• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy: media wyolbrzymiają skutki Czarnobyla

    27.04.2010. 03:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wokół katastrofy w Czarnobylu narosło przez lata wiele mitów - podkreślają polscy atomiści. Wyolbrzymianie skali skażenia i liczby ofiar katastrofy prowadzi, ich zdaniem, do nieuzasadnionego lęku przed elektrowniami jądrowymi.

    Czarnobylska katastrofa, której 24. rocznicę obchodzono w poniedziałek, była najpoważniejszym wypadkiem w historii energetyki jądrowej. Dwa kolejne wybuchy - jeden pary wodnej, a następny wodoru - całkowicie zniszczył reaktor nr 4 i doprowadził do silnego skażenia najbliższej okolicy oraz trwającego kilka dni pożaru, którego skutkiem była emisja do atmosfery promieniotwórczego pyłu.

    Według różnych szacunków, kilkadziesiąt osób (personelu elektrowni, strażaków i ratowników) zmarło z powodu napromieniowania. Ok. 100 kolejnych otrzymało tak dużą dawkę promieniowania, że rozwinęła się u nich ostra choroba popromienna, ale udało się te osoby uratować. Ponieważ jednak katastrofa miała miejsce w ZSRR, szacunki te są kwestionowane przez niektóre środowiska, argumentujące, że nie jest możliwe uzyskanie w pełni wiarygodnych danych na temat wypadku.

    Polscy naukowcy zajmujący się energetyką jądrową podkreślają, że długotrwałe skutki awarii w Czarnobylu nie są tak poważne, jak się powszechnie uważa. "Poziom promieniowania wokół Czarnobyla jest dziś niższy niż w wielu rejonach świata, zamieszkałych przez ludzi, których zdrowie niczym nie odbiega od zdrowia np. Polaków" - podkreślił prof. Ludwik Dobrzyński z Działu szkolenia i Doradztwa Instytutu Problemów Jądrowych im. A.Sołtana w Świerku w liście skierowanym do prezesa jednej z grup medialnych, w którym komentuje on materiały dziennikarskie przedstawiające, według niego, wyolbrzymioną wersję skutków awarii w Czarnobylu.

    Zastrzeżenia autora listu budzi m.in. użyte przez autorów materiału zamieszczonego na stronie stacji należącej do tej grupy, że siła promieniowania po wybuchu w Czarnobylu równała się eksplozji 500 bomb atomowych zrzuconych na Hiroszimę, co spowodowało nowotwory u kilku tysięcy osób.

    "Wybuch (chemiczny!) w Czarnobylu ma się nijak do eksplozji atomowych w Hiroszimie i Nagasaki, a jego skutki są zaniedbywalnie małe w porównaniu ze zniszczeniami i konsekwencjami zdrowotnymi wywołanymi detonacją bomb atomowych. Informacja o tysiącach osób, które zapadły na nowotwory nie ma pokrycia w faktach, co jawnie stwierdził najbardziej prestiżowy komitet naukowy ONZ ds. skutków promieniowania jądrowego (UNSCEAR), a następnie Forum Czarnobylskie, mocno nieufne wobec stwierdzeń UNSCEARu" - podkreślił Dobrzyński.

    "Tak ważny społecznie i budzący gorące dyskusje temat jak energia jądrowa wymaga szczególnej rzetelności w informowaniu społeczeństwa" - zaapelował z kolei dyrektor Instytutu Problemów Jądrowych w Świerku prof. Grzegorz Wrochna. "Rozumiem troskę o zaciekawienie czytelników, ale poziom rozminięcia z faktami w artykule (...) daleko wykroczył poza standardy profesjonalnego dziennikarstwa" - napisał Wrochna.

    Naukowcy podkreślają ponadto, że podobna awaria o takich skutkach jak w Czarnobylu nie wydarzyła się nigdy nigdzie indziej, a w Polsce, kiedy już powstanie elektrownia jądrowa, krajowe i międzynarodowe standardy bezpieczeństwa pozwolą uniknąć jakiegokolwiek zagrożenia dla ludzi.

    Prezes Państwowej Agencji Atomistyki prof. Michał Waligórski odnosząc się do problemów bezpieczeństwa w elektrowniach jądrowych podkreśla, że obecnie standardem są m.in. bariery technologiczne, które skutecznie chronią otoczenie reaktora przed promieniowaniem.

    Te zabezpieczenia to, jak wymienił, "materiał paliwowy (tzw. pastylki) zatrzymujący stałe produkty rozszczepienia, osłona materiału paliwowego (tzw. koszulki paliwowe), które zatrzymują gazowe produkty rozszczepienia, zbiornik ciśnieniowy reaktora wraz z pierwotnym układem chłodzenia, które zatrzymują wszelkie produkty rozszczepienia, obudowa betonowa wokół zbiornika reaktora z wewnętrzną wykładziną stalową, która utrzymuje produkty rozszczepienia w przypadku rozszczelnienia obiegu pierwotnego oraz część zewnętrzna obudowy bezpieczeństwa z żelbetonu, która zapobiega zniszczeniu reaktora od zewnątrz".

    Reaktory, jak tłumaczył, przeważnie są zbudowane tak, aby nawet w przypadku stopienia się rdzenia reaktora (jak to miało miejsce w Czarnobylu), nie doszło do wybuchu lub innego uszkodzenia pozwalającego na skażenie okolicy. Jako przykład podał jedną z najbardziej znanych awarii w elektrowni jądrowej w USA.

    Wypadek wydarzył się w marcu 1979 r. w drugim reaktorze elektrowni jądrowej Three Mile Island w amerykańskim stanie Pensylwania. Doszło tam do awarii, w wyniku której stopiła się część rdzenia reaktora. Skażenie objęło tylko bezpośrednią okolicę rdzenia, a pracownicy elektrowni nie ucierpieli. Obsługa bloku energetycznego zdołała ustabilizować reaktor.

    Jak podkreślił, Polska rozważa wyposażenie pierwszej elektrowni w reaktory nowej, trzeciej generacji, w których do takiej awarii w ogóle nie może dojść, dzięki zabezpieczeniom konstrukcyjnym. Bo podstawą projektowania reaktorów jest obecnie "dążenie do maksymalnego ograniczenia wpływu człowieka i czynników losowych przez wykorzystanie w pełni pasywnych systemów zabezpieczeń". ULA

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Katastrofa elektrowni jądrowej Fukushima I (jap. 福島第一原子力発電所事故 Fukushima Dai-Ichi Genshiryoku Hatsudensho Jiko) – seria wypadków jądrowych w elektrowni jądrowej Fukushima I w Japonii, do których doszło w 2011 roku w wyniku tsunami spowodowanego przez trzęsienie ziemi u wybrzeży Honsiu, w tym jedna awaria stopnia 7. w siedmiostopniowej międzynarodowej skali INES (łącznie sklasyfikowane awarie reaktorów jądrowych nr 1, 2 i 3), połączona z emisją substancji promieniotwórczych do środowiska, związaną m.in. z przedostaniem się do środowiska skażonej wody morskiej stosowanej do chłodzenia reaktorów. W reaktorach nr 1, 2 i 3 doszło do stopienia rdzeni. Z powodu obaw o bezpieczeństwo elektrowni jądrowych starszego typu, 8 z nich zamknięto w Niemczech. Wiele społeczeństw nastawiło się negatywnie do energetyki jądrowej. 14 kwietnia 2011 roku Junichi Matsumoto, pełniący obowiązki prezesa firmy TEPCO, właściciela elektrowni Fukushima I, stwierdził na konferencji prasowej, że z punktu widzenia emisji materiałów radioaktywnych katastrofa była równa katastrofie jądrowej w Czarnobylu lub od niej większa; jednocześnie Japońska Komisja Bezpieczeństwa Nuklearnego oceniała, że ilość uwolnionego materiału promieniotwórczego wynosiła ok. 10 procent tego, co zostało uwolnione w trakcie katastrofy w Czarnobylu. Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu (także ogólniej: Katastrofa w Czarnobylu) – wypadek jądrowy, mający miejsce 26 kwietnia 1986 w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4 elektrowni atomowej w Czarnobylu. W wyniku przegrzania reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru, oraz rozprzestrzenienia substancji promieniotwórczych. Maksymalna awaria projektowa (MAP, ang. maximum credible accident) − najgroźniejsza awaria rozpatrywana w projekcie elektrowni jądrowej. Projekt elektrowni musi udowadniać urzędowi dozoru jądrowego wydającego licencję na pracę elektrowni, że w przypadku takiej awarii układy bezpieczeństwa zapewnią skuteczny odbiór ciepła powyłączeniowego i wychłodzenie reaktora, chroniąc go przez stopieniem i narażeniem na emisję substancji promieniotwórczych poza osłonę bezpieczeństwa.

    Wypadek w elektrowni jądrowej Three Mile Island – wypadek jądrowy który miał miejsce 28 marca 1979 r. kiedy to nastąpiło częściowe stopienie rdzenia w drugim reaktorze (TMI-2) elektrowni jądrowej Three Mile Island, na wyspie o tej samej nazwie. Przypadek ten opisywany jest jako najpoważniejszy wypadek w Stanach Zjednoczonych w historii komercyjnych reaktorów jądrowych. Jest to też najpoważniejszy wypadek w historii jakiemu uległ reaktor typu PWR. Sarkofag elektrowni jądrowej w Czarnobylu (ukr. Чорнобильський саркофаг) – masywna betonowa powłoka ochronna reaktora jądrowego nr 4 w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, zbudowana po katastrofie w 1986 w celu zabezpieczenia atmosfery przed promieniowaniem jonizującym. Oficjalną rosyjską nazwą jest „№ 4 укрытие” czyli „schronienie nr 4”. Sarkofag leży na 200 tonach radioaktywnego korium, 30 tonach pyłu i 16 tonach uranu i plutonu. Przeprowadzone w 1996 roku badania wykazały, że siła promieniowania wewnątrz konstrukcji wynosi 10 000 rentgenów na godzinę (normalne promieniowanie naturalne w miastach wynosi 20–50 mikrorentgenów na godzinę). Podczas budowy sarkofagu zużyto ponad 400 000 betonu i 7300 ton metalowych elementów.

    Sławutycz (ukr. Славутич) - miasto na północy Ukrainy, w obwodzie kijowskim, ok. 25 tysięcy mieszkańców. Miasto zbudowano tuż po katastrofie w Czarnobylu w 1986 roku dla pracowników elektrowni i ewakuowanych w kilka godzin po wybuchu reaktora, mieszkańców miast Czarnobyl i Prypeć. Sławutycz położony jest 60 km na wschód od strefy katastrofy. Podczas budowy miasta nadal planowane było otwarcie bloków V i VI ЧАЕС, dlatego w planach mieszkaniowych uwzględniono dodatkową liczbę pracowników. Z powodu zawirowań politycznych zarzucono otwarcie nowych bloków, przez co obecnie miasto ma o wiele mniej mieszkańców niż zaplanowano. Pożar w Windscale – 10 października 1957 grafitowy rdzeń brytyjskiego reaktora w miejscowości Windscale (obecnie w hrabstwie Cumbria), uległ samozapłonowi. Gazy wylotowe porywając materiały radioaktywne zawarte w rdzeniu spowodowały skażenie radioaktywne pobliskiej okolicy. Wypadek ten, nazywany od tego czasu jako pożar w Windscale, uważany jest za najgorszy przypadek skażenia środowiska przed katastrofą w Czarnobylu w 1986 roku.

    Czarnobyl (ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, u ujścia rzeki Usz do Prypeci. Miasto swoją nazwę Czornobyl (przetłumaczoną potem na Czernobyl, a następnie na Czarnobyl) zawdzięcza roślinie o tej samej nazwie porastającej pola uprawne tamtych okolic w XIX wieku. Miasto znane głównie ze względu na oddaloną o 18 kilometrów elektrownię jądrową, w której wydarzyła się największa w dziejach katastrofa atomowa. Przed katastrofą zamieszkane przez około 15 tysięcy ludzi. Obecnie mieszka tam (czasowo, w systemie zmianowym) ok. 2,5 tys. osób - głównie naukowcy, pracownicy różnych agencji, przewodnicy specjaliści. Działa tam również sklep. Ukraińskie normy dotyczące czasu przebywania ludzi na terenie "Zony" limitują czas ich obecności do trzech miesięcy w ciągu roku. Naukowcy mogą przebywać w Czarnobylu bez jego opuszczania przez dwa tygodnie, po upływie tego czasu wyjeżdżają na miesiąc, a ich miejsce zajmują kolejni naukowcy aż do ich powrotu. Chiński syndrom - termin wywodzący się się z żargonu techników jądrowych. Określa sytuację, w której w wyniku awarii systemów chłodzenia reaktora dochodzi do przegrzania rdzenia reaktora, a nadmiar ciepła powoduje roztopienie betonowego fundamentu reaktora.Według tej teorii istnieje możliwość, że reaktor zagłębi się we wnętrzu Ziemi. Żartowano, że w ten sposób reaktor przejdzie przez środek Ziemi aż do Chin (co jest fizycznie niemożliwe).

    Elektrownia Three Mile Island – amerykańska cywilna elektrownia jądrowa położona na sztucznej wyspie, o tej samej nazwie, na rzece Susquehanna, koło Harrisburga, w stanie Pensylwania. Pierwotnie pracowały w niej dwa reaktory wodne ciśnieniowe (PWR), oznaczone jako TMI-1 i TMI-2, jednak po wypadku w 1979, częściowo stopiony rdzeń reaktora jądrowego TMI-2 został usunięty z terenu elektrowni.

    Czarnobylski szlak (biał. Чарнобыльскі шлях) - coroczny marsz opozycji białoruskiej, który odbywa się 26 kwietnia, w rocznicę katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Po raz pierwszy odbył się w roku 1989.

    Awaria w elektrowni jądrowej Lucens – jedna z czterech najpoważniejszych awarii elektrowni jądrowej w historii. Miała miejsce 21 stycznia 1969 roku w eksperymentalnej elektrowni jądrowej małej mocy koło Lucens w Szwajcarii. W awarii nikt nie został ranny, ani nie otrzymał dużych dawek promieniowania jonizującego. Analizy i badania związane z awarią zakończono w 1980. Korium - przypominająca wyglądem lawę mieszanina materiałów wchodzących w skład rdzenia reaktora jądrowego w wyniku jego stopienia. Zawiera paliwo jądrowe i produkty jego rozpadu oraz produkty reakcji z powietrzem, wodą i parą wodną, a także materiały z których zbudowana była konstrukcja rdzenia, pręty regulacyjne, pręty bezpieczeństwa, a w przypadku przepalenia obudowy rdzenia - również beton.

    Anatolij Stiepanowicz Diatłow (ru. Анатолий Степанович Дятлов, ur. 3 marca 1931, zm. 13 grudnia 1995) – radziecki uczony, zastępca naczelnego inżyniera w elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Jedna z kluczowych postaci historii awarii czarnobylskiej elektrowni.

    Dodano: 27.04.2010. 03:17  


    Najnowsze