• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkryli, dlaczego zmysł węchu u człowieka jest tak słaby

    02.07.2012. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zespół europejskich naukowców odkrył, że opuszka węchowa - struktura mózgu kręgowców, która przetwarza informacje sensoryczne pochodzące z nosa - posiada w przypadku ludzi pewną zupełnie wyjątkową cechę. Różni się opuszki węchowej wszystkich innych ssaków, ponieważ po urodzeniu się człowieka nie rozwijają się w niej nowe neurony. To odkrycie może rzucić światło na przyczynę braku tak silnego zmysłu węchu u człowieka, jaki posiadają zwierzęta. Badania, zaprezentowane w czasopiśmie Neuron, zostały dofinansowane przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych z budżetu Siódmego Programu Ramowego (7PR) UE. Projekt był realizowany pod kierunkiem Karolinska Institutet w Szwecji we współpracy z naukowcami z Austrii, Francji i Szwecji.

    Nowe neurony u dorosłych ssaków powstają w dwóch obszarach mózgu - hipokampie i opuszce węchowej. Pamięć jest powiązana z hipokampem, a interpretacja zapachów jest skojarzona z opuszką węchową. Mimo podjętych wysiłków zmierzających do pogłębienia naszej wiedzy o powstawaniu nowych komórek nerwowych w mózgu człowieka, nie uzyskano wyraźnej odpowiedzi... aż do tej pory.

    Naukowcy rozwikłali tę tajemnicę poprzez oszacowanie wieku komórek. W tym celu zmierzyli ile radioaktywnego izotopu węgla-14 zawierają te komórki. Węgiel-14 jest naturalnym radioizotopem węgla obecnym w materiałach organicznych, a przez to jest wbudowywany w DNA w momencie powstawania komórek. Jego rozpad jest wykorzystywany jako metoda datowania. Naukowcy zaobserwowali, że neurony opuszki węchowej u dorosłych ludzi mają poziom węgla-14 odpowiadający poziomowi tego radioizotopu w atmosferze w momencie urodzenia. A zatem w tej części mózgu nie powstają nowe neurony, co odróżnia ludzi od innych zwierząt.

    "Nigdy nie byłem jeszcze tak zaskoczony odkryciem naukowym" - wyjaśnia kierownik badań Jonas Frisén, profesor specjalizujący się w badaniach nad komórkami macierzystymi z Tobias Foundation, przy Karolinska Institutet, który otrzymał także grant ERBN dla doświadczonych naukowców na przeprowadzenie tych prac. "Zwykle oczekuje się podobieństwa człowieka do innych zwierząt, w tym przypadku konkretnie do małp człekokształtnych. Ludzie w mniejszym stopniu niż wiele innych zwierząt uzależniają swoje przetrwanie od zmysłu węchu, co może wiązać się z utratą zdolności generowania nowych komórek w opuszce węchowej, ale to tylko spekulacje".

    Naukowcy byli przekonani, że neurony mózgowe powstają w okresie narodzin, ale nie później. Jednak eksperci odkryli później, że komórki nerwowe nadal powstają z komórek macierzystych w mózgu ssaków. Wówczas naukowcy zmienili swoje zdanie o plastyczności mózgu, dopuszczając możliwość zastępowania komórek nerwowych utraconych w następstwie różnych schorzeń neurologicznych.

    Prace badawcze zostały również dofinansowane przez Tobias Foundation, Szwedzką Radę ds. Nauki, Swedish Foundation for Strategic Research (SSF), American Brain and Behaviour Research Foundation (NARSAD), Swedish Brain Fund, Knut and Alice Wallenberg Foundation, AFA Försäkring oraz Stockholm County Council na mocy porozumienia ALF z Karolinska Institutet.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Neurogeneza postnatalna – proces tworzenia neuronów po narodzeniu. Nowe neurony powstają nadal w opuszce węchowej i hipokampie. Są podejrzenia, że zachodzi również w innych częściach mózgu. U ssaków proliferacja komórek macierzystych neuronów utrzymuje się w: Neurony lustrzane – grupy komórek nerwowych (neuronów), które uaktywniają się podczas wykonywania pewnej czynności lub obserwowania jej u innych osobników. Neurony lustrzane odkryto w mózgu małp i człowieka. Podejrzewa się, że dzięki nim osobnik na widok pewnej czynności jest w stanie niemal natychmiast odgadnąć intencje innego osobnika nie tylko tego samego gatunku. U człowieka odpowiadają prawdopodobnie również za zdolność do rozpoznawania cudzych emocji i intencji wyrażanych niewerbalnie, czyli empatię oraz współczucie. Kora mózgu - struktura mózgu, w części kresomózgowia, zbudowana z istoty szarej, którą stanowią komórki neuronów. Jest największą częścią płaszcza, pokrywa obydwie półkule kresomózgowia. Tworzy ją około 10 mld komórek nerwowych ułożonych w sześciu warstwach o różnej grubości. Dominują w niej komórki piramidalne (najbardziej charakterystyczne dla kory), gwiaździste (głównie w czwartej warstwie) oraz wrzecionowate (w najgłębszej warstwie kory). Kora mózgu osiąga grubość do 4,5 mm. Jest bardzo silnie pofałdowana, dzięki czemu przy mniejszej objętości posiada większą powierzchnię czynną - 2 500 cm u człowieka , co odpowiada powierzchni kuli o średnicy 28 cm.

    Komórki satelitarne – komórki macierzyste mięśni szkieletowych. Powstają z mioblastów, które nie zlały się do roboczych komórek mięśniowych, lecz ściśle do nich przylegają. U dorosłego człowieka ich jądra stanowią ok. 5% jąder komórek mięśniowych. Uaktywniają się przy uszkodzeniu lub trenowaniu mięśnia, prowadząc do regeneracji lub przerostu komórek mięśniowych. W warunkach doświadczalnych udaje się je różnicować do innych komórek niż mięśniowe. Anaplazja – brak zróżnicowania lub proces odróżnicowania się komórek, powstawanie z komórek zróżnicowanych nowych pokoleń komórek o coraz to mniejszym stopniu zróżnicowania albo też zatrzymanie różnicowania (dojrzewania) komórki wraz z zachowaną zdolnością do mnożenia się. Charakterystyczna dla nowotworów złośliwych. Obecnie uważa się, że raczej nowotwory powstają z komórek macierzystych niż że dochodzi do procesu odróżnicowania.

    Droga przeszywająca (ang. perforant pathway, łac. tractus perforans) – połączenie nerwowe kory śródwęchowej z formacją hipokampalną. Zawiera aksony komórek nerwowych drugiej i trzeciej warstwy kory śródwęchowej tworzące synapsy na komórkach ziarnistych zakrętu zębatego, w mniejszym stopniu również na komórkach piramidowych sektorów CA1 i CA3 hipokampa i komórkach nerwowych podkładki. Implantowane elektrody domózgowe są wszczepiane do mózgu w celu połączenia z odpowiednim urządzeniem elektronicznym. Mogą one rejestrować potencjały elektryczne mózgu lub stymulować neurony impulsami elektrycznymi pochodzącymi ze źródła zewnętrznego.

    Czasem w artykułach pojawia się zwrot "człowieka i zwierząt" albo "zwierząt i człowieka" albo "ludzi i zwierząt" albo "zwierząt i ludzi" (możliwe że jeszcze jakiś w tym stylu). Proponuje w ramach ujednolicania stosować zawsze jeden zwrot taki jak na przykład: zwierząt w tym człowieka (ewentualnie do rozpatrzenia "człowieka i innych zwierząt" albo jakiś inny - byle zawsze ten sam). Zmianę taką proponuje wprowadzać tylko przy okazji. Opinie? Marek Mazurkiewicz (dyskusja) 10:54, 12 mar 2012 (CET) Komórki iPS (ang. iPSC – induced pluripotent stem cells) – rodzaj pluripotencjalnych komórek macierzystych, które zostały sztucznie otrzymane z nie-pluripotentnych komórek (przeważnie komórek somatycznych dorosłego człowieka) przez wymuszenie ekspresji odpowiednich genów w tych komórkach.

    Constantin Alexander Economo, baron San Serff (ur. 21 sierpnia 1876 w Braile, zm. 21 października 1931 w Wiedniu) – rumuńsko-austriacki lekarz neurolog i pionier awiacji. Niezależnie od Jean René Crucheta opisał śpiączkowe zapalenie mózgu (encephalitis lethargica epidemica, zapalenie mózgu von Economo), dokonał też pionierskich badań nad fizjologią snu i cytoarchitektoniką kory mózgowej. Odkrył neurony wrzecionowate. W jego dorobku naukowym znajdują się cztery monografie i około 140 artykułów, które napisał na przestrzeni 33 lat pracy naukowej. Jako pierwszy obywatel Austrii otrzymał międzynarodową licencję pilota.

    U kręgowców, neurony czuciowe to neurony, które wychodzą swoimi wypustkami z włókien mięśniowych i tworzą synapsy z rdzeniem kręgowym lub pniem mózgu. W łuku odruchowym bodźce są przekazywane neuronami czuciowymi do neuronów pośredniczących, skąd odpowiedź na nie jest przesyłana neuronem motorycznym do mięśnia.

    Komórki Purkiniego (ang. Purkinje cells) – typ neuronów GABA-ergicznych kory móżdżku. Obok komórek Betza należą do największych neuronów występujących w mózgu człowieka. Aksony komórek Purkiniego dochodzą do istoty białej móżdżku i ulegają przełączeniu na jądra móżdżku i jądra przedsionkowe. Rak mózgu – nieprawidłowe pojęcie, mające określać nowotworowy guz mózgu. Błąd polega na tym, że określenie rak w medycynie jest zarezerwowane dla nowotworów złośliwych wywodzących się z komórek nabłonkowych. W mózgu takich komórek jest stosunkowo mało. W obrębie ośrodkowego układu nerwowego, występuje rzadki rak splotu naczyniówkowego, wywodzący się z komórek produkujących płyn mózgowo-rdzeniowy. W mózgu mogą być również obecne przerzuty raków innych narządów (głównie raka płuc i raka piersi).

    Dodano: 02.07.2012. 17:49  


    Najnowsze