• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy rekonstruują klimat sprzed tysiącleci

    11.07.2012. 18:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dendrochronologia (datowanie na podstawie słojów przyrostu rocznego drzewa) dostarcza naukowcom kluczowych informacji o niektórych aspektach minionych warunków ekologicznych, takich jak klimat. Wykorzystując możliwość ewaluacji słojów przyrostu rocznego drzew, międzynarodowy zespół naukowców zrekonstruował klimat, jaki panował w Europie Północnej przez ostatnie 2.000 lat. Ustalenia zaprezentowane w czasopiśmie Nature Climate Change wskazują, że w tym okresie zarysował się długofalowy trend ochładzania klimatu.

    Eksperci z Finlandii, Niemiec, Szwajcarii i Wlk. Brytanii, pracujący pod kierunkiem Uniwersytetu Jana Gutenberga w Moguncji (JGU), wykorzystali pomiary gęstości słojów subfosylnych sosen z Laponii (Finlandia) do zrekonstruowania klimatu aż do 138 roku p.n.e.

    "Odkryliśmy, że wcześniejsze szacunki temperatur historycznych w epoce Imperium Rzymskiego i w okresie Średniowiecza były zbyt niskie" - stwierdził autor naczelny, profesor Jan Esper z Instytutu Geografii JGU. "Tego typu odkrycia mają również istotne znaczenie ze względu na politykę klimatyczną, gdyż kształtują postrzeganie obecnych zmian klimatu w kontekście historycznych, ciepłych okresów".

    Czy nasza planeta jest obecnie cieplejsza niż w epoce Imperium Rzymskiego albo za czasów Średniowiecza? Paleoklimatologia dała naukowcom szansę, by się tego dowiedzieć. Na ogół analiza rdzeni lodowych i osadów oceanicznych pomaga ekspertom w nakreśleniu obrazu przeszłości. Słoje przyrostu rocznego drzewa także wyjawiają kluczowe informacje, umożliwiając naukowcom wgląd w to, na ile ciepłe lub zimne były warunki klimatyczne w przeszłości, aż do 2.000 lat temu.

    Na potrzeby badań naukowcy wykorzystali pomiary gęstości subfosylnych sosen na dalekiej północy, aby ustalić potrzebną sekwencję. Z uwagi na ścisłe powiązanie pomiarów gęstości z temperaturami letnimi na tym obszarze, położonym na skraju tajgi (tj. lasu borealnego), możliwe było przygotowanie - jak donoszą badacze - wysokiej jakości rekonstrukcji temperatur.

    Naukowcy twierdzą, że uzyskali odwzorowanie schematów temperaturowych o wysokiej rozdzielczości w ciepłych okresach epoki Imperium Rzymskiego i Średniowiecza, a także zaobserwowali, że zimne fazy ujawniły się w okresie wędrówki ludów i małej epoki lodowej. Na podstawie tej rekonstrukcji zespół wykazał trend ochładzania się o 0,3 stopnia Celsjusza w ciągu tysiąclecia z powodu stopniowych zmian w położeniu Słońca i rosnącej odległości między Słońcem a Ziemią.

    "Obliczona przez nas wielkość może nie wydać się szczególnie istotna" - mówi profesor Esper. "Aczkolwiek nie jest bez znaczenia, kiedy zestawimy ją z globalnym ociepleniem, które jak do tej pory nie osiągnęło 1 stopnia Celsjusza. Nasze wyniki sugerują, że wielkoskalowa rekonstrukcja klimatu przedstawiona przez Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) prawdopodobnie niedoszacowuje tego długofalowego trendu na przestrzeni kilku minionych tysiącleci".

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych. Piąty Raport IPCC (The Fifth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR5) - piąty raport podsumowujący obecne i przewidywane zmiany klimatu opracowywany przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). Czwarty Raport IPCC (The Fourth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR4) - czwarty raport podsumowujący zmiany klimatu, raporty są publikowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC).

    Scenariusze RCP (representative concentration pathways) - cztery scenariusze zmian koncentracji dwutlenku węgla, które zostały zaakceptowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu w projekcie porównania globalnych modeli klimatu (tzw. projekt CMIP5) Intergovernmental Panel on Climate Change (Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu, w skrócie IPCC) – organizacja założona w 1988 przez dwie organizacje Narodów Zjednoczonych – Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) oraz Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w celu oceny ryzyka związanego z wpływem człowieka na zmianę klimatu.

    Historia Finlandii: Najstarsze znaleziska archeologiczne świadczące o zasiedleniu Finlandii przez człowieka pochodzą sprzed 130 tysięcy lat w Susiluola. Wraz z przyjściem ostatniej epoki lodowej 100 tysięcy lat temu ludność ta wymarła, bądź przemieściła się na południe. Ponownie ludzie pojawili się po zniknięciu lądolodu w IX tysiącleciu p.n.e. Pierwotnymi mieszkańcami tych obszarów byli ludzie polujący na renifery w okresie polodowcowym. Północ została zasiedlona kilkaset lat później przez Pralapończyków. Około 5100 roku p.n.e. rozwinęła się kultura wypalająca i używająca ceramiki, która prawdopodobnie przyszła znad Wołgi. W połowie IV tysiąclecia p.n.e. przybyli przodkowie dzisiejszych Finów i zaczęli wypierać miejscową ludność na północ. W tym czasie na południowym wybrzeżu podjęto pierwsze próby uprawy roli, ale rolnictwo na dobre zadomowiło się w Finlandii dopiero w następnym tysiącleciu, docierając do środkowej części kraju. Na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. zaczął się rozwijać handel z dzisiejszą Szwecją, a do użytku weszły łodzie żaglowe. Na obszarze tym handlowano futrami i skórami. Około 1800 roku p.n.e. rozpoczęła się w Finlandii epoka brązu. Znaleziska archeologiczne dowodzą, że istniała wtedy rozwinięta kultura Kiukainen, w której zapoczątkowano budowę obronnych osad i ośrodków kultu religijnego. Ochłodzenie klimatu pod koniec II tysiąclecia p.n.e., spowodowało upadek tej społeczności, migrację mieszkańców na południe w cieplejsze rejony, a ziemie fińskie na kilka stuleci pozostawały we względnej izolacji. EdGCM jest modelem ogólnej cyrkulacji atmosfery (ang. Global Circulation Model, w skrócie GCM) napisanym w celach edukacyjnych. Model może być uruchamiany na PC, ma wbudowany prosty interfejs graficzny i bazę danych i może być wykorzystany do badań zmian klimatu. Jest oparty na modelu z NASA Goddard - GISS Model II. Pozwala nauczycielom i uczniom wyrobić intuicję dotyczącą współczesnych problemów klimatycznych i zapoznanie się z narzędziami wykorzystywanymi przez naukowców w badaniach zmian klimatu.

    Typy klimatów – jednostki stosowane w klasyfikacji klimatu. Odznaczają się charakterystycznymi cechami przebiegu elementów klimatu odmiennymi od innych typów; ten sam typ klimatu może występować w różnych obszarach geograficznych, w przeciwieństwie do regionów klimatycznych. Pojęcie "Typ klimatu" zostało wprowadzone do klimatologii pod koniec XIX wieku przez Wladimira Köppena, niezależnie od stref klimatycznych. Ochłodzenie w latach 535–536 – jedno z najbardziej dotkliwych zakłóceń klimatu na północnej półkuli ziemskiego globu w ciągu ostatnich dwóch tysięcy lat. Jakkolwiek dokładna przyczyna tej klimatycznej aberracji nie jest znana, to przypuszcza się (m.in. na podstawie badań), że było ono skutkiem zimy wulkanicznej podobnie jak tzw. "rok bez lata" w 1816, który był skutkiem wyrzucenia w kwietniu poprzedniego roku w wysokie warstwy atmosfery znacznej ilości popiołów i gazów wulkanicznych przez wulkan Tambora.

    Północnoatlantyckie wody głębinowe (ang. North Atlantic Deep Water, NADW) – masa wody o dużej gęstości, powstająca po zwiększeniu zasolenia i ochłodzeniu wód Prądu Północnoatlantyckiego i ulegająca w strefie arktycznej downwellingowi („zatapianiu”). NADW spływa w dół tworząc powrotne prądy oceaniczne – głębinowy i przydenny, płynące w kierunku Oceanu Południowego. Downwelling jest jedną z sił napędowych cyrkulacji termohalinowej – globalnego obiegu wód oceanicznych, przenoszących ciepło i sole mineralne. Od jego intensywności zależą warunki meteorologiczne w Europie (zob. Oscylacja Północnoatlantycka); jako element pętli cyrkulacji globalnej wpływa na zmiany klimatu Ziemi.

    Las zimozielony – zróżnicowana formacja leśna, która zajmuje niewielkie obszary w strefie klimatu ciepłego i wilgotnego, głównie morskiego i oceanicznego. Lasy tego typu rosną na obszarach wilgotnych o wysokim poziomie opadów deszczu powyżej 1500 mm rocznie do 3000 mm, gdzie nie występuje wyraźna pora zimowa z ujemnymi temperaturami. Do lasów zimozielonych należą także lasy strefy umiarkowanej i subpolarnej.

    Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych. EPICA (European Project for Ice Coring in Antarctica) – międzynarodowy europejski projekt przeprowadzający głębokie odwierty rdzeni lodowych na Antarktydzie. Jednym z głównych zadań projektu jest pełne udokumentowanie danych na temat klimatu i atmosfery z przeszłości. EPICA uzyskuje te informacje z lodu antarktycznego poprzez wiercenie i analizę dwóch rdzeni lodowych, porównując je z odpowiednikami z Grenlandii. Do tej pory przedsięwzięcie dostarczyło wiedzy o klimacie z ok. 800 000 lat. Planuje się pobranie rdzenia lodowego, który dostarczyłby danych z 1,5 mln lat.

    Wędrówki ludów – masowe przemieszczania się ludności, obejmujące całe społeczeństwa lub ich duże części. Metryka wędrówek sięga okresu paleolitu (kiedy miały miejsce prehistoryczne wędrówki ludzkości), a ich przyczyn należy dopatrywać w poszukiwaniach wyżywienia w obliczu wzrostu liczby ludności oraz zmian ekologicznych (zmian klimatu, wyjałowienia gleby).

    Dodano: 11.07.2012. 18:37  


    Najnowsze