony pęcherzyk Graafa (pęcherzyk jajnikowy), który funkcjonuje jako gruczoł dokrewny. Powstaje po uwolnieniu oocytu II rzędu w miejscu pęknięcia pęcherzyka jajnikowego. Główną rolę w wytwarzaniu ciałka żółtego odgrywają komórki warstwy ziarnistej. Proces przemiany pęcherzyka Graafa w ciałko żółte nazywany jest luteinizacją. Ciałko żółte produkuje progesteron, hormon przygotowujący błonę śluzową macicy do przyjęcia zarodka powstałego z zapłodnionej komórki jajowej i umożliwienia jego rozwoju. W późniejszym etapie ciąży (14-18 tydzień) funkcję wytwarzania progesteronu przejmuje łożysko. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte po 10-12 dniach zaczyna zanikać wskutek działania makrofagów i fibroblastów odkładających w ciałku żółtym kolagen. Proces ten nosi nazwę luteolizy. W jego wyniku ciałko żółte przekształca się w ciałko żółte miesiączkowe, a następnie w ciałko białawe. Doprowadza to do gwałtownego spadku poziomu progesteronu (obniżenie poziomu progesteronu jest powodem rozpoczęcia menstruacji). Natomiast gdy komórka jajowa zostanie zapłodniona, ciałko żółte rozrasta się i tworzy ciałko żółte ciążowe.

    Ciałko żółte (łac. corpus luteum), nazywane czasem także gruczołem żółtkowym – przekształcony pęcherzyk Graafa (pęcherzyk jajnikowy), który funkcjonuje jako gruczoł dokrewny. Powstaje po uwolnieniu oocytu II rzędu w miejscu pęknięcia pęcherzyka jajnikowego. Główną rolę w wytwarzaniu ciałka żółtego odgrywają komórki warstwy ziarnistej. Proces przemiany pęcherzyka Graafa w ciałko żółte nazywany jest luteinizacją. Ciałko żółte produkuje progesteron, hormon przygotowujący błonę śluzową macicy do przyjęcia zarodka powstałego z zapłodnionej komórki jajowej i umożliwienia jego rozwoju. W późniejszym etapie ciąży (14-18 tydzień) funkcję wytwarzania progesteronu przejmuje łożysko. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte po 10-12 dniach zaczyna zanikać wskutek działania makrofagów i fibroblastów odkładających w ciałku żółtym kolagen. Proces ten nosi nazwę luteolizy. W jego wyniku ciałko żółte przekształca się w ciałko żółte miesiączkowe, a następnie w ciałko białawe. Doprowadza to do gwałtownego spadku poziomu progesteronu (obniżenie poziomu progesteronu jest powodem rozpoczęcia menstruacji). Natomiast gdy komórka jajowa zostanie zapłodniona, ciałko żółte rozrasta się i tworzy ciałko żółte ciążowe.

    Żółtko (deutoplazma) – substancja zapasowa w komórce jajowej, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla przyszłego zarodka. Żółtko powstaje w procesie witelogenezy. W skład deutoplazmy wchodzą białka, tłuszcze, oraz węglowodany. Głównym składnikiem żółtek jest lecytyna należąca do fosfolipidów. Organizmy zasobne w żółtko zwane są polilecytalnymi. Są to głównie owady, gady, ptaki. Ssaki łożyskowe są oligolecytalne. Ilość żółtka i sposób jego rozmieszczenia w komórce ma wpływ na bruzdkowanie. Żółtko u ptaków to produkt odżywczy (bogaty w tłuszcze). Zawieszone ono jest w jaju za pomocą chalaz stanowiących elastyczne, białkowe skrętki. Na kulce żółtka rozwija się zarodek. Embrion po spożytkowaniu całego pokarmu zawartego w żółtku wypełnia całe wnętrze jaja.

    Jajo oligolecytalne – komórka jajowa, które posiada niewielką ilość substancji odżywczych (żółtka). Z tego powodu rozwój embrionalny musi przebiegać w organizmie macierzystym. W przypadku jaj oligolecytalnych żółtko najczęściej rozłożone jest równomiernie (jajo izolecytalne). Jaja tego rodzaju ulegają bruzdkowaniu całkowitemu regularnemu, powstające komórki są podobnego kształtu i wielkości. Przykładami takich jaj mogą być jajo lancetnika lub jeżowca oraz ssaków łożyskowych (w tym człowieka).

    Gruczoł żółtkowy, żółtnik, witellarium – gruczoł układu rozrodczego płazińców wytwarzających jaja ektolecytalne (np. niektóre gatunki wirków, przywr i tasiemców) i wrotków. Produkuje bogate w materiały zapasowe komórki żółtkowe, otaczające komórkę jajową pod osłoną jajową. Odgrywają one ważną rolę w odżywianie zapłodnionych, ubogich w żółtko komórek jajowych.

    Gruczoł żółtkowy, żółtnik, witellarium – gruczoł układu rozrodczego płazińców wytwarzających jaja ektolecytalne (np. niektóre gatunki wirków, przywr i tasiemców) i wrotków. Produkuje bogate w materiały zapasowe komórki żółtkowe, otaczające komórkę jajową pod osłoną jajową. Odgrywają one ważną rolę w odżywianie zapłodnionych, ubogich w żółtko komórek jajowych.

    Dodano: 22.04.2011. 00:25  


    Najnowsze