• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy: ocieplanie klimatu przyspiesza rozwój upraw

    30.11.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Długoletnie obserwacje potwierdzają, że klimat w Polsce ociepla się. Wzrost temperatury przyspiesza zaś dojrzewanie roślin i zmienia bilans wodny - uważają naukowcy z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

    Obserwacje temperatur prowadzone w naszym kraju od wielu lat potwierdzają, że klimat ocieplił się w ciągu ostatniego wieku. W okresie 1901-1990 wzrost temperatur wyniósł od 0,4 st. C w Krakowie do 0,7 st. C w Koszalinie.

    Według dr hab. Aleksandra Grzelaka oraz dr Sebastiana Stępnia, prawdopodobny scenariusz zmian klimatu w Polsce przewiduje dalszy wzrost średniej rocznej temperatury powietrza o około 2-4 st. C do końca stulecia wynikający przede wszystkim ze wzrostu temperatury okresu zimowego. Zaś wzrost temperatury tylko o 1 st. C przyspiesza dojrzewanie podstawowych zbóż (pszenica, żyto, jęczmień) w Polsce o jeden tydzień, natomiast kukurydzy o dwa tygodnie.

    Wzrost temperatury wpłynie nie tylko na przyspieszenie tempa rozwoju roślin uprawnych, ale również chwastów i szkodników, których uciążliwość może się zwiększyć. W związku z tym trzeba będzie zmienić zalecenia agrotechniczne jak i dotyczące ochrony roślin - informuje Instytut w swoim raporcie dotyczącym konkurencyjności rolnictwa zrównoważonego.

    Wpływ zmian klimatu może ujawnić się także poprzez zmiany bilansu wodnego - szczególnie wzmożonego odpływu, zwiększonego parowania, pogorszenia jakościowego wód śródlądowych oraz wzrostu częstotliwości występowania ekstremalnych sytuacji hydrologicznych (susz i powodzi) - twierdzą naukowcy. Ponadto wysoka temperatura będzie sprzyja powstawaniu wiatru o dużych prędkościach i trąb powietrznych. Stanowić one będą zagrożenie w uprawach wieloletnich (np. sadach, chmielnikach).

    Niewykluczone jest, że w polskich warunkach rezultatem zmian klimatu do końca wieku będzie wydłużenie okresu wegetacyjnego (czyli okresu, w którym temperatura dobowa nie spada poniżej 5 st. C) o 50-60 dni we wschodniej Polsce - do ponad 100 dni w zachodniej Polsce (od 1960 roku do końca lat dziewięćdziesiątych okres wegetacji wydłużył się o 10 dni). W następstwie tego przyspieszony zostanie termin siewu wszystkich roślin i żniw o ok. 3-4 tygodnie. Wydłuży się też okres utrzymywania zwierząt na pastwiskach oraz prawdopodobnie wzrośnie produkcja zielonej masy z użytków rolnych.

    Zdaniem ekspertów, ocieplanie się klimatu będzie miało różny wpływ na poszczególne gatunki roślin. Np. oziminy (czyli rośliny siane na jesieni) mogą być narażone na zagrożenia związane ze złymi warunkami przezimowania i przymrozkami, a rośliny jare mogą ucierpieć z powodu niedoborów wody, szczególnie na glebach lekkich. Wysokie temperatury jak i susze będą negatywnie wpływać na uprawy okopowe. Może to spowodować obniżenie plonu. Bardzo wrażliwa na zmiany temperatury jest produkcja warzyw, a także ziemniaków, których tego powodu może zmniejszyć się o 5-10 proc. Wzrost temperatury raczej nie wpłynie na uprawy pszenicy i żyta - uważają naukowcy.

    Natomiast można spodziewać się o 20-60 proc. lepszych plonów w przypadku uprawy roślin ciepłolubnych jak kukurydza, soja, słonecznik czy burak cukrowy. Korzystny wpływ będzie miał cieplejszy klimat na owoce, gdyż spadnie ryzyko szkód spowodowanych przez wczesne, jesienne oraz późne, wiosenne przymrozki.

    Jak zauważają autorzy publikacji, zagrożenie dla polskiego rolnictwa z powodu zmian klimatu, a zwłaszcza z powodu zmniejszenia się ilości opadów obserwuje się od kilku dekad w Wielkopolsce i na Kujawach. Aby temu przeciwdziałać należy zainwestować np. w nawadnianie gleb. Wpłynie to jednak na wzrost kosztów produkcji i tym samym pogorszy sytuację dochodową gospodarstw rolnych. W porównaniu do innych krajów UE, Polska ma słabe gleby, co w warunkach ocieplenia klimatu i zmniejszenia opadów dodatkowo ograniczy plony.

    Zdaniem ekspertów, w długim okresie, wraz ze zmianami warunków klimatycznych, nastąpią zmiany strukturalne gospodarstw rolnych. Należy oczekiwać dalszej marginalizacji gospodarstw o najsłabszych glebach. Można także przypuszczać, że większe gospodarstwa rolne o wyspecjalizowanej produkcji będą bardziej narażone na zmiany klimatyczne ze względu na koncentrację produkcji.

    PAP - Nauka w Polsce

    awy/ mki/ tot/ bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza. Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych. Termiczna metoda określania płodności polega na dokonywaniu codziennych pomiarów temperatury ciała kobiety (pomiar ‎podstawowej temperatury ciała - PTC) i zapisywaniu otrzymywanych wyników. Powstaje w ten sposób wykres, który charakteryzuje się tym, że w pierwszych dniach po miesiączce temperatura ciała jest niska, następnie następuje gwałtowny wzrost temperatury i faza utrzymywania się temperatury (przynajmniej przez trzy dni) na podwyższonym poziomie, gdzie 6 dni wstecz i 3 dni po dniu wzrostu temperatury przyjmuje się jako dni płodne, pozostałe to dni niepłodne kobiety.

    Amplituda temperatury – wielkość charakteryzująca zmiany temperatury np. powietrza. Jest to różnica między największą a najmniejszą zmierzoną wartością temperatury w danym okresie. Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych.

    Termometr – przyrząd do pomiaru temperatury metodą pośrednią, na podstawie zmiany pod wpływem temperatury właściwości termometrycznej ciała termometrycznego zastosowanego w termometrze. Zakres mierzonych temperatur i zastosowań termometru w znacznym stopniu zależy od ciała termometrycznego i właściwości termometrycznej. Termometr może służyć do pomiaru dowolnej temperatury w określonym zakresie lub wskazywania tylko wybranych wartości temperatury (wskaźniki temperatury) Okres wegetacji - okres wzrostu i rozwoju roślin, obejmujący intensywne procesy życiowe od siewu do zbioru uprawianej rośliny. Jego długość zależy od gatunku rośliny (a nawet od odmiany), warunków klimatycznych, nawożenia itp. Wysoka temperatura i brak wody oraz brak azotu skracają okres wegetacji, a niska temperatura i nadmiar opadów lub silne nawożenie azotowe przedłużają wegetację. W Polsce okres wegetacji roślin ozimych i wieloletnich przedzielony jest okresem spoczynku zimowego, wliczanego do okresu wegetacji. W przypadku roślin jednorocznych jarych okres wegetacji zaczyna się kiełkowaniem nasion, a kończy po dojrzeniu nasion. Skrócenie okresu wegetacji wpływa na obniżenie plonowania roślin.

    Klimat Nigerii: Pomimo, iż Nigeria położona jest w strefie klimatów podrównikowych, na jej terenie występuje zadziwiająco wiele typów klimatu. Strefy klimatyczne zmieniają z południa na północ. Na południu panuje klimat równikowy wybitnie wilgotny o cechach monsunowych, o najniższej w kraju amplitudzie rocznej temperatur (25 - 28°C) i najwyższej rocznej sumie opadów sięgającej 3400 mm. Na wybrzeżu opady deszczu występują przez cały rok. Im dalej na północ, tym klimat staje się suchszy, z wyraźnie zaznaczonymi ośmiomiesięcznymi okresami bezdeszczowymi, przechodzi w podrównikowy wilgotny. Północna Nigeria należy do strefy klimatów podzwrotnikowych. Średnie miesięczne temperatury sięgaja w styczniu 22°C, w maju 32°C. Roczne opady wynoszą jedynie 350 mm. Postulat 100% energii odnawialnej pojawił się w związku z globalnym ociepleniem i innymi problemami ekologicznymi (np. zanieczyszczeniem powietrza) oraz gospodarczymi (np. wyczerpywanie się energetycznych surowców nieodnawialnych). Wzrost wykorzystywania odnawialnych źródeł energii następuje znacznie szybciej, niż ktokolwiek to przewidywał. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu stwierdził, że jest niewiele technologicznych granic integracji portfela technologii odnawialnych źródeł energii, aby zapewnić z nich większość całkowitego światowego zapotrzebowania na energię. Mark Z. Jacobson twierdzi, że rozpoczęcie produkcji całej nowej energii tylko z wiatru, energii słonecznej oraz energii wodnej jest możliwe w 2030 r., a istniejący system dostaw energii może zostać zastąpiony całkowicie do 2050 r. Przeszkody w realizacji planu 100% energii odnawialnej są postrzegane jako "przede wszystkim społeczne i polityczne, a nie technologiczne lub ekonomiczne". Jacobson wskazuje, że koszty energii z wiatru, słońca, wody powinny być podobne do dzisiejszych kosztów energii. Europejska Rada ds. Energii Odnawialnej (EREC) wskzuje, że Unia Europejska może do 2050 zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych o ponad 90% jeśli cała produkcję energii przestawi na źródła odnawialne.

    Termonastia – ruchy nastyczne roślin wywołane zmianą temperatury. Przykładem takich ruchów jest zamykanie się (po obniżeniu temperatury) i otwieranie (po podniesieniu temperatury) płatków krokusa czy też tulipana na skutek zmian termicznych. Mechanizm ten wywoływany jest szybszym wzrostem górnej powierzchni działek okwiatu niż dolnej w cieplejszym otoczeniu. Podczas jednego ruchu termonastycznego płatki tulipana (który reaguje na zmianę temperatury o co najmniej 1 °C) wydłużają się o ok. 7%, co może po kilkukrotnym wywołaniu tego mechanizmu spowodować podwojenie ich długości. Kwiaty szafranu reagują na zmianę już 0,2 °C.

    Zanieczyszczenie termiczne, zanieczyszczenie cieplne – zmiana temperatury środowiska zaburzająca naturalne procesy ekosystemu, wykraczająca poza naturalny zakres zmienności jego temperatury. Pojęcia zanieczyszczenia cieplnego zwykle używa się w odniesieniu do podwyższenia temperatury wody. W szerszych ujęciach dotyczy również obniżenia temperatury wody oraz podniesienia temperatury powietrza.

    Oziębienie pośmiertne (łac. frigor s. algor mortis) – spadek temperatury ciała powstający w wyniku ustania krążenia, stałej utraty ciepła przez promieniowanie, przewodzenie i parowanie, aż dojdzie do wyrównania temperatury ciała z temperaturą otoczenia. W warunkach klimatu umiarkowanego proces ten trwa przeciętnie 16-20 godzin. Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).

    Dodano: 30.11.2011. 00:11  


    Najnowsze