• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niedźwiedzie polarne odkrywają swoje irlandzkie korzenie

    12.07.2011. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Finansowany ze środków europejskich, międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że drzewo genealogiczne niedźwiedzia polarnego doprowadziłoby do samicy niedźwiedzia brunatnego, która żyła od około 20.000 do 50.000 lat temu, w połowie ostatniej epoki lodowcowej, w rejonie współczesnej Irlandii.

    Dzięki dofinansowaniu przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych, pochodzącemu z budżetu Siódmego Programu Ramowego (7PR), zespół naukowców z Irlandii, Hiszpanii, Rosji, Szwecji, USA i Wlk. Brytanii wyjaśnia, jak zmiany klimatu oddziałujące na pokrywę lodową Północnego Atlantyku spowodowały w stopniu więcej niż prawdopodobnym okresowe nakładanie się siedlisk niedźwiedzi. To częściowe pokrywanie się siedlisk doprowadziło do krzyżowania międzygatunkowego, przez co matczyne DNA niedźwiedzi brunatnych pojawiło się u niedźwiedzi polarnych.

    W toku badań zespół poddał analizie 242 próbki rodowodów mitochondrialnych niedźwiedzi brunatnych i polarnych pochodzące z okresu ostatnich 120.000 lat i rozmaitych stref geograficznych.

    Prezentując swoje odkrycia w czasopiśmie Current Biology, zespół stwierdza, że obecnie więcej wiadomo na temat genealogii niedźwiedzi polarnych, zagrożonego gatunku, co pozwoli na lepsze ukierunkowanie działań na rzecz ich ochrony.

    Istnieją ogromne różnice między niedźwiedziami polarnymi a brunatnymi, zwłaszcza pod względem rozmiarów ciała, koloru skóry i futra, typu futra, budowy zębów i wielu innych cech fizycznych. Różnice te znajdują również odzwierciedlenie w zachowaniu. Podczas gdy niedźwiedzie polarne są doskonałymi pływakami, potrafiącymi radzić sobie z arktycznym trybem życia, niedźwiedzie brunatne są znacznie lepiej przystosowane do regionów górskich, lasów i dolin Azji, Europy i Ameryki Północnej.

    "Mimo tych różnic wiemy, że te dwa gatunki krzyżowały się ze sobą - oportunistycznie i prawdopodobnie wielokrotnie - w ciągu ostatnich 100.000 lat" - wyjaśnia Beth Shapiro, jeden z naukowców pracujących nad projektem z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii w USA. "Co ważniejsze wyniki wcześniejszych badań wskazywały, że niedźwiedź brunatny wniósł materiał genetyczny w rodowód mitochondrialny niedźwiedzia polarnego - matczyną część genomu, czy też DNA przekazywane potomstwu wyłącznie przez matki. Niemniej do tej pory nie było wiadomo, kiedy współczesne niedźwiedzie polarne zyskały obecną formę genomu mitochondrialnego."

    Chociaż naukowcy sądzili wcześniej, że samica-praprzodek współczesnych niedźwiedzi polarnych żyła na wyspach ABC (alaskie wyspy Admiralicji, Baranowa i Cziczagowa) około 14.000 lat temu, wyniki ostatnich badań pogłębiają wiedzę na ten temat i ujawniają, że dwa gatunki krzyżowały się ze sobą znacznie wcześniej. To oznacza, że mitochondrialne DNA współczesnych niedźwiedzi polarnych uległo prawdopodobnie utrwaleniu - drastycznej redukcji zmienności genetycznej i przejściu w stan, w którym cała pula genowa obejmuje zaledwie jedną formę określonego genu.

    Chociaż niedźwiedzie polarne, podobnie jak brunatne, doświadczyły długich okresów stabilności geograficznej, okresy ocieplenia i ochłodzenia w ciągu ostatnich 500.000 i więcej lat doprowadziły prawdopodobnie do warunków środowiskowych sprzyjających krzyżowaniu się tych dwóch gatunków.

    "Niedźwiedzie polarne i brunatne wchodziły ze sobą w kontakt prawdopodobnie sporadycznie, w szczególności w regionach przybrzeżnych, gdzie skutki zmian klimatu mogły być silniejsze" - zauważa Shapiro. "Niezależnie od tego, kiedy wchodziły ze sobą w kontakt, wydaje się, że niewiele stało na przeszkodzie ich parzeniu się. Konkluzja jest taka, że dwa gatunki wpadały na siebie przez dłuższe okresy przy rozmaitych sposobnościach, dzieląc ze sobą siedliska i geny."

    Zmiany klimatu, dzięki którym dwa niedźwiedzie mogły się spotkać, wiązały się z ogromnymi fluktuacjami w ilości i rozmieszczeniu siedlisk w regionie Północnego Atlantyku. Fluktuacje te powodowały tymczasowe nakładanie się zasięgów geograficznych niedźwiedzi polarnych i brunatnych. Na przykład w okresie ocieplenia, podwyższona temperatura powietrza, topniejący lód z lodowców i podnoszący się poziom morza prawdopodobnie zmuszały niedźwiedzie polarne do spędzania więcej czasu na poszukiwaniu pożywienia na lądzie, gdzie były bliżej swoich kuzynów, niedźwiedzi brunatnych. Tak samo w okresie lodowcowym niedźwiedzie brunatne żyjące dalej od wybrzeża mogły być zmuszane do przenoszenia się do siedlisk zajmowanych zazwyczaj przez niedźwiedzie polarne.

    Około 20.000 lat temu ogromne lodowce uchodzące do morza na zachodnim szelfie i w dół do basenu Morza Irlandzkiego i Morza Celtyckiego spowodowały, że części Irlandii nie nadawały się już do zamieszkania z powodu zlodowacenia. To oznacza, że niedźwiedzie brunatne zostały prawdopodobnie zmuszone do spędzania większej ilości czasu na szelfach lodowych i na lądzie, niżej nad poziomem morza.

    Naukowiec jest przekonana, że planeta doświadcza obecnie kolejnego okresu ocieplania znanego jako holocen lub obecny interglacjał, który jest nawet cieplejszy od okresu, który zapoczątkował ostatnią epokę lodowcową.

    "Co ciekawe, obecnie obserwujemy podobne zmiany w klimacie arktycznym z topniejącym lodem lodowcowym, mniejszą liczbą dni z pokrywą lodową na morzu, dłuższymi okresami wolnej wody latem i podnoszącym się poziomem morza" - zauważa Shapiro. "Ponownie ta zmiana stwarza niedźwiedziom polarnym i brunatnym sposobność do dzielenia się siedliskami i hybrydyzację (krzyżowanie się). Rzeczywiście, w ciągu ostatnich pięciu lat odnotowano kilka dorosłych, niedźwiedzich hybryd."

    To oznacza, że działania z zakresu ochrony muszą skoncentrować się teraz również na hybrydach.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Niedźwiedź krótkopyski (Arctodus simus) – gatunek wymarłego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae). Jego szczątki są znane z ponad stu stanowisk w Ameryce Północnej. Podobnie jak większość przedstawicieli megafauny wymarł po ostatnim maksimum glacjalnym, około 11 400 lat temu. Był największym lądowym mięsożercą żyjącym w plejstocenie na terenie Ameryki Północnej. Przeciętnie ważył prawdopodobnie około 770 kg, jednak osobniki z masą ciała dochodzącą do 1000 kg nie należały do rzadkości. Przedstawiono kilka różnych hipotez dotyczących paleobiologii niedźwiedzia krótkopyskiego – mógł on być drapieżnikiem, padlinożercą, roślinożercą lub wszystkożercą. Według analizy stabilnych izotopów kolagenu kości przeprowadzonej przez Paula Matheusa (1995) Arctodus simus żywił się niemal wyłącznie mięsem. Matheus zasugerował, że był on raczej padlinożercą niż szybko biegającym drapieżnikiem, jego stosunkowo długie kończyny umożliwiały mu szybkie przemieszczanie się po terytorium, a duże rozmiary pozwalały mu bronić pożywienia przed innymi mięsożercami. Według Matheusa do wyginięcia niedźwiedzi krótkopyskich mogła przyczynić się konkurencja ze strony niedźwiedzi brunatnych. Badania Keny Fox-Dobbs i współpracowników (2008) sugerują, że niedźwiedź krótkopyski był wyspecjalizowanym drapieżnikiem, polującym niemal wyłącznie na karibu. Czaszki i żuchwy niedźwiedzi krótkopyskiego i jaskiniowego mieszczą się w morfoprzestrzeniach zajmowanych przez współczesne niedźwiedzie wszystkożerne. Również analiza Figueirido i współpracowników (2010) sugeruje, że niedźwiedź krótkopyski był wszystkożercą, a jego dieta zależała od dostępności pożywienia. Autorzy stwierdzili, że miał on kończyny stosunkowo krótsze niż wcześniej sądzono, a pysk nie był krótki, lecz proporcjonalny jak na wszystkożernego niedźwiedzia tej wielkości. Podobnie szeroki pysk mają również współczesne niedźwiedzie wszystkożerne – malajski i andyjski. Niedźwiedź himalajski, niedźwiedź tybetański, niedźwiedź księżycowy, niedźwiedź obrożny (Ursus thibetanus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, blisko spokrewniony z baribalem. Uzębienie niedźwiedź himalajski posiada najsłabsze zęby ze wszystkich gatunków niedźwiedzi skutkiem tego jest specyficzna dieta tego gatunku niedźwiedź himalajski ze względu na słabe uzębienie większość roku żywi się pokarmem roślinnym (owoce, pędy, korzonki) wyjątkiem jest jesień wtedy w diecie niedźwiedzia himalajskiego przeważa pokarm mięsny jest to wynikiem tego iż w okresie tym niedźwiedzie himalajskie podobnie jak inne gatunki niedźwiedzi magazynuje tłuszcz mający za zadanie pomoc w przetrwaniu zimy Pancerne niedźwiedzie, panserbjørne – fantastyczna rasa znana z cyklu Mroczne materie Philipa Pullmana. Wyglądem w zasadzie niczym nie różnią się od niedźwiedzi polarnych, odznaczają się tylko większym wzrostem. Pomimo swej masywności są zręcznymi rzemieślnikami i kowalami. Swoimi wrodzonymi zdolnościami w tym kierunku znacznie przewyższają ludzi (przynajmniej w świecie Lyry).

    Herb Grenlandii przedstawia niedźwiedzia polarnego w pozycji wyprostowanej na niebieskiej tarczy. W grenlandzkiej wersji niedźwiedź podnosi lewą łapę (niedźwiedzie polarne są w rzeczywistości leworęczne). W wersji duńskiej niedźwiedź podnosi prawą łapę. Irlandia prehistoryczna: Epoka lodowcowa w Irlandii trwała od około 30 tys. do 14 tys. lat temu. W okresie tym poziom morza opadł i Irlandia uzyskała połączenie lądowe z Brytanią i z kontynentem europejskim. Pokrywa lodowa wzięła swój początek na półn.-wsch. krańcu wyspy i w końcu objęła ją całą. Kiedy lód ustąpił pozostały po nim charakterystyczne półokrągłe pagórki z głębokimi i lejkowatymi dolinami i niziny, na które lodowiec naniósł materiał osadowy. Fauna i flora pojawiła się dzięki lądowemu mostowi łączącemu wyspę z Europą. Następnie w wyniku ocieplenia klimatu, a tym samym roztopienia się lodowca pokrywającego kontynent, podniósł się poziom morza, a Irlandia otrzymała dzisiejszy kształt linii brzegowej.

    Herb Mieszkowic stanowi tarcza herbowa o białym polu, w której znajdują się dwa brunatne niedźwiedzie stojące na zielonej murawie i wsparte przednimi łapami o pień jodły. Herb koresponduje ze współczesną nazwą miasta, która została nadana w 1947 r. na wzór polskich nazw miejscowych przez dodanie formantu -owice do podstawy słowotwórczej, wywiedzionej od nazwy osobowej - imienia Mieszek i nawiązuje również do niedźwiedzia, gdyż słowo "mieszek" właśnie go oznacza. Historia Odessy: Pierwsi ludzie pojawili się w obszarze dolnego Dniestru około 600 000 lat temu. Na obrzeżach dzisiejszej Odessy, w naturalnej jaskini przy ujściu rzeki Kujalnik, paleontolodzy odkryli ślady polowań na niedźwiedzie: broń z kamienia i kości oraz szkielety zwierzęce. Na prawym brzegu ujścia rzeki Chadżybej, w pobliżu wsi Usatowo, odkryto osadę łowców niedźwiedzi z późnego paleolitu (14 tys. – 8 tys. lat p.n.e.).

    Niedźwiedzi Żleb (słow. Medvedí žľab) – żleb w słowackich Tatrach Wysokich, będący orograficznie lewym odgałęzieniem Doliny Wielickiej. Biegnie w kierunku południe–północ i rozciąga się między dwoma odnogami grani Granatów Wielickich, rozgałęziającej się w wierzchołku Wielickiej Kopy. Od zachodu żleb jest ograniczony grzbietem, w którym wznoszą się Niedźwiedzie Czuby, natomiast wschodnia odnoga grani oddziela go od Doliny Sławkowskiej. Jest trawiasty, a jego dnem płynie niewielki potok. Gawra (z rum. gaura) – zimowe legowisko niedźwiedzi, wykrot leśny lub jaskinia w miejscu niedostępnym i ukrytym. Jest to też miejsce, w którym na świat przychodzą młode niedźwiedzie.

    Niedźwiedzie Skałki – grupa niewielkich skałek znajdujących się na grzbiecie i na wschód od szczytu Niedźwiedzich Skałek (657 m n.p.m.), który znajduje się w środkowej części Grzbietu Wschodniego Gór Kaczawskich. Są one ukryte w lesie świerkowym. Niedźwiedzie Skałki zbudowane są ze permskich skał wulkanicznych - porfirów (ryolitów), które przecinają w formie żyły staropaleozoiczne skały metamorficzne pochodzenia wulkanicznego - zieleńce i łupki zieleńcowe tworzące masyw.

    Herb Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego – jeden z symboli Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego. Przedstawia srebrnego renifera na tarczy błękitnej, zwieńczonej złotą koroną i podtrzymywanej przez dwa niedźwiedzie polarne. Pod tarczą znajduje się błękitna wstęga, na której widnieje ornament znany z flagi okręgu autonomicznego.

    Megistoterium – rodzaj wymarłych ssaków z rodziny hienodontów (Hyaenodontidae). Jeden z największych mięsożernych ssaków lądowych w dziejach ziemi, zaliczany jednak nie do rzędu drapieżnych, a do kreodontów (pradrapieżnych). Był jednocześnie jednym z ostatnich przedstawicieli swej grupy. Zamieszkiwał Afrykę na terenach dzisiejszej Libii i Egipcie 24-21 milionów lat temu (wczesny miocen). Osiągał 1,7 metra wzrost, 4-6 metrów długości i prawdopodobnie ciężar ok. 1500 kilogramów, czyli tyle, co trzy niedźwiedzie polarne i więcej niż bizon. Sama jego olbrzymia czaszka osiągała długość 1 metra. Samiec był większy od samicy. To przerażające zwierzę było – wraz z mongolskim andrewzarchem (Andrewsarchus) – największym znanym drapieżnym ssakiem lądowym w dziejach (niektórzy sądzą jednak że andrewzarch był nieco większy).

    Dodano: 12.07.2011. 17:49  


    Najnowsze