• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy zmagają się z problemem globalnego pustynnienia

    25.09.2009. 18:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Jak duże znaczenie pod względem redukcji emisji gazów cieplarnianych ma wykorzystanie obszarów rolniczych? Jest olbrzymie - tak twierdzą czołowi na świecie naukowcy zajmujący się problematyką gospodarowania obszarami suchymi. Na konwencji, która odbyła się w dniach 22-24 września w stolicy Argentyny Buenos Aires, omawiano zmiany klimatyczne oraz proces pustynnienia obszarów suchych. Eksperci stwierdzili, iż zapobieganie temu procesowi jest nie tylko możliwe, ale wręcz konieczne w celu osiągnięcia stabilności warunków klimatycznych.

    Konsorcjum DSD (Dryland Science for Development) zorganizowało spotkanie w celu zrozumienia trendów procesu pustynnienia oraz degradacji gleby, które odbyło się w ramach dziewiątej konferencji klimatycznej Conference of the Parties (COP 9) Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia (UNCCD).

    Konsorcjum DSD składa się z pięciu organizacji badawczych, między innymi instytutu JRC-IES (Joint Research Centre's Institute for Environment and Sustainability) Unii Europejskiej, które dysponują fachową wiedzą w tematyce długotrwałego gospodarowania obszarami oraz przeciwdziałania degradacji gleby.

    W ramach konferencji dyskutowano nad kluczowym problemem: aby przeciwdziałać procesowi pustynnienia, konieczne jest opracowanie i wdrożenie ujednoliconych, naukowych metod monitorowania i oceny degradacji gleby. Dotychczas stosowane metody pozwalały ocenić skalę problemu bardzo pobieżnie.

    Stwierdzono, iż innowacyjne rozwiązania naukowe i technologiczne pozwolą poznać przyczyny tego procesu oraz opracować sposoby jego zwalczania. Całościowe podejście do problemu pustynnienia pomoże zwiększyć świadomość społeczną na temat tego procesu geologicznego oraz ułatwi zwalczanie skutków wywoływanych przez warunki klimatyczne i działalność człowieka. Postępujące pustynnienie oznacza coraz większą utratę zdolności produkcyjnych danego obszaru.

    W tym roku trzy zespoły robocze opracowały dokumenty White Paper na potrzeby konferencji UNCCD, zawierające podsumowanie wiedzy naukowej na temat gospodarki wodno-lądowej. W jednym z tych dokumentów stwierdzono, iż 40% powierzchni lądowej Ziemi stanowią obszary suche. Równie ważny jest fakt, iż około 1/3 ludności naszej planety zamieszkuje te tereny. Alarmująca jest informacja, że proces pustynnienia jest widoczny na 20% tego obszaru.

    ?Obszary suche należy postrzegać jako linię frontu globalnej pomocy ludności ubogiej w walce z efektami zmian klimatycznych? - stwierdził dr William Dar, główny dyrektor instytutu ICRISAT (International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics), członek konsorcjum DSD wspierany przez grupę CGIAR (Consultative Group on International Agricultural Research).

    Mahmoud Solh, prezes konsorcjum DSD, stwierdził natomiast, że ?Delikatne ekosystemy obszarów suchych są wysoce podatne na degradację gleby i proces pustynnienia?. Rolnicy na tych terenach już zmagają się surowymi, zmiennymi warunkami atmosferycznymi oraz ograniczonymi środkami.

    Dr Solh, który jest również dyrektorem generalnym International Center for Agriculture Research in the Dry Areas, zaznaczył, iż ?konieczne jest dokładne przedstawienie ludności postępów w zmaganiach z istniejącą sytuacją, aby przygotować ją na zmiany klimatyczne w przyszłości?.

    Naukowcy podkreślają zmniejszenie się bioróżnorodności ekosystemów. W ramach badań przeprowadzonych w regionie Radżastan w Indiach stwierdzono spadek liczby gatunków roślin z 54 do 9. Kontynuacja tego trendu spowoduje, że tereny suche nie będą nadawać się do zamieszkania przez ludzi. Efektem końcowym będzie niestabilność społeczna i polityczna oraz wzrost liczebności biednej ludności wiejskiej.

    Najnowsze dane dostarczone przez organizację IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) wskazują, iż zmiany klimatyczne nadal będą wpływać niszcząco na tereny suche, co spowoduje zwiększenie się ich obszaru o 11% w skali globalnej.

    W opinii ekspertów na zdegradowanych obszarach suchych nie są przeprowadzane procesy sekwestracji związków węgla (usuwania węgla z powietrza atmosferycznego i wiązania w pochłaniaczach). Według bieżących danych szacunkowych w glebach obszarów suchych znajduje się ponad 25% globalnych zasobów węgla organicznego. W wyniku degradacji tych terenów węgiel jest uwalniany do atmosfery. W skrócie: zdegradowane obszary suche odpowiadają za 4% globalnej emisji zanieczyszczeń w skali rocznej.

    Jak twierdzi dr Dar: ?Nauka i technologia to klucz do rozwiązania problematyki zmian klimatycznych i procesu pustynnienia?. ?Dzięki odpowiedniemu połączeniu całościowego podejścia i stałych działań globalnych, innowacyjne rozwiązania naukowe pozwolą ograniczyć proces pustynnienia oraz degradacji gleby, czego efektem będzie poprawa warunków życia wielomilionowej ludności ubogiej terenów suchych.?

    rdo: CORDIS

    Więcej informacji:

    Instytut ICRIS (International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics):
    http://www.icrisat.org/

    Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia (UNCCD):
    http://www.unccd.int/

    Konsorcjum DSD (Dryland Science for Development):
    http://dsd-consortium.jrc.ec.europa.eu/php/index.php?action=view&id=160

    Źródło danych: Instytut ICRIS (International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics)
    Referencje dokumentu: Oparto na informacjach uzyskanych z instytutu ICRIS (International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics)

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    oikos International - międzynarodowa organizacja studencka inspirowana ideą zrównoważonego rozwoju, która powstała by wspierać przedsiębiorczość przyjazną środowisku naturalnemu oraz uwrażliwiać studentów kierunków ekonomicznych na problem zrównoważonego wzrostu gospodarczego. oikos International posiada obecnie ponad 50 000 członków, zrzeszonych w 39 oddziałach lokalnych w 20 państwach świata. Działalność oikosu obejmuje organizację wykładów, konferencji i warsztatów o tematyce prospołecznej i proekologicznej oraz realizację projektów mających na celu praktyczne zastosowanie zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce. Większość działań to oddolne inicjatywy dopasowane do potrzeb lokalnego środowiska danego oddziału. Niemniej jednak, oikos International realizuje również szereg projektów o skali globalnej, które mają przybliżać międzynarodowej społeczności ideę zrównoważonego rozwoju oraz prowokować do dyskusji na temat szans i zagrożeń globalnej gospodarki, której przyszło rozwijać się w granicach wytyczonych przez naturę. Część projektów ma charakter typowo edukacyjny, służy wzrostowi wiedzy i zdobywaniu nowych umiejętności przez członków oikos International, dzięki czemu możliwy jest wzrost oddziaływania samej organizacji. Instytut Badawczy Leśnictwa (IBL) — utworzona w 1930 r. instytucja zajmująca się prowadzeniem prac naukowych i rozwojowych na rzecz leśnictwa. Nadzór merytoryczny nad IBL-em prowadzi Minister właściwy do spraw leśnictwa. Podstawę prawną działania instytutu stanowią: ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 33, poz. 388, z późn. zm.) oraz statut. IBL jest członkiem Międzynarodowej Unii Leśnych Organizacji Badawczych - IUFRO (International Union of Forest Research Organizations) oraz Europejskiego Instytutu Leśnego - EFI (The European Forest Institute). Stockholm International Peace Research Institute (ang. Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem) – instytut założony w 1966 roku przez szwedzki parlament dla uczczenia 150. rocznicy nieprzerwanego pokoju w Szwecji. Jego celem są badania naukowe nad kwestiami konfliktu i współpracy, by pomóc w zrozumieniu warunków potrzebnych dla pokojowego rozwiązania światowych konfliktów. SIPRI udostępnia informacje o rozwoju broni, wydatkach na zbrojenia w poszczególnych krajach, produkcji i sprzedaży broni przez różne kraje, o jej kontroli i rozbrojeniach, a także o konfliktach, zapobieganiu im i bezpieczeństwie regionalnym. Wyniki badań SIPRI publikowane są głównie w książkach, w raportach oraz innych publikacjach Instytutu, a także na jego stronie internetowej. Długoletnim szefem SIPRI (w latach 1991-2002) był polski dyplomata prof. Adam Daniel Rotfeld.

    UNICRI (United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute) jest jednostką utworzoną w ramach ONZ w 1967 r. Jej celem jest wspieranie Narodów Zjednoczonych w zapobieganiu przestępczości i organizacji wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, a także w formułowaniu i wdrażaniu lepszych rozwiązań w tych dziedzinach. Londyński Instytut Badawczy (ang. The Cancer Research UK London Research Institute) – instytucja prowadząca badania w zakresie biologii raka. Należy do Cancer Research UK – organizacji zajmującej się badaniami nad rakiem.

    Interesariusze (ang. stakeholders) – podmioty (osoby, społeczności, instytucje, organizacje, urzędy), które mogą wpływać na przedsiębiorstwo oraz pozostają pod wpływem jego działalności. Pojęcie zostało użyte po raz pierwszy w 1963 roku przez Stanford Research Institute. Chemizacja rolnictwa - metoda intensyfikacji produkcji rolnej, głównie roślinnej, przez zwiększenie zużycia agrochemikaliów. Stosowane środki, obok skutków oczekiwanych w postaci efektów produkcyjnych, powodują również skutki o charakterze negatywnym. Ich uboczne działanie polega m.in. na zaleganiu w glebie przez określony czas oraz oddziaływaniu na procesy biochemiczne mikroorganizmów glebowych, co prowadzi do załamania równowagi biologicznej środowiska glebowego, pogorszenia warunków fizycznych i chemicznych gleby. Wskutek nadmiernego stosowania agrochemikaliów i nieuwzględniania przyrodniczych zasad płodozmianu, w wielu krajach doprowadzono m.in. do zmęczenia gleb, które stało się problemem gospodarczym, zagrażającym w istotny sposób perspektywicznym planom zaopatrzenia ludności tych krajów w żywność. Ekologiczne skutki chemizacji gleby wykraczają daleko poza to środowisko. Przemieszczanie się środków chemicznych z gleby do innych ekosystemów powoduje: eutrofizację wód, zanieczyszczenie powietrza i przenoszenie skażeń na duże odległości, kumulację substancji chemicznych w roślinach, czego efektem jest skażenie wszystkich ogniw łańcucha pokarmowego.

    Kanadyjsko-Polski Instytut Badawczy (Canadian Polish Research Institute) jest organizacją non-profit, zafiliowaną z Kongresem Polonii Kanadyjskiej, która gromadzi przedstawicieli Polonii kanadyjskiej zainteresowanych badaniami nad historią, kulturą i zmianami społecznymi wśród Polonii w Kanadzie. Zasadniczym zadaniem Instytutu jest zbieranie i archiwizowanie dokumentów dotyczących życia i działalności polskich imigrantów w Kanadzie oraz stworzenie odpowiedniej bazy źródłowej dla badań naukowych. Cele i zasady działalności Instytutu określone zostały w oficjalnym Statucie wprowadzonym w życie w 1979 roku. UNRISD, Instytut Badawczy Narodów Zjednoczonych dla Rozwoju Społecznego (ang. United Nations Research Institute for Social Development; fr. Institut de recherche des Nations Unies pour le développement social). Instytut ten powstał w 1963 roku. Swoją działalność rozpoczął 1 lipca 1964. Jest on jedną z autonomicznych instytucji ONZ. Na początku był finansowany z funduszu specjalnego rządu holenderskiego ustanowionego w ramach I Dekady Rozwoju, a od 1968 roku z dobrowolnych dotacji rządów państw członkowskich ONZ i ze źródeł niepaństwowych. Jego siedziba znajduje się w Pałacu Narodów (Palais des Nations) w Genewie, w Szwajcarii. Językami oficjalnymi UNRISD są angielski i francuski. Instytut ten uczestniczy w przygotowywaniu globalnych i międzynarodowych konferencji związanych z polityką społeczną.

    Regradacja to przywracanie zdegradowanym glebom ich poprzedniej sprawności poprzez usuwanie negatywnych skutków degradacji gleby. Regradacja to odnowienie wyskiej produkcyjności gleby poprzez zwiększenie jej żyzności dzięki odbudowaniu warstwy próchnicznej - dotyczny nie tylko gleb zdegradowanych, także słabszych z natury gleb piaszczystych lub bagiennych.

    Kontrurbanizacja – proces reorganizacji terenów miejskich zamieszkanych przez człowieka, polegający na zmniejszeniu się zagęszczenia przebywającej na tych terenach ludności oraz zmianie charakteru poszczególnych fragmentów miast na tereny typowo mieszkalne lub jednolicie przemysłowe. Proces ten występuje również w ścisłych centrach miast, z których mieszkańcy przenoszą się do dzielnic peryferyjnych, czego efektem jest zmiana charakteru centrum miasta na typowo handlowo-administracyjno-usługowe, ale pozbawione stałych mieszkańców.

    Research Triangle Institute (RTI) – organizacja (think tank), która oferuje innowacyjne usługi badawcze i rozwojowe w dziedzinie farmaceutyki, zaawansowanych technologii, badań i statystyki, edukacji i szkoleń, ekonomicznego i społecznego rozwoju oraz środowiska. Nauki stosowane – część zgromadzonej wiedzy, która umożliwia rozwiązywanie określonych rzeczywistych problemów albo część działalności naukowej, która jest podejmowana w celu rozwiązania tych problemów. Tak zdefiniowana „nauka stosowana” spełnia treściowe i metodologiczne wymagania stawiane „nauce”. Podział wszystkich nauk na podstawowe i stosowane jest dyskusyjny, ponieważ wszystkie badania naukowe zwykle przynoszą korzyści, a badania podejmowane w celu rozwiązania istniejących problemów często wymagają wzbogacenia wiedzy podstawowej.

    Negocjacje – dwustronny proces komunikowania się, którego celem jest osiągnięcie porozumienia, gdy przynajmniej jedna strona nie zgadza się z daną opinią lub z danym rozwiązaniem sytuacji. Negocjacje to sposób porozumienia się w celu rozwiązania konfliktu oraz dojścia do porozumienia obydwu stron, proces wzajemnego poszukiwania takiego rozwiązania, które satysfakcjonowałoby zaangażowane w konflikt strony. Kompleks pszenny wadliwy (3) - kompleks przydatności rolniczej gleb w Polsce obejmujący gleby średnio zwięzłe i zwięzłe, ale tylko te, które nie są zdolne do magazynowania większych ilości wody i w związku z tym są okresowo za suche. Gleby te należą do dwóch grup. Pierwsza grupa obejmuje gleby płytkie zwięzłe, zalegające na zbyt przepuszczalnym podłożu. Do tej grupy należą gleby wytworzone z iłów, glin i utworów pyłowych, podścielonych żwirem lub piaskiem luźnym oraz płytkie rędziny. Druga grupa zawiera gleby głębokie całkowite, które występują na zboczach wzniesień i stoków, co powoduje spływy powierzchniowe i erozję. W obu przypadkach plony roślin są różnicowane przez zmienność stosunków wodnych; w pierwszym przypadku brak wody może być spowodowany przepuszczalnym podłożem, co powoduje szybkie odprowadzenie wody do głębszych warstw oraz brak możliwości jej podsiąkania ku górze, w drugim przypadku jest to spowodowane spływem powierzchniowym. Plony roślin są zależne od ilości wody zmagazynowanej w glebie, które to w latach wilgotnych mogą być wyższe od tych uzyskiwanych na lepszym, drugim kompleksie, a w latach suchych mogą być małe. Charakterystycznym zjawiskiem występującym na glebach tego kompleksu jest wcześniejsze dojrzewanie zbóż, co pociąga za sobą gorsze wykształcenie ziarna i mniejsze plony.

    Dodano: 25.09.2009. 18:12  


    Najnowsze