• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy badają całkiem nową historię Bożego Narodzenia

    23.12.2009. 15:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    W okresie przedświątecznym miliony z nas ochoczo dekorują choinkę bożonarodzeniową lametą, gwiazdkami i świecidełkami, ale niewielu z nas wie, że tradycyjne bożonarodzeniowy świerk lub jodła pochodzą od gatunku, którego wiek liczy się w milionach lat i który posiada siedem razy więcej DNA niż człowiek.

    Obecnie zespół szwedzkich naukowców zajmuje się mapowaniem genomu świerku pospolitego, a projekt ten będzie największą jak dotąd inicjatywą poznawania DNA drzew iglastych.

    Projekt, który potrwa od czterech do pięciu lat, będzie realizowany przez konsorcjum naukowców z Centrum Botaniki w Ume? (UPSC), Królewski Instytut Technologiczny (KTH) i Instytut Karoliński, wszystkie z siedzibą w Szwecji. W pracach wezmą również udział naukowcy z Kanady, Włoch i Belgii. Dofinansowanie projektu na kwotę 75 mln SEK (7,2 mln EUR) pochodzić będzie z grantu przyznanego przez Fundację Knuta i Alice Wallenberg - szwedzkiej organizacji finansującej badania naukowe.

    "Fakt, że genom szwedzkiego świerku zostanie zmapowany jako pierwszy wśród drzew iglastych ma ogromne znacznie zarówno dla szwedzkich badań naukowych w zakresie leśnictwa oraz przemysłu leśnego" - mówi profesor Ove Nilsson z UPSC, który będzie przewodniczyć grupie nadzorującej projekt. "Pełne zmapowanie genów świerku zrewolucjonizuje szwedzkie badania dendrologiczne i umożliwi nam efektywniejsze wykorzystanie surowca drzewnego."

    Drzewa iglaste (z szyszkami, w większości zimozielone, do których należą między innymi świerk i sosna) uważane są za najstarsze drzewa na świecie. Istnieje ponad 600 gatunków drzew iglastych. Przetrwały klęski geologiczne i meteoryty, były obecne na Ziemi jeszcze przed dinozaurami i nadal dominują w wielu częściach świata.

    Posiadają wysoce złożoną strukturę DNA, obejmującą 12 chromosomów. Jedna komórka świerka lub sosny ma siedem razy więcej DNA niż komórka człowieka. Naukowcy jeszcze nie wiedzą dlaczego.

    "Genetyka świerka jest naprawdę fascynująca" - mówi kierownik projektu, profesor Pär Ingvarsson z UPSC. "Pod względem genetycznym drzewa różnią się od siebie niesamowicie i choć szwedzkie badania nad genetyką drzew zawsze należały do czołówki, obecne stanowią ogromny krok naprzód w pracach nad pozyskaniem materiału szkółkarskiego dostosowanego do tak odmiennych warunków panujących w naszym kraju, zwłaszcza w dobie zmian klimatu, które nas czekają."

    Mapowanie genetyczne świerka będzie bezcenne dla szwedzkiej gospodarki, ponieważ to drzewo dominuje w szwedzkim przemyśle leśnym i jest najważniejszym surowcem. Profesor Stefan Jansson z UPSC powiedział: "Zapewni nam ono możliwość opracowania testów genetycznych na różne właściwości drzew takie jak wartość opałowa drewna czy odporność drzew na wymarzanie i choroby, podobnie jak mapowanie genomu człowieka otworzyło takie możliwości w medycynie."

    Szybkie postępy w technologii sekwencjonowania DNA poczynione w ciągu ostatnich dwóch lat umożliwiły zainicjowanie tak szeroko zakrojonego projektu mapowania genomu. "Wielu innych szwedzkich naukowców skorzysta z wyników tego projektu, zatem ich ewentualny skumulowany wpływ będzie ogromny" - mówi profesor Jan Stenlid z UPSC. "Będziemy na przykład dysponować całkowicie nowymi możliwościami, aby zrozumieć, a tym samym zwalczać dwie główne plagi szwedzkiego leśnictwa, gnicie korzeni i smolika sosnowego."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Krótkopęd – silnie skrócony fragment pędu spotykany u niektórych roślin. Cechuje się bardzo krótkimi międzywęźlami i w konsekwencji bardzo blisko siebie osadzonymi liśćmi. U wielu drzew iglastych (np. sosna, modrzew), a także liściastych (np. buk, drzewa owocowe) krótkopędy są głównym, a czasami nawet wyłącznym miejscem tworzenia się liści. U wielu drzew owocowych (np. u jabłoni, śliwy, gruszy, czereśni) kwiaty powstają wyłącznie na krótkopędach. W sadownictwie terminem krótkopęd określa się każdy pęd krótszy niż umowne 20 cm, bez względu na jego wiek, choć dzieli się je zwykle na jednoroczne i wieloletnie. Mamutowiec olbrzymi, sekwojadendron, sekwoja olbrzymia, mamutowe drzewo, welingtonia (Sequoiadendron giganteum) – gatunek drzew iglastych, wyróżniających się potężnymi rozmiarami. Osiągają wiek 2000-3500 lat. Współczesne drzewa dorastają do 95 m wysokości i 10 m średnicy (z Parku Narodowego Sekwoi w Kalifornii znane są pnie drzew ściętych w XIX wieku, o średnicy 12 m i wysokości szacowanej na 135 m). Do gatunku tego należą jedne z najwyższych drzew świata, obok eukaliptusa królewskiego i sekwoi wieczniezielonej. Do Europy pierwsze mamutowce sprowadzono ok. połowy XIX wieku. Są często uprawiane jako drzewa ozdobne w parkach, wymagają klimatu łagodnego, morskiego, są wrażliwe na mróz. W Polsce przemarzają, dlatego większość okazów rośnie w zachodniej części kraju. Przewód żywiczny, kanał żywiczny – kanał otoczony komórkami żywicorodnymi, powstały wskutek rozsunięcia się komórek wydzielniczych. Połączone przestwory międzykomórkowe tworzą regularny, system do którego wydzielana jest żywica. Kanały żywiczne występują wewnątrz pnia drzewa, korze pierwotnej korzeni niektórych roślin oraz w liściach roślin szpilkowych. Powstanie kanałów odbywa się poprzez oddzielenie ścian komórek sąsiadujących po rozpuszczeniu substancji pomiędzy nimi. Ten sposób powstawania przestworów międzykomórkowych nazywany jest schizogenowym. Przewody żywiczne stanowią zwykle system połączonych między sobą kanałów pionowych i poziomych. Występują w drewnie większości gatunków drzew iglastych m.in. u: sosny, modrzewia, świerka, a u jodły, choiny, sekwoi, cedru powstają dopiero po zranieniu.

    Projekt poznania ludzkiego cognomu (ang. Human Cognome Project) – zespół projektów badawczych mających na celu rozszyfrowanie działania ludzkiego mózgu. Nazwa cognom bierze się od łacińskiego cogito (myślę) i nawiązuje do nazwy genom. Cognom oznacza zespół cech określających sposób myślenia człowieka. Podstawowym założeniem projektu jest próba zrozumienia mózgu ludzkiego jako bardzo skomplikowanej maszyny. Naukowcy chcą odszyfrować sposób działania naszego umysłu podobnie, jak to się udało w Projekcie poznania ludzkiego genomu. Żerdź – strzała drzewa lub jej część o średnicy mierzonej w odległości 1 metra od grubszego końca (tzw. średnicy znamionowej, przy uwzględnieniu kory) wynoszącej dla drzew iglastych 7-14 cm, dla drzew liściastych 7-18 cm. W sortymentacji drewna jest to drewno okrągłe średniowymiarowe. Wyróżnia się żerdzie użytkowe i przemysłowe.

    Genomika – dziedzina biologii molekularnej i biologii teoretycznej (pokrewna genetyce i ściśle związana z bioinformatyką) zajmująca się analizą genomu organizmów. Głównym celem genomiki jest poznanie sekwencji materiału genetycznego oraz mapowanie genomu ale również określenie wszelkich zależności i interakcji wewnątrz genomu. Rozpieracz – drzewo o szybszym rozwoju i silniejszym wzroście od otaczających go innych drzew tego samego gatunku i najczęściej w tym samym wieku. Rozpieracz ma tendencję do zagłuszania innych drzew w swoim otoczeniu, wykształca grube gałęzie i szeroką koronę, jego sękate drewno jest niskiej jakości. Gatunki tworzące rozpieracze to sosna, dąb i buk.

    Wyłuszczarnia nasion - przedsiębiorstwo leśne zajmujące się pozyskiwaniem nasion drzew iglastych ze zbieranych i suszonych w suszarniach szyszek, głównie sosny i świerka. Samą czynność przeprowadza maszyna zwana wyłuszczarką. Nasiona są potrzebne przy zakładaniu szkółek leśnych. Zamieranie pędów sosny – choroba drzew iglastych, głównie sosen, powodująca uszkodzenia pączków, pędów jak również obumieranie siewek i całych drzew. Obecnie ma coraz większe znaczenie gospodarcze dla lasów Europy.

    Gremmeniella abietina – jeden z głównych, obok Cenangium ferruginosum i Sphaeropsis sapinea, grzybów powodujących zamieranie pędów sosny – chorobę drzew iglastych, głównie sosen. Powoduje uszkodzenia pączków, pędów jak również obumieranie siewek i całych drzew. Obecnie ma coraz większe znaczenie gospodarcze dla lasów Europy.

    Cis z Fortingall (ang. Fortingall Yew) − okaz starego cisu pospolitego, rosnący na cmentarzu we wsi Fortingall w Szkocji, w pobliżu geograficznego centrum Szkocji . Dokładne ocenienie wieku tego drzewa jest bardzo trudne, ale szacuje się go na 2000-5000 lat. Ostatnie badania wykazały jednak, że wiek drzewa jest bliższy 2000 lat. Uważane jest za jedno z najstarszych drzew w Europie.

    Techniki Emocjonalnego Wyzwolenia (ang. Emotional Freedom Techniques, EFT) – narzędzie medycyny alternatywnej oparte na teorii, iż negatywne emocje są spowodowane zaburzeniami pola energetycznego człowieka, a podczas opukiwania meridianów czyli punktów energetycznych na ciele człowieka oraz myśląc o negatywnej emocji, sprowadzamy ją do poziomu „neutralnego”. Są dwie szkoły, z których jedna mówi, że stosowanie tej metody przynosi pozytywne rezultaty, druga zaś mówi, iż jest to raczej efekt placebo. Krytycy opisują EFT jako technikę pseudonaukową, uważając ją za pożyteczne narzędzie z uwagi na jej tradycyjne składniki kognitywistyczne, takie jak zakłócenia spowodowane bardziej negatywnymi myślami, aniżeli manipulowaniem meridianów energetycznych. Geny kodujące białka mechanizmów naprawy DNA człowieka: DNA komórki jest stale narażone na czynniki uszkadzające. Sprawnie działające mechanizmy naprawy DNA funkcjonują w komórkach organizmów zarówno prokariotycznych jak i eukariotycznych. Badania genomu ludzkiego pozwoliły zidentyfikować szereg genów kodujących białka biorące udział w różnorodnych mechanizmach naprawy DNA. Poznano dotąd ponad 130 genów o takiej, udowodnionej lub prawdopodobnej, funkcji. Nowe geny naprawy DNA są ciągle odkrywane dzięki badaniom porównawczym sekwencji genów człowieka i homologów tych genów u organizmów modelowych, takich jak E. coli i S. cerevisiae. Badania te mają znaczenie dla medycyny, ponieważ do tej pory zidentyfikowano już kilkanaście chorób, w których patogenezie mają udział niesprawne mechanizmy naprawy DNA.

    Anemogamia, wiatropylność – zapylenie kwiatów przez wiatr. Przykładami roślin zapylanych w ten sposób jest wiele drzew, np. leszczyna, topola, sosny, a także na przykład trawy. U traw pręciki na długich nitkach pręcikowych wystają na zewnątrz kłosa. U wielu roślin wiatropylnych, w tym u większości drzew, kwiaty rozwijają się wcześniej niż liście (proanthia), co zwiększa szanse na zapylenie. Drzewostany jednopiętrowe – drzewostany, w których korony drzew położone są zasadniczo na jednym poziomie, zaś liczba drzew występujących pod okapem drzewostanu nie spełnia warunków drugiego piętra.

    Dodano: 23.12.2009. 15:12  


    Najnowsze