• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niektóre grzyby to żadna przyjemność dla dzikiej fauny i flory

    01.06.2012. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jedno z największych i stale rosnących niebezpieczeństw na świecie, które czyha na zagrożone rośliny i zwierzęta pochodzi z bardzo niewielkiego źródła: grzybów. Odkrycia dokonali naukowcy z USA i Wlk. Brytanii. Badania, zaprezentowane w czasopiśmie Nature, zostały dofinansowane z projektu BIODIVERSA2 (Współpraca i wspólne strategie na rzecz programów badawczych nad bioróżnorodnością w Europie), który otrzymał 2 mln EUR z tematu "Środowisko" Siódmego Programu Ramowego (7PR) UE. Wyniki sugerują, że w 70% przypadków, kiedy choroba zakaźna spowodowała wyginięcie danego typu zwierzęcia lub rośliny, sprawcą był nowo powstający gatunek grzybów.

    Grzyby to mikroorganizmy, które różnią się od roślin, zwierząt i bakterii. Ich niewielki rozmiar daje jednak mylne wyobrażenie o skali ich oddziaływania na florę i faunę świata. Szacuje się, że każdego roku infekcje grzybowe są odpowiedzialne za zniszczenie ponad 125 mln ton podstawowych upraw, w tym ryżu, pszenicy, kukurydzy, ziemniaków i soi. Choroby, które się w konsekwencji pojawiają to między innymi zaraza ryżowa, rdza soi, rdza łodygi pszenicy, głownia guzowata kukurydzy i zaraza ziemniaka.

    Owe podstawowe uprawy stanowią znaczące źródło kalorii, niezbędne ludziom do przetrwania. Zapobieganie ich niszczeniu może istotnie pomóc w wyżywieniu populacji, które obecnie nie dysponują wystarczającą ilością pożywienia. Naukowcy są przekonani, że ponad 600 mln ludzi na świecie można by co roku wyżywić, powstrzymując rozprzestrzenianie się chorób grzybowych w pięciu najważniejszych na świecie roślinach uprawnych.

    Grupa badawcza pracowała pod kierunkiem Uniwersytetu Oksfordzkiego i Imperial College London w Wlk. Brytanii. Wypowiadając się na temat wyników, autor naczelny dr Matthew Fisher z Wydziału Zdrowia Publicznego przy Imperial College London stwierdził: "Alarmujący wzrost zamierania roślin i zwierząt z powodu nowych typów chorób grzybowych pokazuje, że szybko zmierzamy ku światu, w którym 'gniłki' biorą górę. Musimy podjąć walkę, aby zapobiec pojawianiu się nowych chorób, gdyż obecnie brakuje nam środków do skutecznego radzenia sobie z wybuchami epidemii w naturalnym środowisku".

    A jeżeli groźba niszczenia źródeł żywności to za mało, kolejne odkrycie bije na alarm, dotyczące efektów zewnętrznych chorób grzybowych w kontekście planety. Drzewa stanowią ważną cześć ekosystemu i odgrywają rolę w pochłanianiu dwutlenku węgla (CO2). Aczkolwiek nawet 7%, czyli 230-580 megaton atmosferycznego CO2, nie jest pochłaniane przez drzewa, które zostały zainfekowane lub uśmiercone przez grzyby. To oddziaływanie doprowadziło naukowców do przypuszczenia, że grzyby mogą stać za nasilającym się efektem cieplarnianym.

    Ani fauna ani flora nie są odporne na choroby grzybowe - twierdzą naukowcy. Ponad 500 gatunków płazów, podobnie jak wiele zagrożonych gatunków pszczół, żółwi morskich i koralowców również znalazło się w opałach. Wyniki badań sugerują, że grzyb odpowiedzialny za zespół białego nosa doprowadził do spadku populacji nietoperzy w USA, co z kolei spowodowało wzrost liczby owadów - szkodników upraw, gdyż zabrakło nietoperzy kontrolujących ich populację. Koszty dla rolnictwa szacowane są rocznie na ponad 3,7 mld USD.

    Współautorka Sarah Gurr, profesor patologii molekularnej roślin na Uniwersytecie Oksfordzkim powiedziała: "Straty upraw z powodu ataków grzybowych stanowią wyzwanie dla bezpieczeństwa żywności i zagrażają bioróżnorodności, a my nadal jesteśmy żałośnie nieudolni w kontrolowaniu ich pojawiania i rozprzestrzeniania się. Potrzebne są nam większe fundusze przeznaczone na walkę z chorobami grzybowymi".

    W najgorszym przypadku infekcja grzybowa może zniszczyć 900 mln ton żywności, jeżeli epidemie chorób dotknęłyby wszystkich pięciu najważniejszych roślin uprawnych w jednym roku, skazując ponad 4,2 mld osób na głód - stwierdzają naukowcy.

    W świetle tych odkryć, naukowcy wzywają do poszukiwania rozwiązań wobec tego zagrożenia, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się istniejących i pojawiających się infekcji grzybowych roślin i zwierząt. Naukowcy mają nadzieję, że uporanie się z tym problemem teraz zapobiegnie dalszej utracie bioróżnorodności i niedoborom żywności w przyszłości.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Choroby zwierząt, podobnie jak choroby ludzi, mogą mieć różną etiologię, od zakaźnych, wirusowych począwszy, a na zwyrodnieniowych czy autoagresyjnych skończywszy. Większość chorób zwierzęcych jest ściśle przypisana do jakiegoś taksonu, istnieją jednak również takie, które łatwo przenoszą się między grupami zwierząt. Zdarza się, że niektóre z tych chorób atakują człowieka, zwane są wówczas zoonozami. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka. Grzybice, mikozy (łac. mycoses) – grupa wysoce zaraźliwych chorób zakaźnych ludzi i zwierząt wywołana przez mikroskopijne grzyby (około 200 gatunków z 250 tys. opisanych).

    Biota - wszystkie organizmy danego regionu geograficznego w określonym czasie w dowolnym środowisku rozpatrywane niezależnie od powiązań ekologicznych. W jej skład wchodzą np. przedstawiciele fauny i flory organizmów komórkowych (rośliny, zwierzęta , grzyby, bakterie , pierwotniaki itp.) oraz organizmów bezkomórkowych (np. wirusy). Grzybice, mikozy − grupa wysoce zaraźliwych chorób zakaźnych ludzi i zwierząt wywoływana przez mikroskopijne grzyby (około 200 gat. z 250 000 opisanych).

    Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy. Ochrona gatunkowa grzybów - analogicznie do ochrony gatunkowej roślin i zwierząt - to prawny sposób zabezpieczenia rzadko występujących gatunków dziko rosnących grzybów zagrożonych wyginięciem. Obecnie obejmuje to również porosty, ponieważ zgodnie z aktualną systematyką są one zaliczane do grzybów.

    National Wildlife Federation (NWF) - największa prywatna organizacja w Stanach Zjednoczonych, zajmująca się edukacją w związku z ochroną przyrody. Jest to organizacja poparcia z ponad 5 milionami członków i zwolennikami w 48 państwowych, stowarzyszonych ze sobą organizacjach. NWF jest również "krajową siecią podobnie myślących stanów i grup terytorialnych, działających na rzecz utrzymywania w równowadze i zdroworozsądkowego rozwiązywania środowiskowych problemów, które pracują dla fauny, flory i ludzi". NWF ma roczny preliminarz wydatków wynoszący ponad $125 milionów od 2006. Jego misją jest "inspirować Amerykanów by chronili faunę i florę dla przyszłości naszych dzieci". Gatunek alochtoniczny (syn. gatunek allochtoniczny, gatunek obcy) - napływowy element flory lub fauny, czyli organizm pochodzący z innego ekosystemu lub obszaru geograficznego. Jeżeli został celowo sprowadzony do naturalnego środowiska przez ludzi, mówimy o introdukcji, jeżeli natomiast przypadkowo został przywleczony, np. wraz z ładunkiem żywności na okręcie, mówimy o zawleczeniu. Organizmy allochtoniczne charakteryzuje często znaczna ekspansywność, która powoduje, że ich zasięg się powiększa. Dobrze znanym przykładem zwierzęcia allochtonicznego w Polsce jest pochodząca z Azji sierpówka, czyli synogarlica turecka.

    Gatunek zawleczony – gatunek napływowy roślin lub zwierząt, pochodzący z innego obszaru geograficznego, który przypadkowo dostał się na dany teren i rozprzestrzenił się w środowisku naturalnym. Gatunki zawleczone, łącznie z gatunkami introdukowanymi, stanowią grupę tzw. gatunków allochtonicznych, czyli obcych na danym terenie. Zawleczenie gatunków roślin i zwierząt może następować np. wraz z transportem żywności. Tak została zawleczona do Europy stonka ziemniaczana i wiele innych roślin i zwierząt. Szczury europejskie zostały przypadkowo zawleczone na inne kontynenty i liczne wyspy przez statki, na których były dawniej stałymi, nieproszonymi gośćmi. Stosunkowo często dochodzi do zawleczenia gatunków roślin i zwierząt wodnych, wraz z wodami balastowymi statków. Niektóre rośliny i zwierzęta przybyły do nas przyczepione do kadłubów statków. Czasami gatunki obce sprowadzone do celów hodowlanych, ogrodów botanicznych, jako przydomowe rośliny ozdobne, itp. przypadkowo wydostaną się do naturalnego środowiska, jak np. moczarka kanadyjska. Zawlekaniu gatunków na obce tereny sprzyja zwiększony tranzyt ludzi i towarów oraz wojny.

    Ochrona gatunkowa – w Polsce jedna z form ochrony przyrody. Zgodnie z brzmieniem ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku na celu ma zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. Ochrona ta dotyczy gatunków rzadko występujących, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych.

    Allelopatia (z gr. – allelon (wzajemny) i pathos (cierpienie)) – szkodliwy lub korzystny wpływ substancji chemicznych wydzielanych przez rośliny lub grzyby danego gatunku lub pochodzących z rozkładu tych roślin. Allelopatia odnosi się głównie do substancji chemicznych wydzielanych do podłoża, które wpływają na wzrost innych organizmów w bezpośrednim otoczeniu, głównie roślin i bakterii. Substancje mogą pobudzać lub hamować kiełkowanie, a także wzrost i rozwój innych gatunków roślin żyjących w bliskim sąsiedztwie lub zajmujących bezpośrednio po nich to samo miejsce. Flora (z łac. Florarzymska bogini kwiatów) – ogół gatunków roślin występujących na określonym obszarze w określonym czasie. Ze względu na odniesienie czasowe wyróżnia się flory współczesne lub flory dawnych okresów geologicznych, zwane florami kopalnymi (np. flora trzeciorzędu). Zakres flory może być ograniczany także do określonego biotopu (np. flora górska) lub określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego). Flora może być ogólna lub ograniczona do wybranej grupy taksonomicznej lub ekologicznej (np. flora chwastów, flora roślin naczyniowych, flora mchów). Określenie flora bakteryjna oznacza ogół bakterii żyjących w organizmie ludzkim (flora fizjologiczna człowieka) lub w określonym jego miejscu (np. flora bakteryjna jamy ustnej). Ogół grzybów występujących na danym obszarze określano dawniej mianem flory grzybów lub mikoflory, współcześnie stosowany jest termin mikobiota podkreślający brak pokrewieństwa grzybów i roślin.

    Internation Plant Protection Convention (z ang.: Międzynarodowa Konwencja dotycząca Ochrony Roślin) w skrócie IPPC to stworzona przez międzynarodowy traktat organizacja, której zadaniem jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób roślin. Jedną z jej funkcji jest prowadzenie listy chorób i szkodników roślin. Inne zadania to monitorowanie rozprzestrzeniania się organizmów niszczących uprawy oraz zapewniania koordynacji międzynarodowym na tym polu wśród jej członków

    Dodano: 01.06.2012. 16:37  


    Najnowsze