• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe rdzenie z lodowca w Alpach Wschodnich mogą pomóc w rekonstrukcji przeszłości środowiska

    13.01.2012. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowy zespół naukowców właśnie rozpoczął analizę rdzeni lodowych, które mogą być pierwszymi udanymi odwiertami z lodowca w Alpach Wschodnich.

    Rdzenie pochodzą z lodowca w wysokich partiach góry Ortler, szczytu o wysokości 3.905 metrów w północno-wschodnich Włoszech. Długość 3 z 4 rdzeni wynosi 75 metrów, a czwarty liczy sobie 60 metrów.

    Zespół, złożony z naukowców z Austrii, Rosji, USA i Włoch, ma nadzieję, że ich prace zaowocują zapisem zmian klimatu i środowiska, jakie zachodziły w tym regionie na przestrzeni kilku minionych stuleci. Jeżeli naukowcom się poszczęści, to rdzenie mogą kryć sekrety datujące się nawet na 1.000 lat wstecz. Zespół ma nadzieję, że rdzenie zawierają pozostałości wczesnej aktywności człowieka w regionie, takie jak uboczne produkty atmosferyczne wytapiania metali.

    Analizowane przez zespół rdzenie lodowe mają istotne znaczenie. Naukowcy byli wcześniej przekonani, że lodowiec znajdował się zbyt nisko, by zawierać wystarczającą ilość lodu do zachowania wyraźnego zapisu klimatu. Podczas gdy jedna trzecia górnej części rdzeni wykazuje przesiąki wody z roztopów w dół, co mogło mieć wpływ na zapis, pozostałe dwie trzecie rdzeni zawierają lód w niezmienionej postaci, z których zespół badawczy powinien być w stanie wydobyć historię klimatu.

    W ramach projektu po raz pierwszy badane są rdzenie lodowe pobrane ze wschodniej części Alp, dzięki czemu powstanie znacznie pełniejszy obraz zmian klimatu w tym zakątku Europy.

    Wcześniejsze prace badawcze wykazały, że w regionie nastąpił wzrost temperatur letnich na dużych wysokościach o 2 stopnie Celsjusza w ciągu ostatnich 3 dekad. Mimo oznak topnienia w górnych częściach rdzeni, naukowcy mają nadzieję odkryć zapis rozpoczynający się od lat 80. XX w. i ciągnący się w tył kilkaset, a nawet więcej lat.

    "Lodowiec już się zmienia z góry na dół w nieodwracalny sposób" - wyjaśnia kierownik ekspedycji Paolo Gabrielli z Uniwersytetu Ohio w USA. "Zmienia się z 'zimnego' lodowca, w którym lód jest stały w 'umiarkowany" lodowiec, w którym lód może rozpadać się. Cały lodowiec może przejść do stanu umiarkowanego w ciągu mniej więcej kolejnej dekady."

    Tak nieuchronne zmiany w temperaturach lodowca oznaczają, że pozyskanie tych rdzeni szybciej niż później ma ogromne znaczenie, bowiem wraz z ich zniknięciem utracony zostanie cenny zapis przeszłości, jaki jest w nich zawarty.

    Opierając się na schematach klimatycznych, lód w rdzeniach powstały w ciągu wcześniejszych okresów letnich odmaluje prawdopodobnie obraz klimatu z przeszłości na obszarze przylegającym do góry, ale prawdopodobnie tylko w promieniu 10 do 100 kilometrów. Natomiast lód powstały podczas wcześniejszych zim powinien dostarczyć wskazówek pozwalających odmalować obraz znacznie większego obszaru.

    Analiza lodu może również przynieść odpowiedzi na pewne istotne pytania dotyczące regionu, takie jak te dotyczące zmian klimatu w czasie przejścia od średniowiecznego okresu ocieplenia do małej epoki lodowcowej.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ablacja lodowcowa, ablacja lodowca – proces ablacji (topnienia) w odniesieniu do lodowca lub lądolodu. Topnienie lodowca równoważone jest przez stały dopływ lodu z górnej części lodowca, wtedy czoło lodowca ma położenie generalnie stałe. Kiedy straty masy śniegu i lodu przewyższają dopływ mas lodu, następuje cofanie czoła lodowca (regresja lodowca), w przypadku zaś mniejszej ablacji dopływ lodu powoduje przesuwanie się czoła lodowca do przodu (transgresja lodowca). Lód martwy - bryła lodu, oddzielona od lodowca lub lądolodu w czasie jego regresji, zwykle przykryta osadami, co znacznie spowalnia jej topnienie. Z obecnością brył martwego lodu związane jest powstawanie licznych form akumulacji lodowcowej: kemów, ozów i in., a także powstawanie jezior wytopiskowych i oczek polodowcowych. Lodowiec szelfowy – brzeżna część lądolodu, która unosi się swobodnie na powierzchni wody, podczas gdy jego podstawa jest zanurzona. Powierzchnia lodowca szelfowego jest niemal zupełnie płaska (spadek nie przekracza 0,5%) i na ogół kończy się lodowym klifem, stanowiącym czoło lodowca, od którego oddzielają się góry lodowe. Innymi słowy, lód szelfowy to przesuwające się masy lodowe, które u czoła tworzą barierę lodową, od której odrywają się fragmenty tworzące luźno pływające góry lodowe.

    EPICA (European Project for Ice Coring in Antarctica) – międzynarodowy europejski projekt przeprowadzający głębokie odwierty rdzeni lodowych na Antarktydzie. Jednym z głównych zadań projektu jest pełne udokumentowanie danych na temat klimatu i atmosfery z przeszłości. EPICA uzyskuje te informacje z lodu antarktycznego poprzez wiercenie i analizę dwóch rdzeni lodowych, porównując je z odpowiednikami z Grenlandii. Do tej pory przedsięwzięcie dostarczyło wiedzy o klimacie z ok. 800 000 lat. Planuje się pobranie rdzenia lodowego, który dostarczyłby danych z 1,5 mln lat. Deglacjacja, cofanie się lodowca – proces polegający na stopniowym zaniku lub zmniejszaniu się powierzchni lodowca i odsłanianiu się zlodowaconego terenu, głównie wskutek zmian klimatu.

    Cielenie się lodowca, cielenie lodowca, cielenie – proces odłamywania się fragmentów lodowca, w wyniku którego powstają góry lodowe. Growler, odłamek góry lodowej – zwarta bryła lodu, mniejsza od góry lodowej i odłamu góry lodowej, oddzielona od lodowca, pływająca lub osiadła na dnie.

    Transgresja lodowca (awans lodowca) – przesuwanie się czoła lodowca ku przodowi. Występuje, gdy zasilanie lodowca w lód z pola firnowego przewyższa jego topnienie - dodatni bilans masy lodowca. Wody inglacjalne - wody, które znajdują się wewnątrz lodowca. Pochodzą one z wód płynących po powierzchni lodowca (wody supraglacjalne) dostających się do jego wnętrza szczelinami. Wewnątrz lodowca płyną one kanałami inglacjalnymi.

    Linia równowagi bilansowej (ang. EL - equilibrium line) - jest linia oddzielająca obszar akumulacji lodowca od jego obszaru ablacji. Innymi słowy jest to linia łącząca punkty o zerowym bilansie masy lodowca. Dla typowych alpejskich lodowców EL dzieli lodowiec w stosunku 2:1, gdzie dwukrotnie większą powierzchnię zajmuje obszar akumulacji lodowca w stosunku do jego obszaru ablacji. Zasada ta nie obowiązuje lodowców zasilanych głównie lawinami (takie jak np lodowce himalajskie i turkiestańskie), pokrytych gruzem lub występujących w strefach klimatu polarnego (lodowce zimne)

    Lód segregacyjny – szczególny rodzaj lodu powstający pod powierzchnią terenu w obrębie skał, tzw. lód śródskalny, będący tym samym odmianą lodu gruntowego. Tworzy on ciała przypominające kształtem soczewki, które dzięki zachodzącemu procesowi kriosukcji stale mogą zwiększać swoją objętość. Lód tworzący soczewkę może zwiększać jej objętość nawet dwukrotnie w stosunku do pierwotnych wymiarów powoli zajmowanej wolnej przestrzeni. Cząstki wody gruntowej są przyciągane elektrostatycznie przez lód z podległych horyzontów wodonośnych.

    Morena wewnętrzna – określenie całości materiału skalnego niesionego wewnątrz lodu lodowcowego. Stanowi go głównie zwietrzelina skalna z otaczających lodowiec zboczy, która dostaje się tam w obrębie pola firnowego lub wprost na trasie ruchu z jego powierzchni. Penetruje ona w głąb lodowca poprzez szczeliny i wtapianie. Materiał może pochodzić również z podłoża, po którym porusza się lodowiec, do jego wnętrza dostaje się wzdłuż powierzchni ślizgowych w lodowcu. W wyniku wytapiania moreny wewnętrznej może tworzyć się morena ablacyjna. Intel Polaris – nazwa kodowa prototypowego 80 rdzeniowego procesora firmy Intel. Maksymalna moc obliczeniowa tego układu wynosi 2 teraflopsy. Zbudowany jest ze 100 mln tranzystorów. Kość zajmuje powierzchnię 275 mm kwadratowych. Standardowo układ jest taktowany z częstotliwością 3,16 GHz, pobiera moc 62 W i wykonuje 1,01 biliona operacji na sekundę. Każdy z 80 rdzeni został podzielony na 12 niezależnych części, które można wyłączyć jeśli dany moduł nie jest wykorzystywany. Rdzenie Polarisa komunikują się ze sobą za pomocą specjalnie skonstruowanych "routerów", wymieniających dane między rdzeniami z przepustowością 32 GB/s. Przy okazji prac nad Polarisem okazało się, że zwiększanie liczby rdzeni ma pewną granice. Według Intela nie opłaca się budować procesorów powyżej 16 rdzeni. Większa ich liczba bowiem nie powoduje już liniowego wzrostu wydajności. Jest to spowodowane występującymi wówczas zatorami komunikacyjnymi i to właśnie dlatego na potrzeby 80-rdzeniowego Polarisa opracowano wewnętrzną sieć routerów. Procesor został oficjalnie ogłoszony 11 lutego 2007, a gotowy procesor pokazano w 2007 podczas Międzynarodowej Konferencji Solid-State Circuits. Funkcje procesora to m.in. sleeping-Core Technology, Self-korekta, stała funkcja rdzeni i trójwymiarowa pamięć stosu. Celem procesora jest zbadanie możliwości Tera-scale (proces tworzenia procesory z więcej niż czterech rdzeni) i eksperymentować z różnymi formami sieciowych i komunikacyjnych w ramach następnej generacji procesorów.

    Czoło lodowca – najniżej położona krawędź lodowca, zawsze prostopadła do toru ruchu i znajdująca się w obszarze ablacji (poniżej linii równowagi bilansowej). Czoło lodowca stanowi punkt (linię), w którym ruch masy lodu jest równoważony przez jego topnienie. W przypadku gdy bilans masy lodowca jest dodatni, czyli przybywa więcej lodu niż się go ubywa, następuje awans (transgresja) czoła lodowca aż do miejsca, w którym osiągnie on nowy stan równowagi. W przypadku bilansu ujemnego, czoło lodowca wycofuje się; mówimy że lodowiec jest w recesji. Pole firnowe –- obszar u początku lodowca górskiego, powyżej granicy wiecznego śniegu. Najczęściej zajmuje kotliny górskie i rozległe zagłębienia. Pole firnowe jest strefą akumulacji, w której dochodzi do nagromadzania mas śnieżnych i ich stopniowego przeobrażania w firn, lód firnowy, lód lodowcowy, oraz obszarem zasilania lodowca.

    Jęzor lodowcowy, język lodowcowy – wydłużona, dolna część lodowca, gdzie przeważa proces ablacji, także niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu. Ogromne masy lodu "wylewają" się w dół stoku. Jęzor lodowcowy zazwyczaj jest zakończony rzeką lodowcową.

    Dodano: 13.01.2012. 16:17  


    Najnowsze