• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mokradła zapobiegają powodziom

    02.02.2011. 20:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    2 lutego przypada Światowy Dzień Mokradeł. Wbrew pozorom tereny te przynoszą pożytek nie tylko żabom i kaczkom.  Dzień Obszarów Wodno-Błotnych jest obchodzony na całym świecie w związku z uchwaleniem w 1971 roku w Iranie Konwencji z Ramsar, której celem jest ochrona i utrzymanie w niezmienionym stanie terenów podmokłych.

    Obszary wodno-błotne zatrzymują i oczyszczają wodę, przeciwdziałają powodziom. Zanikanie mokradeł w rezultacie melioracji doprowadziło do nieodwracalnych zmian w środowisku. W wielu miejscach zniknął naturalny filtr, wchłaniający wszelkie zanieczyszczenia, który osłaniał rzeki i inne cieki wodne przed bezpośrednim przenikaniem substancji wprowadzonych przez człowieka.

    Natychmiastowe zaprzestanie regulacji rzek i górskich potoków oraz zmiana podejścia do obszarów zmeliorowanych to najważniejsze ze spraw do załatwienia w zakresie ochrony mokradeł i wód w Polsce - przypomina polski WWF, który w tym roku świętuje 10. urodziny. Właśnie od działań na rzecz utworzenia Biebrzańskiego Parku Narodowego i ochrony obszarów wodno-błotnych, WWF rozpoczął swoją obecność w Polsce.

    Tylko w ubiegłym wieku powierzchnia takich obszarów zmniejszyła się o połowę. W rezultacie wzrosła ilość fosforanów i azotanów, które trafiają prosto do Bałtyku, przyczyniając się do zakwitów sinic. Związki azotu i fosforu używane do nawożenia są wypłukiwane do rowów melioracyjnych czy rzek, którymi docierają do Morza Bałtyckiego - nie tylko ze względu na powszechne stosowanie nawozów, ale i z braku naturalnych stref buforowych.

    Obszary wodno-błotne uważano w przeszłości za nieużytki. Dziś wiemy, że z perspektywy przyrody, te "nieużytki" stanowią ostoję rzadkich gatunków roślin i zwierząt, mają też wpływ na kondycję środowiska w regionach, w których są położone. Chronią przed powodziami, zbierając wodę i opóźniając jej odpływ.

    "WWF zawsze podkreślał duże znaczenie obszarów wodno-błotnych dla przyrody i ludzi" - mówi Piotr Nieznański, kierownik Działu Ochrony Przyrody WWF Polska. - "Dlatego, kiedy zaczynaliśmy działać w Polsce, naszym pierwszym projektem było utworzenie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Te działania zostały uwieńczone sukcesem - Dolina Biebrzy znalazła się w granicach parku narodowego.

    Po utworzeniu parku WWF zainicjował kolejne projekty na rzecz ochrony biebrzańskich bagien - m.in. biebrzańskie sianokosy, czyli mistrzostwa w koszeniu łąk. Wielowiekowa tradycja koszenia podmokłych łąk chroniła dolinę Biebrzy przed zarastaniem, tworząc dogodne miejsca lęgowe dla wielu rzadkich gatunków ptaków. Porzucenie tych praktyk miało negatywny wpływ na przyrodę. WWF postanowił przywrócić ginącą tradycję koszenia, organizując specjalne zawody. Jak pokazał przykład Biebrzy na ochronie obszarów wodno-błotnych nie korzysta wyłącznie przyroda - Biebrzański Park Narodowy przyciąga co roku rzesze turystów, którzy pragną obejrzeć dolinę tej niezwykłej rzeki. Prowadzona jest także gospodarka rolna, o ile nie ma to negatywnego wpływu na przyrodę.

    Jeśli chcemy powstrzymać dalszą degradację obszarów wodno-błotnych, natychmiast powinny być zaprzestane regulacje rzek i potoków górskich. Należałoby rozpocząć przywracanie stanu naturalnego (renaturyzację) tych obszarów, tak, aby zwiększyć ich naturalną retencję, co spowolni spływ wody w rzekach i korzystnie wpłynie na ochronę przeciwpowodziową. Przykładem może być projekt WWF prowadzony na rzecz rewitalizacji obszarów nadrzecznych nad Odrą, którego celem jest poprawa stanu środowiska w dolinie tej rzeki przez przywrócenie nadrzecznych łęgów. Jednocześnie realizacja tego projektu obniży ryzyko powodzi na terenach zamieszkanych przez ludzi.

    Kolejną kwestią wymagającą pilnego rozwiązania są obszary już zmeliorowane, tam gdzie jakość produkcji rolnej jest nieadekwatna do kosztów, które musiałyby zostać poniesione w związku z pracami melioracyjnymi. W tym przypadku powinny być również podjęte działania na rzecz renaturyzacji, co pomoże zwiększyć powierzchnię obszarów wodno-błotnych. PMW

    PAP - Nauka w Polsce

    krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Światowy Dzień Mokradeł, również: Światowy Dzień Obszarów Wodno-Błotnych, Światowy Dzień Terenów Podmokłych, Międzynarodowy Dzień Mokradeł, ang. World Wetland Day – święto obchodzone 2 lutego. Data upamiętnia podpisania konwencji ramsarskiej 2 lutego 1971 roku. Obchodzone jest od 1997 roku. Czasami dodatkowo organizowane są obchody Światowego Tygodnia Mokradeł.

    Konwencja ramsarska (ang. Ramsar Convention on Wetlands) – potoczna nazwa układu międzynarodowego dotyczącego ochrony przyrody, który został podpisany 2 lutego 1971 roku podczas konferencji w irańskim kurorcie Ramsar nad brzegiem Morza Kaspijskiego. Konwencja weszła w życie 21 grudnia 1975 roku. Pełna nazwa tego aktu prawnego brzmi: Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego. 2 lutego, w kolejne rocznice podpisania konwencji, obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł.

    Konwencja ramsarska (ang. Ramsar Convention on Wetlands) – potoczna nazwa układu międzynarodowego dotyczącego ochrony przyrody, który został podpisany 2 lutego 1971 roku podczas konferencji w irańskim kurorcie Ramsar nad brzegiem Morza Kaspijskiego. Konwencja weszła w życie 21 grudnia 1975 roku. Pełna nazwa tego aktu prawnego brzmi: Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego. 2 lutego, w kolejne rocznice podpisania konwencji, obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł.

    Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki (ang. Antarctic Specially Protected Area – ASPA) – obszar ochrony przyrody ustanowiony na podstawie załącznika V do Protokołu Madryckiego (Protokół o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki sporządzony w Madrycie 4 października 1991). Ochronę w formie Szczególnie Chronionych Obszarów Antarktyki ustala się dla obszarów cennych ze względów środowiskowych, naukowych, historycznych, estetycznych lub pierwotnych albo dla obszarów, na których prowadzona jest lub planowana działalność naukowa.

    Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki (ang. Antarctic Specially Protected Area – ASPA) – obszar ochrony przyrody ustanowiony na podstawie załącznika V do Protokołu Madryckiego (Protokół o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki sporządzony w Madrycie 4 października 1991). Ochronę w formie Szczególnie Chronionych Obszarów Antarktyki ustala się dla obszarów cennych ze względów środowiskowych, naukowych, historycznych, estetycznych lub pierwotnych albo dla obszarów, na których prowadzona jest lub planowana działalność naukowa.

    Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody.

    Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody.

    Dodano: 02.02.2011. 20:33  


    Najnowsze