• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy układają puzzle genów, otyłości i dystrybucji tkanki tłuszczowej

    13.10.2010. 17:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy, których prace są finansowane ze środków unijnych, zidentyfikowali 18 nowych lokalizacji genów, które wpływają na ogólną otyłość oraz 13 nowych miejsc powiązanych z dystrybucją tkanki tłuszczowej. Uczeni z Europy oraz z Australii, Kanady i USA przeanalizowali blisko 250.000 próbek, aby zbadać powiązania genetyczne z cechami człowieka. Odkrycia, dokonane w ramach dwóch projektów badawczych i opublikowane w czasopiśmie Nature Genetics, rzucają światło na powody, dla których jedni są bardziej podatni na otyłość a inni mniej.

    W ramach konsorcjum Genetyczne Badanie Cech Antropometrycznych (GIANT), które tworzy 400 ekspertów z 280 instytucji naukowych na świecie, naukowcy przeprowadzili zakrojoną na szeroką skalę metaanalizę badań asocjacyjnych całego genomu (GWAS) dostarczając informacji na temat wskaźnika talia-biodra (WHR) i wskaźnika masy ciała (BMI).

    "Różne osoby wykazują różną podatność na otyłość" - wyjaśnia dr Joel Hirschhorn z Children's Hospital w Bostonie i Broad Institute w USA, jeden z głównych autorów artykułu na temat otyłości, który wziął udział w obydwu badaniach. "Niektórzy niezbyt zwracają uwagę na to co jedzą czy ile ćwiczą i nadal nie przybierają na wadze, podczas gdy inni stale walczą, by nie dopuścić do nagłego wzrostu swojej wagi. Część tej zmienności ma podłoże genetyczne, a naszym celem było pogłębienie wiedzy na temat przyczyn owych różnic w dziedziczonej skłonności do otyłości między poszczególnymi osobami."

    Badania umożliwiły wskazanie genów, których nigdy wcześniej nie podejrzewano o wpływ na otyłość. Wyniki pomogą udoskonalić klasyfikację i leczenie otyłości w przyszłości - zdaniem dr Hirschhorna.

    Jako całość badania nad otyłością poświęcone były eksploracji genetycznych determinantów wskaźnika BMI, który jest obliczalny na podstawie wagi w kilogramach danej osoby podzielonej przez wzrost w metrach do kwadratu. Dane 124.000 osób z 46 badań ujawniły 32 lokalizacje (z czego 18 nowych). Zespół odkrył dwa nowe warianty, z których jeden jest genem kodującym białko receptorowe reagujące na sygnały z jelita, aby wpłynąć na poziom insuliny i metabolizm, a drugi jest zlokalizowany w pobliżu genu, o którym wiadomo, że koduje białka wpływające na apetyt.

    "Jedną z najbardziej frapujących części tej pracy jest fakt, że większość zidentyfikowanych wariantów powiązanych ze wskaźnikiem BMI znajduje się w genach lub w pobliżu genów, które nigdy wcześniej nie były łączone z otyłością" - zauważa dr Elizabeth K. Speliotes z Massachusetts General Hospital i Broad Institute, naczelna autorka artykułu na temat wskaźnika BMI, która również wzięła udział w obydwu badaniach. "Na podstawie prowadzonych prac odkrywamy, że pierwotne podstawy biologiczne otyłości są liczne, zróżnicowane i w znacznej mierze nieopisane."

    Dokonane odkrycia pokazują, że osoby posiadające ponad 38 wariantów podnoszących wskaźnik BMI są od 15 do 20 funtów cięższe od tych, które są nosicielami mniej niż 22 takich wariantów.

    W ramach drugiego studium badano powiązania między lokalizacją genów a dystrybucją tkanki tłuszczowej. Oceniając determinanty genetyczne WHR 77.000 osób w ramach 32 badań i porównując je z danymi ponad 113.500 osób z 29 badań, naukowcy odkryli 14 regionów genów powiązanych z WHR, dodając 13 nowych lokalizacji. Należy zauważyć, że siedem ze zidentyfikowanych zmienności genetycznych silniej oddziałuje na kobiety niż na mężczyzn, co wskazywałoby, iż powodują one pewne różnice w dystrybucji tkanki tłuszczowej między kobietami a mężczyznami.

    "Odkrywając geny, które pełnią istotną rolę w oddziaływaniu na dystrybucję tkanki tłuszczowej oraz sposób, w jaki różni się ona u kobiet i mężczyzn, mamy nadzieję odnaleźć kluczowe, podstawowe procesy biologiczne" - stwierdza dr Cecilia Lindgren z Wellcome Trust Centre for Human Genetics przy Uniwersytecie Oksfordzkim w Wlk. Brytanii, starszy naukowiec uczestniczący w badaniu WHR, która wniosła wkład w obydwa artykuły.

    Wyniki badań wskazują, że w sterowaniu tym, gdzie organizm odłoży tkankę tłuszczową odgrywają rolę konkretne mechanizmy biologiczne. Z regionami wpływającymi na dystrybucję tkanki tłuszczowej powiązane są geny, które regulują poziom cholesterolu, trójglicerydów, insuliny oraz insulinooporności.

    Źródłem unijnego wsparcia badań były projekty realizowane w ramach Piątego i Szóstego Programu Ramowego (5PR i 6PR), a mianowicie: EURO-BLCS (Biologiczne, kliniczne i genetyczne markery zagrożenia chorobami sercowo-naczyniowymi w przyszłości), który został dofinansowany z budżetu "Jakość życia i zarządzanie żywymi zasobami" 5PR oraz EUROSPAN (Europejska sieć badawcza populacji szczególnych - ujęcie ilościowe i wykorzystanie różnic genetycznych w odkrywaniu genów), MOLPAGE (Fenotypowanie molekularne w celu przyspieszenia rozwoju epidemiologii genomicznej), PROCARDIS (Mapowanie całego genomu i metodologia funkcjonalnej genomiki w celu objaśnienia wczesnej choroby wieńcowej) oraz EURODIA (Funkcjonalna genomika trzustkowych komórek beta oraz tkanek biorących udział w kontroli gruczołu trzustki na rzecz profilaktyki i leczenia cukrzycy typu 2), które otrzymały łącznie ponad 25 mln EUR z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" 6PR. Badania zostały również dofinansowane z wewnątrzeuropejskiego stypendium Marie Curie.

    Europejscy naukowcy, którzy wzięli udział w badaniach pochodzili z Austrii, Chorwacji, Danii, Estonii, Finlandii, Holandii, Islandii, Niemiec, Norwegii, Szwajcarii, Szwecji, Wlk. Brytanii i Włoch.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Otyłość brzuszna – zwana inaczej "otyłością centralną", "otyłością typu jabłko", "otyłością trzewną", "otyłością wisceralną", "otyłością androidalną". Jest częściej spotykana u mężczyzn niż u kobiet. Jej powikłaniami mogą być: Otyłość (łac. obesitas) – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej. Dieta odchudzająca, własc. dieta redukująca – zestaw zaleceń dietetycznych, zazwyczaj w postaci jadłospisów, których celem jest zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej, np. w leczeniu otyłości lub dla poprawy wyglądu.

    WHR (ang. waist-hip ratio) – jest współczynnikiem powstałym przez podzielenie obwodu talii przez obwód bioder (pomiary dokonywane w dowolnej jednostce miar). WHR stanowi wskaźnik dystrybucji tkanki tłuszczowej w ciele człowieka i jest wyznacznikiem określającym rodzaj sylwetki ciała (sylwetka w kształcie gruszki bądź jabłka) oraz typ otyłości (otyłość brzuszna bądź pośladkowo-udowa). Odchudzanie jest procesem, który polega na zmniejszaniu masy, do prawidłowej masy ciała, zapewniającej optymalny stan zdrowia. Proces ten, w ujęciu biologicznym, zmierza do poprawy trawienia, spalaniu tkanki tłuszczowej i tworzeniu mięśniowej, zmniejszenia zapotrzebowania na pokarmy, a w efekcie ogólnej zmianie odżywiania. W ujęciu psychologicznym wywołuje zadowolenie, podwyższenie własnej samooceny, poczucie atrakcyjności oraz wzrost wiary we własne możliwości; może przeciwdziałać stanom nadwagi i otyłości.

    Otyś (forma żeńska Otyś/Otysiowa, liczba mnoga Otysiowie) – polskie nazwisko. Nosi je około 59 osób. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka na terenie Warszawy. Torebka tłuszczowa nerki (łac. capsula adiposa renis) – zbudowana z tkanki tłuszczowej osłonka otaczająca nerkę z nadnerczem i wypełniającą przestrzeń powięzi nerkowej. Torebka tłuszczowa nie przylega bezpośrednio do miąższu nerki, leży właściwie na torebce włóknistej nerki. Grubość torebki jest zależna od wieku i stanu odżywienia, najczęściej wynosi około 2-3 cm. Jest ona mniejsza u noworodków i osób z niedoborem masy ciała. U osób silnie wychudzonych zdarza się, że dochodzi do całkowitego zaniku tkanki tłuszczowej okołonerkowej. Ponadto grubość torebki tłuszczowej bywa rożna w różnych jej częściach – po stronie przedniej są miejsca, w których jest brak tkanki tłuszczowej i torebka włóknista przylega bezpośrednio do powięzi nerkowej.

    Geny kodujące białka mechanizmów naprawy DNA człowieka: DNA komórki jest stale narażone na czynniki uszkadzające. Sprawnie działające mechanizmy naprawy DNA funkcjonują w komórkach organizmów zarówno prokariotycznych jak i eukariotycznych. Badania genomu ludzkiego pozwoliły zidentyfikować szereg genów kodujących białka biorące udział w różnorodnych mechanizmach naprawy DNA. Poznano dotąd ponad 130 genów o takiej, udowodnionej lub prawdopodobnej, funkcji. Nowe geny naprawy DNA są ciągle odkrywane dzięki badaniom porównawczym sekwencji genów człowieka i homologów tych genów u organizmów modelowych, takich jak E. coli i S. cerevisiae. Badania te mają znaczenie dla medycyny, ponieważ do tej pory zidentyfikowano już kilkanaście chorób, w których patogenezie mają udział niesprawne mechanizmy naprawy DNA. Proopiomelanokortyna (POMC) – polipeptyd prekursorowy, który ulega obróbce potranslacyjnej specyficznie dla określonej tkanki, dając w efekcie aktywne biologicznie hormony peptydowe. Produkty POMC odgrywają rolę w tak różnorodnych zjawiskach jak otyłość, depresja, pigmentacja skóry, rozwój nadnerczy oraz w regulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

    Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (ang. nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD) - stłuszczenie wątroby którego przyczyną są inne czynniki niż nadmierne spożycie alkoholu. Podstawowymi czynnikami ryzyka prowadzącymi do NAFLD jest otyłość (i powiązany z nią zespół metaboliczny) oraz cukrzyca typu 2 (i powiązana z nią insulinooporność). Stłuszczenie wątroby prowadzić może w konsekwencji do zapalenia wątroby, a następnie w przebiegu choroby do zwłóknienia i marskości.

    Lorkaseryna – organiczny związek chemiczny, potencjalny nowy lek zmniejszający łaknienie, który przeznaczony byłby do podawania doustnego w postaci tabletek (10 mg raz lub dwa razy na dobę), przy jednoczesnym wprowadzeniu zmian w nawykach żywieniowych i trybie życia. Działa centralnie. Jest wybiórczym agonistą receptora serotoninowego 2C (5HT2C) w podwzgórzu. Wskazaniem do jego stosowania jest otyłość (wskaźnik BMI ≥ 30) lub nadwaga (wskaźnik BMI ≥ 27) przy jednoczesnym współistnieniu przynajmniej jednego czynnika zwiększającego śmiertelność i związanego z otyłością, np. cukrzyca typu 2. Obecnie lek znajduje się w fazie przedrejestracyjnej na terenie krajów UE i Wielkiej Brytanii. Został pozytywnie oceniony w USA przez komisję doradczą FDA – uznano na podstawie załączonych wyników badań doświadczalnych, że potencjalne korzyści przewyższają potencjalne działania niepożądane podczas długotrwałego stosowania w grupie osób z otyłością lub nadwagą. Ten związek chemiczny pretendujący do uznania za lek został opracowany przez firmę farmaceutyczną Arena Pharmaceuticals. Zastrzeżona nazwa handlowa (jeszcze niepotwierdzona) to Lorqess. Lorkaseryna byłaby medykamentem do leczenia otyłości przeznaczonym dla osób dorosłych.

    Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii – oficjalny kwartalnik Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Marek Bolanowski. Zastępcami redaktora naczelnego jest prof. Ewa Małecka-Tendera. Adipocytokininy – aktywne biologiczne substancje, wytwarzane i wydzielane przez białe komórki tkanki tłuszczowej. Mają one zdolność aktywnego wpływania na adipocyty poprzez działanie autokrynne, parakrynne oraz endokrynne na tkanki i narządy.

    Otyń (niem. Deutsch-Wartenberg, Wartenberg) – wieś gminna w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Otyń, nad rzeką Śląska Ochla. Skorygowany obwód szyi – prosty wskaźnik, mający pomocnicze znaczenie w diagnostyce zespołu bezdechu śródsennego, pozwalający na stratyfikację ryzyka jego wystąpienia u osób otyłych.

    Karłowatość typu Larona (zespół Larona, ang. Laron syndrome) – rzadka choroba uwarunkowana genetycznie, wynikająca z defektu odpowiedzi receptorów obwodowych dla hormonu wzrostu. Jest dziedziczona w sposób autosomalny recesywny. Charakteryzuje się dużym wydzielaniem somatotropiny (hormonu wzrostu) i brakiem wydzielania somatomedyny C. Receptory nie odpowiadają w tym przypadku na GH. Cechą charakterystyczną zespołu oprócz karłowatości jest otyłość centralna, hiperlipidemia, insulinooporność i małe prącie. Moon Zoo – jeden z ogólnodostępnych internetowych projektów astronomicznych, zapoczątkowanych projektem Galaxy Zoo. Z tego projektu wywodzi się zakrojona na szeroką skalę inicjatywa nazwana "Zooniverse", do której należą również takie zoo-projekty jak: Galaxy Zoo Mergers, Galaxy Zoo Supernovae, Solar Stormwatch, Galaxy Zoo Hubble i inne. Celem "Zooniverse" jest stworzenie miejsca dla całego pakietu projektów, które pozwolą każdemu, kto ma dostęp do internetu, przyczynić się do rozwoju nauki. Wszystkie z nich wykorzystują możliwości internetu poprzez udział internautów w badaniach naukowych, wspierających projekty badawcze opracowane przez astronomów, a które wymagają udziału dużej liczby uczestników. Są to badania, które wymagają szczególnie inteligencji oraz spostrzegawczości człowieka (wykorzystanie komputerów nie daje w tych badaniach oczekiwanych rezultatów).

    Oblężenie Paryża – oblężenie miasta przez duńskich wikingów, które miało miejsce w okresie od 25 listopada [885] do października 886 roku i zakończyło się po zapłaceniu najeźdźcom trybutu przez króla Franków Karola II Otyłego. Wiarygodność rozpoznań wprowadza trudności w zmierzeniu względnego wpływu genów i środowiska (przykładowo, objawy w pewnym stopniu pokrywają się z chorobą dwubiegunową i wielką depresją), ale wyniki badań wskazują na to, że czynniki genetyczne w połączeniu ze środowiskowymi są ważnymi czynnikami etiologicznymi schizofrenii. Wyniki badań wykazują, że przyczyny powstania schizofrenii mają silną komponentę dziedziczną, ale początek choroby jest pod silnym wpływem czynników środowiskowych i stresorów. Hipoteza wrodzonej podatności na zranienie (diatezy) u niektórych ludzi, która może być ujawniona przez biologiczne, psychologiczne i środowiskowe stresory jest znana jako model stresu i diatezy (lub encefalopatii). Model wskazujący na istotność czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych nosi nazwę "biopsychosocjalnego".

    Dodano: 13.10.2010. 17:26  


    Najnowsze