• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Michał Fogg z PSOR: edukacja rolników pomoże w ochronie pszczół

    02.07.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Akcja "Pomagamy pszczołom" może mieć wpływ na mentalność rolników, którzy powinni wykonywać niezbędne zabiegi środkami ochrony roślin w sposób bezpieczny racjonalny i rozsądny. Jeśli dziecko będzie pielęgnowało ogródek z roślinami miododajnymi, to może dorosły dostosuje termin oprysku do pory oblotów pszczół. Takim inicjatywom edukacyjnym należy tylko przyklasnąć - uważa Michał Fogg, dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin (PSOR).

    Celem akcji "Z Kujawskim pomagamy pszczołom" jest zwrócenie uwagi na problem masowo ginących pszczół. Tymczasem pszczoły podnoszą plony rzepaku aż o 40 proc. Akcję sponsoruje producent oleju rzepakowego "Kujawski".

     

    Jak podkreśla ekspert, rygory nakładane w procesie produkcji, badań i rejestracji środków ochrony roślin są bardzo wyśrubowane i sprawiają, że pestycydy są coraz bezpieczniejsze. Jednak nawet środki nietoksyczne dla pszczół, nie dają pełnego bezpieczeństwa, jeżeli się na nich znajdą.

    "Pszczoła potraktowana pachnącym środkiem jest jak człowiek, który się nie umył - ludzie się od niego odsuną w autobusie, a pszczoły-strażniczki owej pszczoły nie wpuszczą do ula. Dlatego tak ważna jest edukacja rolników w zakresie prawidłowego, a więc nie pokrywającego się z oblotami, stosowania środków ochrony roślin" - tłumaczył PAP Michał Fogg.

    Członkowie stowarzyszenia PSOR są kategorycznie przeciwni jakimkolwiek zabiegom wykonywanym w czasie oblotów. Według Fogga, rolnik musi wstać o 4 lub 5 rano, żeby skończyć zabieg do momentu, kiedy pszczoły wylecą z uli. Może też wykonywać opryski w nocy, bo współczesny sprzęt daje takie możliwości.

    Jego zdaniem, zagrożenie wykonywaniem zabiegów w czasie oblotów może wystąpić zarówno na małych polach uprawnych, jak i w wielkich gospodarstwach, których właściciel zleca wykonanie oprysku w ściśle określonych terminach i kontroluje jedynie efekty, a nie przebieg prac.

    Każdy rolnik, który wykonuje opryski pestycydami, musi wcześniej przejść szkolenie. Uzyskany w ten sposób dokument uprawnia do zakupu i przeprowadzenia zabieg. PSOR postuluje, żeby na każdym obowiązkowym szkoleniu dla rolników był obecny pszczelarz. Jego rolą byłoby przedstawienie konsekwencji nieprawidłowego oprysku i zaprezentowanie takich możliwości, które nie zagrażają zwierzętom zapylającym.

    Problem nie dotyczy jedynie pszczół. Popularny szkodnik rzepaku, czyli słodyszek rzepakowy, niszczy tylko nierozwinięte pąki kwiatowe. Kiedy rozwiną się one w kwiaty ten sam pasożyt staje się owadem zapylającym. Nie wolno zatem, co niestety zdarza się na polskich wsiach, pryskać kwitnącego rzepaku.

    "Zupełnym brakiem rozsądku jest wykonywanie wówczas zabiegu, gdyż słodyszek, jak i wiele innych owadów zapylających, pomaga rolnikowi zwiększyć plony. Wykazano, że wprowadzenie pszczół na duże pola rzepaku podwyższa plon nasion o 30 proc. Rolnik, który opryskuje właśnie rozkwitły rzepak, zwłaszcza w ciągu dnia, szkodzi pszczołom, dzikim owadom zapylającym, a także sobie, czyli po prostu nie zna się na swoim zawodzie" - ocenia Michał Fogg.

    Zwolennik kampanii "Pomagamy pszczołom" uważa, że wiele problemów da się rozwiązać w małych społecznościach. Jeśli pszczelarz wstawia ule do sadu sąsiada żeby zwiększyć zapylanie, wówczas ów sąsiad z pewnością owych pszczół nie opryska. Sieć wzajemnych powiązań podnosi świadomość społeczną. Ludzie, którzy znają rolę pszczół w ekosystemie, chętniej przystaną na pewne niedogodności związane z pracą na roli, niż osoby, które nie są świadome, dlaczego w ogóle powinny zajmować się ginącymi owadami.

    Od stycznia 2014 r. każdy rolnik w Europie będzie musiał stosować się do zasad zintegrowanej ochrony roślin. Zostało to opisane w dyrektywach unijnych, których kardynalną zasadą będzie bezpieczeństwo osobiste rolnika i bezpieczeństwo przyrody.

    Akcja "Pomagamy pszczołom" propaguje m.in. tworzenie małych azyli w przydomowych ogródkach oraz na obrzeżach pól uprawnych i nieużytków.

    Więcej o tej kampanii na stronie: www.pomagamypszczolom.pl

    PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zespół masowego ginięcia pszczoły miodnej (ang. Colony Collapse Disorder, skrót CCD) − zespół chorobowy występujący masowo w koloniach pszczoły miodnej (Apis mellifera), objawiający się gwałtownym i masowym ubytkiem pszczół lotnych poza ulem, a w konsekwencji ginięciem większości chorych rodzin. Od roku 2003 napływały informacje z Europy i Ameryki o poważnych stratach wśród rodzin pszczelich. Jesienią 2006 nazwa Colony Collapse Disorder (CCD) została użyta po raz pierwszy w USA dla opisu masowego ginięcia pszczół. Zjawisko masowego ginięcia pszczół powoduje ogromne straty ekonomiczne w produkcji roślin oleistych, owoców i warzyw. Jego etiologia nie została wyjaśniona, ale wiąże się z nią wiele różnorodnych czynników. Zespół masowego ginięcia pszczół jest jedną z przyczyn globalnego trendu, który nazwano spadkiem liczby owadów zapylających. Pierzga – pokarm pszczół, który powstaje w wyniku fermentacji pyłku roślin owadopylnych (entomofilnych) albo wiatropylnych zbieranego przez pszczoły robotnice różnych gatunków pszczół. Z pyłku zebranego z kwiatostanów pszczoły formują na ostatniej parze odnóży obnóża. Po przyniesieniu do ula (gniazda) składają je do komórek plastra, a pszczoły ulowe (młode) ubijają je w komórce. W temperaturze ula (t = 35 °C) i warunkach beztlenowych zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku. Pierzga jest gromadzona przy czerwiu. Pierzga jest zatem naturalnie przetworzonym przez pszczoły pyłkiem kwiatowym, który dodatkowo został wzbogacony wydzielinami organizmów pszczół. Pierzga jest pokarmem larw (czerwiu otwartego) i młodych pszczół. Tańce pszczół (mowa pszczół) – regularnie powtarzające się ruchy pszczół informujące inne robotnice o wystąpieniu określonego zjawiska.

    Oddziaływanie pestycydów na pszczoły: Oddziaływanie pestycydów na pszczoły różni się w zależności od substancji. Niektóre rodzaje pestycydów rozpylane są bezpośrednio na rośliny i mogą prowadzić do śmierci pszczół i innych owadów, które siadają na odsłoniętych partiach roślin. Pestycydy systemiczne, działające na poszczególne układy roślin, są bardziej trwałe i mogą utrzymywać się w liściach, nektarze, pyłku, owocach i innych częściach roślin, powodując śmierć owadów mających z nimi kontakt, w tym pszczół . Rasy pszczół: Niewiele znanych dzisiaj ras pszczół (Apis) to rasy naturalne. Dzisiejsze pszczoły to najczęściej rasy powstałe w wyniku hodowli pszczół, krzyżówki ras i linii ze wszystkich stron świata.

    Kłąb – otaczające matkę skupisko pszczół, w którym robotnice siedzą ciasno, trzymając się jedna drugiej i tylko nieznacznie zmieniają położenie względem siebie. Najbardziej ściśnięte są pszczoły w zewnętrznej części kłębu, w środku zaś tworzą biegnące w różnych kierunkach łańcuszki, ułożone luźniej. Zwarta otoczka sprawia, że ciepło produkowane przez pszczoły w części centralnej ulatnia się nieznacznie, dzięki czemu temperatura w kłębie jest w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia. Nosema ceranae – jednokomórkowy pasożyt układu pokarmowego pszczół. Może wywołać nosemozę, chorobę zakaźną pszczół.

    Trzmiel polny (Bombus agrorum) - gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół miodnych, plemienia trzmiele (Bombini). Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym, a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C.

    Rodzina pszczela (rój) – zorganizowane zbiorowisko osobników pszczoły miodnej, złożone zwykle z jednej matki, różnej liczby pszczół robotnic oraz trutni. W okresie zimowym liczba robotnic wynosi 10–25 tys., w lecie natomiast, w zależności od rasy pszczół, warunków klimatyczno-przyrodniczych i metody gospodarowania może dochodzić do 60–100 tys. Późną wiosną i latem w rodzinie pszczelej może znajdować się od kilkuset do 2,5 tys. trutni, od przedwiośnia w gnieździe (ulu) znajduje się czerw pszczeli, a w okresie późniejszym także trutowy (czasem larwy mateczne). W ciągu roku rodzina pszczela wychowuje ok. 150 tys. robotnic i do 5 tys. trutni.

    Kłąb zimowy – skupisko o kształcie nieco spłaszczonej kuli, jakie tworzą zimujące pszczoły w celu ochrony przed chłodem. Wewnątrz kłębu złożonego z warstw pszczół i plastrów gniazda utrzymuje się temperatura wynosząca około 18–20 °C – jesienią i na początku zimy, a około 34 °C – na przedwiośniu, gdy rozpoczyna się czerwienie. Zewnętrzna warstwa kłębu, złożona z ciał pszczół siedzących zwarcie, rozluźnia się przy wzroście temperatury zewnętrznej, a staje się bardziej zwarta przy jej spadku, wskutek czego objętość kłębu ulega zmianom. Kłąb zimowy umieszcza się jesienią na plastrach naprzeciw wylotu, a zimą przesuwa się powoli ku górze i ku tyłowi gniazda, zjadając stopniowo miód, z którego przedtem zgryzają zasklep. Przy niskiej temperaturze pszczoły nie mogą przejść na boczne plastry, nawet wówczas, gdy w obsiadanych przez kłąb plastrach zapasy się wyczerpią.

    Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) − gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini). Tworzy niewielkie sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje nie więcej niż kilkaset osobników. Pszczoła Buckfast została wyhodowana w latach 20. XX w. przez Brata Adama, mnicha zajmującego się pasieką w angielskim opactwie Buckfast Abbey w Buckfastleigh. Początkowo była to krzyżówka między żyjącą wówczas na terenie Anglii czarną pszczołą miodną Apis mellifera mellifera i sprowadzoną przez brata Adama pszczołą A. m. ligustica. W ciągu dziesięcioleci hodowli kombinacyjnej i konsekwentnej selekcji stworzył on pszczołę łączacą w sobie najbardziej wartościowe cechy różnych ras pszczoły miodnej. Od połowy lat dziewięćdziesiątych XX wieku dzieło Brata Adama jest kontynuowane i udoskonalane przez kilku hodowców pszczół, przede wszystkim w Europie Zachodniej i Północnej, jak również w Ameryce Północnej. Pszczoła łagodna, nierojliwa, bardzo dobrze znosząca zimowlę. Bardzo obficie czerwi (czerwienie zimą ustaje na krótko, dlatego zapasy na zimę powinny być zapewnione w wystarczającej ilości) - dlatego też matki w czerwieniu należy ograniczać.

    Pszczoła włoska (Apis mellifera ligustica) - podgatunek pszczoły miodnej. Występuje na terenie Włoch (od Alp z północy, do Sycylii na południu). Pszczoły te są bardzo płodne i nie są agresywne. Trzmiel żółty (Bombus muscorum) — gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Dodano: 02.07.2011. 00:04  


    Najnowsze