• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkrywają dyplomatyczne zachowania społeczne delfinów

    29.06.2010. 18:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy z Instytutu Badawczego Delfinów Butlonosych (BDRI) na wyspie Sardynia u wybrzeży Włoch opublikowali najbardziej kompletny repertuar dźwięków wydawanych przez delfiny butlonose (Tursiops truncatus). Wyniki badań pokazują, w jaki sposób ssaki wykorzystują świsty i dźwięki wybuchowo-pulsacyjne do komunikacji i utrzymywania swojej pozycji w hierarchii społecznej. Wyniki badań zostały przedstawione w książce pt. "Dolphins: Anatomy, Behavior and Threats" (Delfiny - anatomia, zachowanie i zagrożenia) opublikowanej przez Nova Science Publishers.

    Delfiny butlonose są niezwykle głośnymi ssakami, niemniej do tej pory naukowcy byli przekonani, że świsty są głównymi dźwiękami, jakie wydają. W dużej mierze nie zdawali sobie sprawy ze znaczenia i zastosowania dźwięków wybuchowo-pulsacyjnych. Najnowsze, długofalowe badania, które opierały się na nagraniach audio i obserwacjach zachowań prowadzonych z powierzchni oraz spod wody u wybrzeży Sardynii, pokazują jak ważną rolę pełnią zestawy dźwięków w życiu społecznym tych morskich ssaków.

    Hiszpański naukowiec Bruno D?az, naczelny autor projektu i badacz z BDRI, wraz z współautorem, paragwajskim naukowcem J. Andrea Bernal Shirai, odkrył że sardyńskie delfiny butlonose, podobnie jak inne populacje delfinów, dysponują repertuarem wokalnym, składającym się z "14 słyszalnie odrębnych sygnałów społecznych, które różnią się od siebie pod względem budowy akustycznej i czasu trwania". Naukowcy zauważyli, że wydawany przez te stworzenia zbiór "dźwięków komunikacyjnych obejmuje zakres od cichych i melodyjnych po twardsze, niemal ostre, które znacznie się od siebie różnią czasem trwania - od drobnych świergotów po długie i przesadne piski i jazgoty".

    Dr D?az stwierdził, że szeroki zakres dźwięków wskazuje na złożony repertuar wokalny, w którym tonalne dźwięki świszczące - te najbardziej melodyjne - są wykorzystywane przez delfiny, zwłaszcza matki i ich potomstwo, aby pozostawać ze sobą w kontakcie i koordynować strategie polowania. Podkreślił również, że badania przyniosły dowody pokazujące, że "stereotypowe czy też charakterystyczne schematy świszczenia są wykorzystywane do przywołania młodych, by trzymały się w zasięgu wzroku wychowującej je matki".

    Tymczasem dźwięki wybuchowo-pulsacyjne - bardziej złożone i różnorodne od świstów - są wykorzystywane do "unikania agresji fizycznej w sytuacjach ogromnego podniecenia, takich jak na przykład rywalizacja o ten sam kawałek pożywienia" - wyjaśnia dr D?az.

    Delfiny butlonose wydają dłuższe dźwięki wybuchowo-pulsacyjne, kiedy polują oraz w momentach wzmożonej agresji, co umożliwia każdemu osobnikowi utrzymanie swojej pozycji w hierarchii stada - mówi, dodając że delfiny wydają na przykład te ostre dźwięki w obecności innych osobników poruszających się w stronę tej samej ofiary, zmuszając najmniej dominującego ssaka do szybkiego oddalenia się, by uniknąć konfrontacji.

    Naukowcy odkryli, że emisje wokalne nasilają się "zwłaszcza w czasie czynności wiążących się z rozemocjonowanym zdobywaniem łupów czy socjalizacją, co potwierdza związek między aktywnością a wytwarzaniem sygnałów społecznych". Co więcej, "fakt zaobserwowania pozytywnej relacji między wielkością grupy a wysyłaniem sygnałów społecznych potwierdza wykorzystywanie wokalizacji przez delfiny na potrzeby komunikacyjne i społeczne" - stwierdzają autorzy.

    Dr D?az i dr Shirai sugerują, że pod co najmniej jednym względem delfin wydaje się być bardziej wyrafinowany od człowieka. "Co zaskakujące, dźwięki te mają wysoki poziom jednokierunkowości w odróżnieniu od dźwięków wydawanych przez człowieka" - zauważa hiszpański naukowiec. "Jeden delfin może wysłać dźwięk do drugiego, którego postrzega jako rywala, a ten będzie doskonale wiedzieć, że to do niego się mówi."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Tonalność – rodzaj systemu dźwiękowego zakładającego hierarchiczne relacje między dźwiękami oraz współbrzmieniami. Podstawowym założeniem tonalności jest istnienie dźwięku podstawowego, centrum tonalnego, do którego w procesie kontinuum muzycznego ciążą wszystkie inne dźwięki. Polowanie na delfiny z nagonką – metoda polowania na delfiny (czasem również na inne małe walenie) przy użyciu szeregu łodzi spychających je z otwartego morza do przybrzeżnej zatoki, a następnie odcięcie im drogi powrotnej przy pomocy sieci rybackich rozciągniętych u ujścia zatoki. Rybacy w łodziach powodują hałas stukając młotkami w metalowe rury zanurzone w wodzie, co bardzo wrażliwe na dźwięki delfiny prowokuje do ucieczki i pozwala skierować je w stronę zatoki. Polowania na delfiny przeprowadzane są w następujących miejscach: na Wyspach Salomona, na Wyspach Owczych, oraz na największą skalę w Peru i Japonii (ponad 20.000 delfinów rocznie). Delfiny zabijane są głównie dla mięsa, niektóre zaś z nich sprzedawane są do delfinariów. Teoria stopniowości dźwięków – jedna z teorii dotyczących zjawiska interwałów harmonicznych w muzyce. Została przedstawiona w XIX wieku przez niemieckiego psychologa i muzykologa Carla Stumpfa. Dwa współbrzmiące dźwięki są tym bardziej konsonansowe (zgodnie brzmiące) im więcej nieposiadających wykształcenia muzycznego niezależnych słuchaczy postrzega je jako jeden dźwięk.

    Teoria stopliwości dźwięków - jedna z teorii dotyczących zjawiska interwałów harmonicznych w muzyce. Została ona przedstawiona w XIX wieku przez niemieckiego psychologa i muzykologa Carla Stumpfa. Twierdzi ona iż dwa współbrzmiące dźwięki są tym bardziej konsonansowe (zgodnie brzmiące) im więcej nieposiadających wykształcenia muzycznego niezależnych słuchaczy postrzega je jako jeden dźwięk. Lokalizacja dźwięku – czynność, polegająca na określaniu położenia źródła dźwięku w przestrzeni oraz jego odległości od słuchacza. Fakt posiadania pary uszu umożliwia człowiekowi lokalizację źródła dźwięku. Lokalizacja jest dokonywana przez mózg na podstawie analizy głośności dźwięku docierającego do każdego ucha i porównanie obu sygnałów. Kierunek jest określany na podstawie różnic głośności. Miejsce (odległość do źródła dźwięku) może być rozpoznane tylko wówczas, gdy jest to dźwięk o znanej głośności, np. klakson samochodu, wołanie innego człowieka.

    Dźwięk wielokanałowy, dźwięk dookolny, dźwięk przestrzenny (ang. surround sound) – technika będąca rozwinięciem stereofonii, pozwalająca na utrwalanie i odtwarzanie co najmniej trzech kanałów dźwięku. Zastosowanie dodatkowych kanałów i odpowiadających im głośników po bokach i z tyłu słuchacza pozwala na zwiększenie poczucia otoczenia dźwiękiem. Czas trwania dźwięku zależy od czasu, w jakim drga ciało; z chwilą, gdy ciało przestaje drgać, gdy drgania zanikają, zanika również i dźwięk. Czas trwania dźwięku przedłuża się pozornie, gdy dźwięk zostaje zagrany w dużym pomieszczeniu o ścianach odbijających falę dźwiękową, np. w kościele. Fala dźwiękowa odbija się wówczas od ścian, tworząc zjawisko pogłosu.

    Sonar – urządzenie używające długich, średnich lub krótkich fal dźwiękowych do nawigacji, komunikacji, detekcji, określania pozycji, śledzenia oraz klasyfikacji ruchomych i nieruchomych obiektów zanurzonych, znajdujących się na powierzchni cieczy bądź w powietrzu. Nazwa "sonar" wywodzi się od akronimu "SOund Navigation and Ranging". W zależności od zasady działania, sonary mogą być aktywne bądź pasywne, mogą także łączyć obie te cechy. Najczęstszym środowiskiem zastosowania urządzeń sonarowych jest środowisko ciekłe zwłaszcza wodne, jednakże ich odpowiednie formy mogą być wykorzystywane także w środowisku gazowym, w tym w powietrzu. W zależności od zastosowania i konstrukcji systemy echolokacyjne mogą używać bardzo szerokiego zakresu fal dźwiękowych - od infradźwięków po ultradźwięki. U niektórych zwierząt takich jak delfiny czy nietoperze umiejętność echolokacji wytworzyła się naturalnie w drodze ewolucyjnej. Antropologia dźwięku jest jedną z dyscyplin podlegających rozległej nauce społecznej – antropologii. Antropologia zajmuje się człowiekiem jako jednostką w danej społeczności, natomiast antropologia dźwięku dotyka warstwy dźwiękowej oraz bada zależności i powiązania pomiędzy człowiekiem a tym co ten słyszy oraz sprawdza co się z nim dzieje gdy jego środowisko akustyczne ulega zmianie. Stawia także pytanie o to czy pejzaż dźwiękowy świata jest niezależną kompozycją, czy też ludzie mają nad nim może kontrolę i są jego twórcami.

    Skale instrumentów muzycznych – poniższy wykres przedstawia zakres dźwięków muzycznych wydawanych przez instrumenty muzyczne, w tym przez głos ludzki. W niektórych wypadkach na instrumentach można wydawać dźwięki o nieco szerszej skali (np. kontrabas orkiestrowy 5-strunowy od C1), który jest również często używany.

    Metafora dźwiękowa – rodzaj przenośni posługującej się równoważnikiem dźwiękowym pojęcia, zjawiska, cechy rzeczy, stanu psychicznego. Polega na kojarzeniu dźwięków z wyobrażeniem tego, co autor chce przedstawić, opisać, naświetlić albo zasugerować. Dźwięki metafory dźwiękowej mogą mieć charakter muzyczny (metafora dźwiękowa muzyczna), mogą także pochodzić ze źródeł naturalnych (metafora dźwiękowa realistyczna) lub kombinacyjny (metafora dźwiękowa mieszana). Metaforę dźwiękową stosuje się najczęściej w słuchowisku, ale można ją spotkać także w muzyce, oprawie dźwiękowej filmu, sztuce teatralnej.

    Muzyka konkretna – kierunek w muzyce współczesnej, w którym oprócz dźwięków instrumentów lub śpiewu wykorzystuje się realne dźwięki – dźwięki przyrody, odgłosy fabryczne, dźwięki ruchu ulicznego, przypadkowe głosy ludzkie itp. Dźwięki takie są rejestrowane, a następnie preparowane i miksowane w celu osiągnięcia zamierzonego efektu estetycznego.

    Dodano: 29.06.2010. 18:12  


    Najnowsze