• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy rzucają światło na aktywność słoneczną i temperatury arktyczne

    02.08.2010. 18:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Niemieccy i rosyjscy naukowcy badający rozwój drzew na rosyjskim Półwyspie Kolskim odkryli, że podczas gdy części Arktyki niewątpliwie ochłodziły się w ciągu ostatnich około 100 lat, to uległy również znacznemu ociepleniu w czasie minionych dwóch dekad. Odkrycia, opisane w czasopiśmie Arctic, Antarctic and Alpine Research, rzucają światło na rekonstrukcję letnich temperatur od 1600 do 2000 r. przygotowaną na podstawie słojów drzew z regionów za północnym kołem podbiegunowym. Mówiąc w skrócie aktywność słoneczna ma wpływ na temperatury występujące w czasie letnich miesięcy na Arktyce.

    Uzyskane wyniki wskazują, że temperatury w lipcu i sierpniu na Półwyspie Kolskim ulegały wahaniom w ciągu ostatnich ponad 400 lat. Dokładniej, wahały się między 10,4°C (1709) a 14,7°C (1957), a średnia wyniosła 12,2°C.

    "Dane pokazują, że aktywność słoneczna mogła być jednym z głównych czynników decydujących o letnich temperaturach, niemniej od 1990 r. przysłoniły ją inne czynniki" - stwierdzają naukowcy z Centrum Badań Środowiskowych im. Helmholtza (UFZ) i Uniwersytetu Hohenheim - obydwa w Niemczech oraz z Instytutu Geografii Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie.

    W swoich pracach naukowcy wykorzystali 69 próbek sosen zwyczajnych (Pinus sylvestris) z Masywu Chibińskiego na Półwyspie Kolskim. Obszar, o którym mowa, łączy region północny z regionami kontynentalnymi Eurazji. Prąd Północnoatlantycki, silny i ciepły prąd oceaniczny, który jest kontynuacją Prądu Zatokowego - innego silnego, ciepłego i szybkiego prądu w Oceanie Atlantyckim - ma ogromny wpływ na strefę. To właśnie z powodu tej silnej aktywności naukowcy rozpoczęli wspólne badania klimatologiczne na tym terenie.

    Półwysep Kolski znany jest ze swojego chłodnego klimatu z długą, ale umiarkowanie zimną zimą i chłodnym, wilgotnym latem. Zespół twierdzi, że średnia temperatura w tej części Arktyki waha się między -12°C w styczniu a +13°C w lipcu. Okres wegetacji trwa od 60 do 80 dni, a świerki, sosny i brzozy stanowią większość roślinności obecnej tu północnej tajgi.

    Próbki drewna wykorzystane przez zespół zostały pobrane z trzech lokalizacji w górach Chibiny na wysokości od 250 do 450 metrów nad poziomem morza, blisko górnej granicy lasu. Drzewa są wrażliwe na zmiany temperatury i dostarczają naukowcom informacji potrzebnych do przeprowadzenia prawidłowych analiz.

    "Oprócz temperatury, wzrost pozostaje pod silnym wpływem czynników niezwiązanych z klimatem, takich jak światło, składniki odżywcze, dostępność wody i konkurencja z innymi drzewami" - mówi Jurij M. Kononov z Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie. "Zatem niezwykle istotne jest wyodrębnienie tych trendów, aby uzyskać cel klimatyczny w możliwie najczystszej postaci."

    Niemieccy i rosyjscy naukowcy porównali swoje odkrycia z wynikami podobnych badań słojów drzew w szwedzkiej Laponii i na Syberii w Rosji. Okazało się, że zrekonstruowane temperatury letnie z ostatnich 400 lat są porównywalne, ponieważ wszystkie szeregi danych wykazały wzrost temperatury w latach 50. ubiegłego wieku. Półwysep Kola jest odmienny pod tym względem, że odnotowano na nim wyższe temperatury w latach 1935-1955.

    Do roku 1990 krzywa spadła do poziomu z roku 1870, okresu, w którym rozpoczęła się era przemysłowa. Niemniej dane wskazują, że temperatury znowu zaczęły rosnąć w ciągu ostatnich 20 lat.

    "Jedna rzecz jest pewna - ta część Arktyki ociepliła się po zakończeniu małej epoki lodowcowej około 250 lat temu, schładzała się od połowy ostatniego stulecia i ponownie zaczęła się ocieplać od 1990 r." - podsumowuje Tatjana Böttger z UFZ.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kontrowersja kija hokejowego – dyskusja dotycząca rekonstrukcji średniej temperatury na półkuli północnej na powierzchni Ziemi w ostatnim tysiącleciu, głównie na podstawie badań paleoklimatycznych i danych instrumentalnych. Zanieczyszczenie termiczne, zanieczyszczenie cieplne – zmiana temperatury środowiska zaburzająca naturalne procesy ekosystemu, wykraczająca poza naturalny zakres zmienności jego temperatury. Pojęcia zanieczyszczenia cieplnego zwykle używa się w odniesieniu do podwyższenia temperatury wody. W szerszych ujęciach dotyczy również obniżenia temperatury wody oraz podniesienia temperatury powietrza. Minimum Landscheidta – prognozowany okres małej aktywności słonecznej, przewidziany w 1989 r. przez Theodora Landscheidta, prognozowany od około 2000 do 2060 roku, z maksimum około roku 2030. Wyznaczony został na podstawie prognozowanych kulminacji wartości różnych cykli dotyczących aktywności słonecznej. Podobnie jak w przypadku minimum Daltona mogą wystąpić w tym czasie niższe średnie temperatury na Ziemi, co znajduje echo w coraz liczniejszych publikacjach o charakterze popularnym. Obniżenie temperatury może mieć wpływ na zasięg lodowców górskich (czas reakcji lodowców średniej wielkości to 17-40 lat). Mniejszej aktywności słonecznej przypisuje się związek z okresami chłodniejszymi na Ziemi.

    Amplituda temperatury – wielkość charakteryzująca zmiany temperatury np. powietrza. Jest to różnica między największą a najmniejszą zmierzoną wartością temperatury w danym okresie. Termometr – przyrząd do pomiaru temperatury metodą pośrednią, na podstawie zmiany pod wpływem temperatury właściwości termometrycznej ciała termometrycznego zastosowanego w termometrze. Zakres mierzonych temperatur i zastosowań termometru w znacznym stopniu zależy od ciała termometrycznego i właściwości termometrycznej. Termometr może służyć do pomiaru dowolnej temperatury w określonym zakresie lub wskazywania tylko wybranych wartości temperatury (wskaźniki temperatury)

    Termiczna metoda określania płodności polega na dokonywaniu codziennych pomiarów temperatury ciała kobiety (pomiar ‎podstawowej temperatury ciała - PTC) i zapisywaniu otrzymywanych wyników. Powstaje w ten sposób wykres, który charakteryzuje się tym, że w pierwszych dniach po miesiączce temperatura ciała jest niska, następnie następuje gwałtowny wzrost temperatury i faza utrzymywania się temperatury (przynajmniej przez trzy dni) na podwyższonym poziomie, gdzie 6 dni wstecz i 3 dni po dniu wzrostu temperatury przyjmuje się jako dni płodne, pozostałe to dni niepłodne kobiety. Zmysł temperatury, czucie temperatury, termorecepcja – zmysł, przez który organizm odbiera temperaturę. U większych zwierząt termorecepcja przeważnie odbywa się przez skórę. Szczegóły tego jak funkcjonują receptory temperatury nadal są w trakcie badań. Ssaki mają co najmniej dwa typy termoreceptorów: te, które odpowiedzialne są za czucie gorąca (tj. temperatury powyżej stałej temperatury ciała) i te, które odpowiadają za czucie zimna (tj. temperatury poniżej stałej temperatury ciała).

    Wykładnik krytyczny to stała liczba występująca w wykładniku zależności jakiejś wielkości fizycznej od temperatury posiadającej rozbieżność potęgową wokół temperatury krytycznej (temperatury ciągłego przejścia fazowego). Minimum Wolfa – okres małej aktywności słonecznej, trwający od około 1280 do 1340 roku. wyznaczony na podstawie szacowanych zmian liczby plam słonecznych. Podobnie jak w przypadku innych minimów, odnotowano w tym czasie niższe średnie temperatury na Ziemi. Mniejszej aktywności słonecznej przypisuje się związek z okresami chłodniejszymi na Ziemi.

    Izotermia - niezmienność temperatury powietrza wraz z wysokością. Często jest stanem przejściowym do inwersji temperatury.

    Izoterma – linia na mapie pogody, łącząca punkty na Ziemi mające tę samą temperaturę w danym czasie lub tę samą średnią temperaturę w danym czasie. Izotermy zwykle przedstawiają temperaturę przy założeniu, że pomiar przeprowadzony był na poziomie morza. Dla stacji pomiarowych usytuowanych na innej wysokości wprowadza się poprawkę odpowiadającą pionowemu gradientowi temperatury (1 °C na 165 m wysokości).

    Mała epoka lodowa (w skrócie MEL, ang. Little Ice Age – LIA) – okres ochłodzenia znany głównie z rejonu północnego Atlantyku, który nastąpił po okresie średniowiecznego optimum klimatycznego. Średnie temperatury na półkuli północnej spadły o około 1 °C. Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).

    Strefa klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatyczną, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu). Strefa klimatów podzwrotnikowych (subtropikalnych) - w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje obszary kuli ziemskiej, na którym średnia temperatura najchłodniejszego miesiąca wynosi +10 °C i więcej w klimatach morskich do 0 °C w klimatach kontynentalnych, zaś opady występują przeważnie w chłodnym półroczu (w klimatach monsunowych latem). Pory roku wyznacza roczny przebieg temperatury, opadów. Wyróżnia się pięć typów tego klimatu:

    Dodano: 02.08.2010. 18:12  


    Najnowsze