• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Los amonitów przypieczętowany planktonową dietą

    10.01.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Paleontologowie od dawna upodobali sobie amonity, jedną z najważniejszych skamielin przewodnich naszej planety. Amonity, wymarli kuzyni ośmiornic, kałamarnic i mątw, były morskimi mięczakami, które pływały w morzach przez 350 milionów lat, zanim wymarły 65,5 mln lat temu. Mimo ich popularności niewiele jednak było wiadomo do tej pory, czym się żywiły. Francusko-amerykański zespół naukowców zaprezentował w czasopiśmie Science bezpośredni dowód na to, że dieta amonitów opierała się na planktonie. Odkrycie rzuca nowe światło na przyczyny wymarcia tych stworzeń.

    Naukowcy wygenerowali w Europejskim Ośrodku Synchrotronu Atomowego (ESRF) w Grenoble, Francja, oszałamiające, trójwymiarowe (3D) obrazy rentgenowskie, które uwidaczniają aparaty gębowe trzech gatunków amonitów odkrytych w amerykańskim stanie Południowa Dakota, miejscu przyciągającym amatorów skamielin z całego świata. Obrazy pokazują również resztki tego, co amonity zjadły po raz ostatni - planktonu.

    W ramach wcześniejszych badań odkryto, że to samo uderzenie asteroidy, które doprowadziło do wymarcia dinozaurów spowodowało również gwałtowny spadek ilości planktonu. Zatem niemożność pozyskania pożywienia stała się przyczyną wymarcia amonitów - jak sugeruje zespół.

    Rekonstrukcje 3D zapewniają doskonały wgląd w szczęki i zęby amonitów. Naukowcy odkryli nawet, że jeden okaz ma w otworze gębowym malutkiego ślimaka i trzy skorupiaki.

    "Okazy skamielin Baculites, jednego z kilku rodzajów amonitów, który przetrwał do przełomu kredy i paleogenu, a być może nawet dłużej" miały szczęki i radulę, rodzaj języka pokrytego zębami - według doniesień zespołu. Naukowcy odkryli, że najwyższe guzki raduli miały 2 milimetry, a bardzo wąskie zęby miały kształt od szablastego po grzebieniasty.

    Zważywszy na fakt, że skamieliny planktonu nie są widoczne w żadnym innym miejscu na okazie - zdaniem naukowców amonit raczej musiał umrzeć przy spożywaniu ostatniego posiłku, "niż stanowić pożywienie tych organizmów po swojej śmierci".

    Naczelna autorka Isabelle Kruta z Muséum National d'Histoire Naturelle (MNHN) we Francji zauważa: "Byłam zdumiona, kiedy po raz pierwszy zobaczyłam zęby i odkryłam malutki plankton w otworze gębowym. Po raz pierwszy byliśmy w stanie zaobserwować wątłość tych wyjątkowo dobrze zachowanych struktur i wykorzystać wysokiej jakości szczegóły do uzyskania informacji na temat ekologii tych zagadkowych zwierząt."

    Współautor dr Neil Landman z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku w USA komentuje: "Wziąwszy pod uwagę dużą żuchwę amonitów w zestawieniu z tymi nowymi informacjami na temat ich zębów, okazuje się że zwierzęta te musiały żywić się w odmienny sposób od współczesnych padlinożernych łodzików. Amonity mają zaskakująco dużą żuchwę z wąskimi zębami, ale efekt jest przeciwieństwem wilka grożącego, iż zje Czerwonego Kapturka. Tutaj, większy otwór gębowy ułatwia żywienie się mniejszą zdobyczą."

    Dr Landman stwierdził następnie, że wyniki badań wskazują na wiele rzeczy, w tym na możliwe powiązanie radiacji amonitów z grupy Aptychophora z radiacją planktonu we wczesnej jurze. Wyniki mogą również pomóc naukowcom pogłębić wiedzę człowieka na temat obiegu węgla w tym okresie.

    Wypowiadając się na temat zastosowania rentgenowskiej mikrotomografii synchrotronowej, Paul Tafforeau z ESRF, który jest również współautorem artykułu, powiedział, że jest to najczulsza technika badania wewnętrznych struktur skamielin bez ryzyka uszkodzenia ich. "Zaczęto ją wykorzystywać 10 lat temu w badaniach nad zębami naczelnych, a obecnie znajduje szerokie zastosowanie w paleontologii" - stwierdza. "Przeprowadziliśmy pierwszy test na okazach amonitów po tym jak test za pomocą tradycyjnego skanera zakończył się niepowodzeniem i uzyskane wyniki były tak imponujące, że zeskanowaliśmy wszystkie pozostałe, dostępne okazy, odkrywając niemal za każdym razem radulę, a w jednym z nich wiele innych struktur."

    Isabelle Rouget z Laboratoire de Paléontologie przy Université Pierre et Marie Curie w Paryżu, która również wniosła wkład w badania, zauważa: "Teraz już wiemy, że amonity zajmowały inną niszę w sieci troficznej niż do tej pory sądzono."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Pseudarietites – rodzaj niewielkich (kilka cm średnicy) amonitów z grupy Goniatitida żyjących we wczesnym karbonie (turnej) na terenie współczesnej Europy (również w Polsce, gdzie kilka gatunków opisano z kamieniołomu w miejscowości Dzikowiec). Najsilniejsza radiacja amonitów z tego rodzaju miała miejsce na początku turneju. W 2009 Furnish i współpracownicy podnieśli Pseudarietitinae z jednej z podrodzin Gattendorfiidae do rangi osobnej rodziny Pseudarietitidae.

    Kosmoceratidae – rodzina amonitów z rzędu Ammonitida i nadrodziny Stephanocerataceae, której przedstawiciele występowali niemal na całym świecie od środkowej jury do wczesnej kredy. Kosmoceratidae są jedną z prawdopodobnie najbardziej polimorficznych grup jurajskich amonitów. Należą do niej rodzaje:

    Kosmoceras – rodzaj niewielkich amonitów z rzędu Ammonitida i rodziny Kosmoceratidae, żyjących w środkowej i późnej jurze (kelowejoksford) na obecnych terenach Europy. Jest jednym z prawdopodobnie najbardziej polimorficznych jurajskich amonitów, ma również duże znaczenie dla badania paleobiogeografii keloweja i analiz biostratygraficznych.

    Ceratitida – rząd mięczaków z podgromady amonitów. Są wymarłymi, morskimi głowonogami. Żyły w okresie permu i triasu.

    Ceratitida – rząd mięczaków z podgromady amonitów. Są wymarłymi, morskimi głowonogami. Żyły w okresie permu i triasu.

    Perisphinctes – wymarły rodzaj dużych (do 1 m średnicy) amonitów z rzędu Ammonitida, żyjących w okresie jurajskim. Służy jako skamieniałość przewodnia dla tego okresu.

    Muszlowiec (wapień muszlowcowy, zlep muszlowy) – węglanowa skała organogeniczna, utworzona ze scementowanych, bezładnie ułożonych muszli małżów, ślimaków, ramienionogów, głowonogów (amonitów, łodzików) lub małżoraczków a także liliowców i dużych otwornic. Muszlowce tworzą się zwykle w płytkim morzu w strefie litoralnej.

    Dodano: 10.01.2011. 17:17  


    Najnowsze