• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Malejąca populacja królików zagrożeniem dla gatunków mięsożernych

    07.07.2011. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Przetrwanie wielu gatunków mięsożernych, w tym rysia iberyjskiego i lisa, jest uzależnione od upolowania ofiary - królika (Oryctolagus cuniculus). Hiszpańsko-argentyński zespół naukowców zbadał, jak załamanie populacji królików pod koniec lat 80. XX w. wywołane przez wirusową krwotoczną chorobę (VHD) wpłynęło negatywnie na życie niektórych mięsożerców w parku narodowym i rezerwacie przyrody Do?ana w południowo-zachodniej Hiszpanii. Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Basic and Applied Ecology wskazują, że spadek populacji w znakomitej części dotknął rysia, gdyż ten średniej wielkości dziki kot nie może polować na inne ofiary.

    W sumie naukowcy przeanalizowali dietę pięciu gatunków: rysia iberyjskiego (Lynx pardinus), lisa (Vulpes vulpes), mangusty egipskiej (Herpestes ichneumon), żenety zwyczajnej (Genetta genetta) i borsuka (Meles meles).

    "Po pojawieniu się VHD nastąpił spadek żerowania na królikach wśród wszystkich mięsożerców" - jak cytuje serwis SINC (Scientific Information and News Service) Pablo Ferrerasa. Naukowiec jest członkiem Instytutu Badawczego Zasobów Cynegetycznych (IREC), wspólnego centrum Uniwersytetu Castilla-La Mancha w Hiszpanii, CSIC oraz rządu autonomicznego Castilla-La Mancha.

    Dane pokazują, że największy spadek żerowania na królikach zaobserwowano w przypadku borsuków i lisów, odpowiednio z 71,8% do 26,2%, oraz 20,2% do 9,8%.

    Gatunek, który w najbardziej zmodyfikował swoją dietę, aby móc nadal polować mimo spadku populacji królików, był lis. Ten mięsożerca zastąpił króliki kopytnymi (w postaci padliny), ptakami i małymi ssakami.

    "Lis wykazał liczne reakcje na spadek liczby królików, których obfitość malała w okresie pięciu lat od pojawienia się VHD" - mówi naczelny autor dr Ferreras. Natomiast żeneta zwyczajna i mangusta egipska żerowały mniej więcej tak samo na królikach, utrzymując w ten sposób liczebność swoich populacji.

    Z kolei ryś iberyjski nie mógł zmienić - zdaniem naukowców - swojej diety. Dr Ferreras podkreśla, że mimo najniższej liczebności królików, jaką kiedykolwiek na tym obszarze zarejestrowano, ryś iberyjski "niemal nie zredukował żerowania na królikach, które nadal stanowiły 75% jego diety". Ryś iberyjski jest "z konieczności króliczym specjalistą" - zauważa.

    Naukowcy twierdzą, że system społeczny tego dzikiego kota zmienił się wraz z nastaniem choroby królików. Nie tylko osłabła jego terytorialność, ale rozszerzył się również zasięg areału samic. Osobniki nie w pełni dojrzałe pozostawały na obszarach swojego urodzenia.

    Eksperci podkreślają, że krytyczna sytuacja rysia iberyjskiego, który ich zdaniem jest jednym z najbardziej zagrożonych kotów na świecie, "jeszcze się pogorszyła, o ile to możliwe, z powodu jego niezdolności do polowania na ofiarę inną niż królik". Jego system społeczny również odczuł cios w pierwszym roku załamania się populacji królików, ponieważ młodociane osobniki nie rozproszyły się, co znacznie zwiększyło zagęszczenie lokalne.

    Odkrycia wskazują, że większość populacji królików na Półwyspie Iberyjskim nadal odczuwa reperkusje załamania wywołanego przez chorobę. Naukowcy twierdzą, że drapieżnictwo może oddziaływać na odbudowę, gdyż króliki osiągnęły równowagę niskiej gęstości regulowaną przez żerowanie. Niedobór królików może "poważnie" zagrozić wyspecjalizowanym drapieżcom, takim jak ryś.

    Naukowcy są przekonani, że zwiększenie gęstości liczebności królików wymaga zarządzania zasobami, sugerując jako opcje udoskonalenie siedliska lub programy odnawiania.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wirusowa krwotoczna choroba królików (RHD) - choroba krwotoczna królików, wybitnie zaraźliwa, wywołana przez wirus z rodziny kaliciwirusów - viral haemorrhagic disease (VHD). Jest to wirus łatwo przenoszący się z jednego osobnika na drugiego. Może dojść do zakażenia w kontakcie bezpośrednim lub poprzez przedmioty na których znajduje się wirus. Choroba ta jest zwana potocznie krwotoczną chorobą królików lub chińskimi pomorem królików, ponieważ po raz pierwszy opisaną ją w Chinach w 1984 roku. Do Polski dotarła na przełomie 1986 i 1987. Kokcydioza u królików - wysoce śmiertelna chorobą pasożytnicza wywołana przez dwa gatunki pasożytów, atakujący nabłonek wątroby Eimeria stiedae oraz atakujący nabłonek jelit Eimeria perforans. Wysoka śmiertelność występuje szczególnie u młodych królików (do 5 miesiąca życia a czynnikami sprzyjającymi są: złe odżywianie i niehigieniczne, ciasne pomieszczenia. Walka z tymi pasożytem jest trudna bo wytwarzane oocysty są odporne na czynniki zewnętrzne środowiska. Myksomatoza (łac. Myxomatosis cuniculi) – to zakaźna, zaraźliwa wirusowa choroba królików domowych i dzikich, wywołana przez Leporipoxvirus (z rodziny pokswirusów). Wyjątkowo występuje u zajęcy. Charakterystyczne są miejscowe mezenchymalne obrzęki błony podśluzowej i tkanki podskórnej. Poraża układ nerwowy. Po raz pierwszy zaobserwowano ją w Urugwaju pod koniec XIX w. W Australii w latach 50. XX w. wykorzystano myksomatozę do zwalczania plagi królików.

    Stowarzyszenie Pomocy Królikom (SPK) – stowarzyszenie prowadzące "działalność statutową na rzecz szeroko rozumianej pomocy zwierzętom, a w szczególności królikom, prowadzenie akcji adopcyjnych królików, edukacji oraz przeciwdziałanie w przypadkach okrutnego traktowania zwierząt, a w szczególności królików" (Statut Stowarzyszenia Pomocy Królikom § 5). SPK prowadzi regularną adopcję królików, Apel Rumburaka, Apel świąteczny, Ogólnopolski Dzień Sterylizacji Zwierząt, Szczepienie przeciwko Myksomatozie, Nie wychowuj dzieci kosztem zwierząt i Stop testom na zwierzętach. Biuro stowarzyszenia do maja 2010 r. mieściło się przy Skwerze Ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego 1 w Warszawie, a od czerwca 2010 r. nowym adresem jest ul. Ringelbluma 3 lok. 21, 01-410 Warszawa. Choroby królików: Króliki są zwierzętami nieodpornymi na choroby. Dlatego istotne jest bardziej zapobieganie niż leczenie, które jest przeważnie trudne i nieopłacalne. Zwierzę podejrzane o chorobę najlepiej izolować i zdecydować o jego dalszym losie. Na fermach królików na ogół nie stosuje się leczenia. Tylko w przypadku bardzo cennych sztuk można podjąć leczenie pod nadzorem weterynarza. W razie jakichś dolegliwości królika zaleca się kontakt z lekarzem weterynarii (patrz: Zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych).

    Pojemność środowiska – maksymalna liczebność lub zagęszczenie osobników danego gatunku która może zajmować dane środowisko bez naruszania jego równowagi biocenotycznej. Jeśli liczebność populacji zbliża się do pojemności środowiska jej wzrost jest hamowany przez opór środowiska. Mały baran – rasa królika charakteryzująca się głównie zwisłouchością i tzw. "koroną" na głowie pomiędzy uszami.. Opadnięte uszy to utrwalona u królików mutacja, będąca podstawą wydzielenia ras tzw. baranów. Króliki te mogą występować w odmianach: szary, żelazisty, czarny, niebieski, hawana, madagaskarowy, szynszylowaty, żółty, srokacz, biały czerwonooki i biały niebieskooki, a także mogą występować w barwie czerwonej.

    Królik domowy (Oryctolagus cuniculus f. domesticus) – udomowiona forma królika europejskiego (Oryctolagus cuniculus), zajęczaka z rodziny zającowatych. Prawdopodobnie po raz pierwszy udomowiony w Hiszpanii. Po podbiciu Hiszpanii przez Rzymian hodowla królików została przeniesiona na teren imperium rzymskiego. Cheyletielloza – zaraźliwa pasożytnicza choroba skóry psów, kotów i królików. Wywoływana przez roztocza Cheyletiella. Choroba ta w postaci łupieżu może atakować inne zwierzęta oraz człowieka. W leczeniu stosuje się szampony przeciwpasożytnicze oraz dezynfekcję pomieszczeń, w których przebywały zarażone zwierzęta. Wywołuje tzw. "łupież wędrujący", pasożyty poruszając się w korytarzach naskórka i po skórze powodują ruch łusek.

    Gronostaje (Mustela erminea) zostały wprowadzone do Nowej Zelandii w celu kontroli populacji królików i zajęcy ale stanowią teraz poważne zagrożenie dla populacji lokalnych ptaków. Środowisko naturalne gronostaja jest ograniczone do niektórych części półkuli północnej. Przed pojawieniem się pierwszych ludzkich osadników w Nowej Zelandii nie występowały żadne lądowe ssaki z wyjątkiem nietoperzy ale zarówno Maorysi jak i Europejscy osadnicy introdukowali wiele różnych gatunków zwierząt.

    Wzrost logistyczny liczebności populacji – jeden z typów dynamiki liczebności populacji; zwiększanie się liczebności początkowo z prędkością rosnącą, a następnie malejącą w związku z napotkaniem przez populację oporu środowiska; wzrost liczebności ustaje, gdy zostaje osiągnięty poziom wyznaczony przez pojemność środowiska (zob. przegęszczenie, zasada Alleego, zasada tolerancji ekologicznej Shelforda).

    Wzrost wykładniczy liczebności populacji – jeden z typów dynamiki liczebności populacji, zjawisko zwiększania się liczebności zgodnie z prawem wzrostu wykładniczego, występujące wówczas, gdy populacja nie napotyka na ograniczenia, np. związane z nadmiernym zagęszczeniem (zob. zasada Alleego) lub oddziaływaniami (interakcjami) międzygatunkowymi. Śmiertelność (ang. fatality rate) – liczba organizmów należących do określonej populacji, które giną w określonej jednostce czasu z różnych powodów, wyrażona najczęściej jako zmiana względna liczebności populacji (wskaźnik śmiertelności); jest jednym z czynników decydujących o dynamice liczebności populacji. Wyróżnia się śmiertelność ekologiczną, czyli faktycznie istniejącą w populacji w rzeczywistym siedlisku, zajmowanym również przez inne gatunki, np. przez populacje tworzące biocenozę (zob. oddziaływania międzygatunkowe, lub śmiertelność minimalną, która miałaby miejsce, gdyby populacja żyła w optymalnych warunkach.

    Efekt wąskiego gardła (ang. bottleneck – szyjka butelki) – jeden z mechanizmów neutralnych ewolucji. U podłoża efektu wąskiego gardła leży kataklizm, katastrofa (np. choroba, susza, powódź itp.), szczególnie gdy wraz z uprzednim spadkiem entropii w populacji (np. poprzez hierarchizację, uniformizację, odróżnorodnienie, usamopodobnienie, kompresję), mechanizmem przeciwdziałającym jest wcześniejsza egalitaryzacja strukturalna wraz ze wzrostem entropii, różnorodności populacji. Liczebność populacji po katastrofie zmniejsza się, a zatem zmienia się pula genowa populacji (osobniki, które przetrwały kataklizm nie mają wszystkich genów tworzących pulę genową całej populacji, a na pewno nie w tych samych proporcjach). Wąskie gardło powoduje zmniejszenie różnorodności genetycznej oraz zmianę częstotliwości alleli; po wzroście liczebności populacji ze względu na nowe mutacje zwiększa się również jej różnorodność genetyczna. Efektowi temu ulega cała populacja w odróżnieniu od efektu założyciela. Królików – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Grodziec, nad Czarną Strugą.

    Specjacja parapatryczna jest procesem, który zachodzi, gdy nowo powstające gatunki są jedynie częściowo izolowane geograficznie (stanowią części ciągłej populacji), czyli osobniki są w stanie przekraczać bariery rozdzielające części populacji. Barierą izolującą w takim przypadku jest klimat lub duże odległości pomiędzy poszczególnymi częściami populacji. Specjacja parapatryczna zachodzi więc wśród gatunków odznaczających się znacznym rozprzestrzenieniem. Erozja genetyczna – proces zmniejszania się puli genowej populacji, utrata różnorodności genetycznej, czyli eliminacja rzadkich alleli na skutek dryfu genetycznego i inbredu. Proces może zachodzić w populacjach organizmów dziko żyjących, jak i gatunków uprawianych roślin oraz hodowanych zwierząt. Proces utraty alleli zachodzi naturalnie, będąc elementem ewolucji biologicznej, jednak za erozję genetyczną uznaje się utratę każdego z alleli, który może być odpowiedzialny za adaptację do lokalnego środowiska, ułatwiać zabiegi rolnicze albo umożliwiać zaspokojenie potrzeb konsumentów. W przypadku odpowiednio dużych populacji utrata zmienności równoważona jest przez sukcesywnie następujące mutacje. W przypadku populacji o niedostatecznej liczebności ryzyko utraty zmienności genetycznej rośnie proporcjonalnie do wysokiej zmienności liczby potomstwa, nierówności w proporcji płci i zmienności liczebności populacji.

    Dodano: 07.07.2011. 16:37  


    Najnowsze