• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Noc Biologów/ Toksyczne morele i konwalie

    22.01.2012. 08:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    O tym, jak niebezpieczne mogą być rośliny, które spotykamy na każdym kroku, opowiadała 13 stycznia dr Katarzyna Gieczewska z Wydziału Biologii UW podczas wykładu "Żywią i bronią" w ramach warszawskiej Nocy Biologów.

    "W Polsce obecnie w ciągu roku notujemy ok. 40 tys. zatruć rocznie. Są to głownie zatrucia konwalią majową" - mówiła Gieczewska. Niebezpieczne są nie tylko ich owoce, kwiaty czy liście. Poważne zatrucie może też nastąpić po wypiciu wody, w której stały te kwiaty. Zatrucia następują również wśród osób, które używały perfum zawierających ekstrakt z konwalii.

    Z kolei cyjanogenne glikozydy zawarte są w pestkach morel czy brzoskwiń. Jak ostrzegała, już po zjedzeniu kilku pestek pojawiają się silne powikłania.

    Gieczewska ostrzegała również przed świeżo skoszoną trawą. Po ścięciu trawy uwalnia się z niej toksyna - to właśnie ją wyczuwamy kosząc trawnik. Dawniej w czasie sianokosów zostawienie niemowlęcia na świeżo skoszonej trawie nieraz kończyło się tragedią.

    Prelegentka ostrzegała również przed rącznikiem pospolitym - krzewem, który zawiera śmiertelną truciznę - rycynę. Zaznaczyła, że nasiona rośliny są na tyle ładne z wyglądu, że dzieci mogą wpaść na pomysł, żeby zrobić sobie z nich korale. Połknięcie takiego nasiona może być dla dziecka śmiertelne. Naukowiec podkreśliła, że rycyna jest na tyle niebezpieczną substancją, że próbowano ją wykorzystywać jako broń biologiczną.

    Niebezpieczny jest też m.in. barszcz Sosnowskiego. Dotknięcie tej rośliny może skończyć się poważnymi oparzeniami.

    Gieczewska wyjaśniła, że zwykle rośliny przechowują toksyczne związki w miejscach dla siebie niedostępnych, w ten sposób same chronią się przed działaniem tych groźnych związków. Toksyny uwalniają się np. dopiero przy próbie zniszczenia rośliny.

    Noc Biologów odbywała się 13 stycznia w kilkunastu miastach w Polsce.

    PAP - Nauka w Polsce

    lt/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kwitnienie, okres kwitnienia, okres dojrzałości – u roślin nasiennych okres, w którym dochodzi do wytworzenia kwiatów. Rośliny w początkowym okresie wzrostu nie są w stanie wytworzyć kwiatów. Czas ten określany jest jako okres młodociany lub juwenilny, a jego długość zależy od gatunku rośliny oraz warunków w jakich następuje jej wzrost. Niektóre rośliny mogą przejść w fazę generatywną już po kilku dniach wzrostu, inne mogą wytworzyć kwiaty dopiero po kilkudziesięciu latach rozwoju młodocianego. Niektóre rośliny wytwarzają kwiaty tylko raz w życiu. Są to rośliny monokarpiczne, które po kwitnieniu starzeją się i obumierają. Zalicza się do nich rośliny jednoroczne, niektóre dwuletnie oraz część roślin wieloletnich. Drugą grupę stanowią rośliny polikarpiczne, które po osiągnięciu dojrzałości kwitną wielokrotnie. Przechodzenie do fazy dojrzałości może zachodzić stopniowo w kolejnych pędach. Pierwsza zakwitają pędy położone najwyżej,a pędy w dolnych partiach rośliny dłużej pozostają w fazie młodocianej. Stopniowe przechodzenie części rośliny w fazę dojrzałości określa się jako zjawisko topofizy. Rośliny trujące – rośliny zawierające tylko w niektórych swoich częściach lub w całym organizmie roślinnym substancje trujące, toksyczne dla człowieka i zwierząt, mogą to być takie substancje chemiczne jak np.: alkaloidy i glikozydy. Rośliny światłolubne, heliofity (mniej prawidłowo zwane też heliofilami), rośliny światłożądne – rośliny wymagające do swojego rozwoju dużej ilości światła. Rośliny te mogą się prawidłowo rozwijać tylko w środowisku o pełnym nasłonecznieniu. W zacienionych miejscach rozwijają się słabo, lub giną.

    Kwiat słupkowy, kwiat żeński – kwiat zawierający tylko jeden lub więcej słupków, nieposiadający natomiast pręcików. Oddzielne kwiaty żeńskie i męskie występują u niektórych gatunków roślin nasiennych. Czasami kwiaty żeńskie tworzą kwiatostany. Kwiaty żeńskie mogą występować na jednej roślinie wspólnie z kwiatami męskimi, wówczas mówimy o jednopienności, a rośliny takie nazywamy roślinami jednopiennymi. Jeżeli w obrębie jednego gatunku na jednym osobniku występują wyłącznie kwiaty słupkowe, a na innym kwiaty pręcikowe, wówczas mówimy o dwupienności, a rośliny takie nazywamy roślinami dwupiennymi. Z kwiatów żeńskich powstaje po zapyleniu ich pyłkiem wytwarzanym przez kwiaty męskie nasiona i owoce. Pyłek może zostać przeniesiony przez wiatr (anemogamia), zwierzęta (zoogamia), wodę (hydrogamia). Występowanie oddzielnie kwiatów żeńskich i męskich (a zwłaszcza dwupienność), może być jednym z mechanizmów obronnych przed niekorzystnym dla większości roślin samozapyleniem. Roundup – nazwa handlowa nieselektywnego herbicydu zawierającego jako substancję czynną glifosat, produkowany przez koncern Monsanto. Zwalcza niemal wszystkie rośliny, dlatego może być stosowany przed założeniem plantacji roślin, wschodem uprawianej rośliny lub tuż przed zbiorem. Stosowany jest też na nieużytkach i w sadach. Stosowany jest w celu zwalczenia uciążliwych chwastów.

    Rośliny akwariowe – ogólna nazwa grupy roślin, które mogą być hodowane w akwariach, terrariach i paludariach. Rośliny te pochodzą z mokrych biotopów (najczęściej rośliny wodne – hydrofity, rzadziej bagienne – hygrofity), zwykle ze strefy tropikalnej i subtropikalnej. Hodowane głównie jako rośliny ozdobne (zielone, czasem czerwone liście o różnorodnych kształtach, rzadziej kwiaty). W akwariach pełnią również funkcje wpływające na poprawę parametrów wody poprzez jej dotlenianie i filtrowanie (zobacz: cykl azotowy), stanowią konkurencję dla niepożądanych glonów, kryjówki, a czasem uzupełnienie pokarmu dla hodowanych zwierząt, a dla niektórych gatunków – miejsce rozrodu (zobacz: tarło). Wśród bardzo dużej liczby gatunków roślin akwariowych znajdują się rośliny charakteryzujące się szybkim wzrostem, rośliny wybitnie światłolubne (heliofity) oraz takie, które dobrze radzą sobie w stosunkowo ciemnych, słabo doświetlonych zbiornikach (skiofity). Niektóre gatunki obrastają korzenie lub skały, inne tworzą gęste skupiska. Odrębną grupę tworzą rośliny pływające, które są niezbędne dla niektórych gatunków ryb. Paradoks wszechmogących - paradoks, który powstaje przy próbie odpowiedzi na pytanie: "Czy może istnieć więcej niż jedna istota wszechmogąca?". Jeśli tak jest, to każda z nich miałaby możliwość ograniczenia woli innej, w wyniku czego ta nie byłaby już wszechmogącą. Wszechmogący nie mogliby ograniczyć woli wszystkich pozostałych, gdyż ten, który by to zrobił, zostałby jedynym wszechmogącym. Z drugiej strony jeśli którakolwiek z istot wszechmogących chciałaby się ustrzec przed takim działaniem ze strony pozostałych, to sprawiłaby, że wszystkie z nich nie byłyby już wszechmogące, gdyż nie mogłyby wpływać na nią. Pierwsza istota wszechmogąca, która uniemożliwi innym wpływanie na nią samą, stanie się jednocześnie jedyną wszechmogącą. Jeśli wszystkie istoty uzgodniły między sobą, że nie będą na siebie wpływać, to żadna z nich nie byłaby wszechmogąca, gdyż nie mogłaby naruszyć warunków uzgodnienia. Z tego wynika, że nie może istnieć więcej niż jedna istota wszechmogąca.

    Tewecja peruwiańska (Cascabela thevetia) – gatunek rośliny z rodziny toinowatych, pochodzący z tropikalnych rejonów Ameryki. Roślina zawiera silnie trujący sok mleczny. Najbardziej toksyczne są nasiona. Zawarty w nich glikozyd nasercowy może spowodować śmierć po spożyciu nawet tylko jednego owocu. Toksykoinfekcja: Toksykoinfekcje są następstwem spożycia wraz z pokarmem drobnoustrojów zdolnych do wywołania zatrucia. Mogą się one również namnażać w przewodzie pokarmowym, w którym wydzielają toksyny.

    Dodano: 22.01.2012. 08:19  


    Najnowsze