• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • O tym jak neurobiologia odkrywa piękno

    11.07.2011. 18:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Czy piękno tkwi w przedmiocie czy też zależy od upodobań patrzącego? Wyniki nowych badań przeprowadzonych w Wlk. Brytanii sugerują, że leży ono w obszarze czołowym mózgu, a mianowicie w przyśrodkowej korze okołooczodołowej. Naukowcy z University College w Londynie twierdzą, że ten obszar mózgu "rozświetla się", kiedy człowiek odbiera piękno dzieła sztuki lub utworu muzycznego. Odkrycia, zaprezentowane w czasopiśmie PLoS ONE, wskazują że wszystkie formy sztuki korelują, wywołując aktywność w tym samym regionie mózgu. A zatem ostatecznie nie to ładne, co ładne, ale co się komu podoba.

    Edmund Burke, irlandzki filozof i polityk napisał w swojej rozprawie pt. "Dociekania filozoficzne o pochodzeniu naszych idei wzniosłości i piękna": "Piękno to w większej części pewne przymioty rzeczy oddziałujące mechanicznie na umysł człowieka poprzez zmysły." Ujmując rzecz krótko, wszelkie zmysły mogą stymulować unikalny przymiot piękna. A zatem czy korelacja zmysłów słuchu i wzroku z aktywnością następuje w tym samym obszarze mózgu czy w różnych?

    W toku ostatnich prac naukowcy zbadali 21 osób o różnym pochodzeniu etnicznym i kulturowym. Badani zostali poproszeni o ocenę serii obrazów lub urywków muzyki jako "piękne", "obojętne" lub "brzydkie". Następnie każda z 21 osób oglądająca obrazy lub słuchająca muzyki została umieszczona w skanerze do czynnościowego rezonansu magnetycznego (fMRI). Naukowcy mierzyli aktywność mózgu badanych.

    Profesor Semir Zeki z Laboratorium Neurobiologii Wellcome przy University College w Londynie, Wlk. Brytania, wraz z dr Tomohiro Ishizu odkryli, że przyśrodkowa kora okołooczodołowa, którą eksperci nazywają ośrodkiem przyjemności i nagrody mózgu, wykazała silniejszą aktywność w mózgu uczestników słuchających muzyki lub patrzących na obrazy, które już uznawali za piękne.

    Odkryli również, że nie ma konkretnego obszaru w mózgu skorelowanego ogólnie z dziełem sztuki uznanym za "brzydkie". Aczkolwiek w porównaniu do doświadczania "piękna", doświadczenie brzydoty wzrokowej było skorelowane z aktywacją kilku obszarów.

    Podczas gdy wcześniejsze badania powiązały przyśrodkową korę okołooczodołową ze zrozumieniem piękna, w ramach ostatnich badań wykazano, że ten sam obszar mózgu jest aktywowany zarówno w przypadku wzrokowego, jak i słuchowego odbierania piękna przez tych samych badanych. Według tandemu naukowców piękno istnieje jako abstrakcyjna koncepcja w mózgu.

    Oprócz przyśrodkowej kory okołooczodołowej, bodziec wzrokowy powoduje również aktywację kory wzrokowej. Naukowcy zaobserwowali, że ten obszar wykazywał większą aktywność w czasie oglądania przez badanych obrazów niż w czasie słuchania muzyki i odwrotnie w przypadku kory słuchowej.

    Intrygującym odkryciem była wzrastająca aktywność jądra ogoniastego, zlokalizowanego w pobliżu ośrodka mózgu, proporcjonalnie do relatywnego piękna wizualnego obrazu. Wcześniej naukowcy odkryli korelację jądra ogoniastego z miłością romantyczną, sugerując istnienie neuronalnego korelatu relacji między pięknem a miłością.

    "Pytanie, czy istnieją cechy charakterystyczne, które sprawiają, że rzeczy są piękne stanowi od tysiącleci przedmiot debaty artystów i filozofów sztuki, niemniej bez zadowalającej konkluzji" - zauważa profesor Semir Zeki. "Podobnie w przypadku pytania, o to czy posiadamy abstrakcyjne poczucie piękna, to jest takie, które wzbudza w nas to samo silne doświadczenie emocjonalne niezależnie od źródła, np. na przykład słuchowego lub wzrokowego. Nadszedł czas, by neurobiologia zmierzyła się z tymi podstawowymi zagadnieniami" - dodaje.

    "Niemal wszystko można uznać za sztukę, aczkolwiek my utrzymujemy, że jedynie te dzieła, których doświadczanie skorelowane jest z aktywnością w przyśrodkowej korze okołooczodołowej powinny zostać zakwalifikowane do sztuk pięknych" - dodaje. "Obraz Francisa Bacona na przykład może mieć ogromną wartość artystyczną, ale nie kwalifikować się do miana pięknego. To samo można powiedzieć o niektórych z 'trudniejszych' kompozytorów klasycznych i chociaż ich kompozycje można postrzegać jako bardziej 'artystyczne' niż muzyka rockowa, w przypadku osoby uznającej tę ostatnią za bardziej nagradzającą i piękną spodziewamy się zaobserwować większą aktywność w określonym obszarze mózgu w czasie słuchania zespołu Van Halen niż kompozycji Wagnera."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zakręt przyśrodkowy (płacik około środkowy, łac. lobulus paracentralis) – fragment pierwotnej kory ruchowej i czuciowej mózgowia, leżący wokół bruzdy środkowej po przyśrodkowej stronie półkoli mózgu. PACI (ang. partial anterior circulation infarct) – częściowy zawał mózgu obejmujący zakres unaczynienia tętnicy przedniej lub środkowej mózgu. Jest to rodzaj zawału mózgu związany z częściową niedrożnością jednej z tętnic krążenia przedniego mózgu (obejmującego tętnicę środkową i tętnicę przednią). Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny.

    Kora ruchowa - obszar kory mózgu odpowiedzialny za planowanie i wykonywanie ruchów dowolnych ciała. Znajduje się w płacie czołowym. TACI (ang. total anterior circulation infarct) – zawał mózgu w obszarze całego przedniego unaczynienia tzn. tętnicy środkowej i tętnicy przedniej mózgu.

    Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Kora śródwęchowa (kora entorynalna, łac. cortex entorhinalis, ang. entorhinal cortex) jest obszarem kory mózgu ssaków zaliczanym do obszarów przejściowych, w tym przypadku do periarchicortex, czyli kory graniczącej z korą starą (czyli archicortex, do której zaliczamy głównie obszary korowe formacji hipokampa). Kora śródwęchowa jest położona w obszarze płata skroniowego, a u ssaków, które go nie posiadają, występuje w części tylno-brzuszno-przyśrodkowej kresomózgowia. Jest ściśle powiązana anatomicznie i funkcjonalnie z formacją hipokampa, a także ze strukturami węchowymi kresomózgowia, ciałem migdałowatym oraz obszarami kory asocjacyjnej. Pełni funkcje związane z procesami pamięciowymi, przetwarzaniem węchowym, a prawdopodobnie także z innymi procesami.

    Wstrząśnienie mózgu – zaburzenie czynności pnia mózgu, będące wynikiem urazu lub zniesienia czynności komórek zwojowych mózgu bez znaczących zmian anatomicznych. NIRS (z ang. near infrared spectroscopy) - technika wizualizacji aktywności mózgu, polegająca na przepuszczeniu promieni lasera przez czaszkę. Lasery te są bardzo słabe, jednak pracują z częstotliwością fali świetlnej (bliskiej podczerwieni), dla której czaszka jest przeźroczysta. Krew zawierająca tlen absorbuje inne częstotliwości fal świetlnych niż krew, w której tlen został już pochłonięty. Stąd obserwując ilość światła o różnych częstotliwościach odbijającą się od mózgu naukowcy mogą śledzić przepływ krwi.

    Mioklonie (myoclonus) – inaczej zrywania mięśniowe powstałe przez zmiany o różnym umiejscowieniu (rdzeń kręgowy, pień mózgu, kora mózgu i ośrodki podkorowe).

    Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych.

    Kora mózgu - struktura mózgu, w części kresomózgowia, zbudowana z istoty szarej, którą stanowią komórki neuronów. Jest największą częścią płaszcza, pokrywa obydwie półkule kresomózgowia. Tworzy ją około 10 mld komórek nerwowych ułożonych w sześciu warstwach o różnej grubości. Dominują w niej komórki piramidalne (najbardziej charakterystyczne dla kory), gwiaździste (głównie w czwartej warstwie) oraz wrzecionowate (w najgłębszej warstwie kory). Kora mózgu osiąga grubość do 4,5 mm. Jest bardzo silnie pofałdowana, dzięki czemu przy mniejszej objętości posiada większą powierzchnię czynną - 2 500 cm u człowieka , co odpowiada powierzchni kuli o średnicy 28 cm. Elektroencefalografia (EEG) − nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu za pomocą elektroencefalografu. Badanie polega na odpowiednim rozmieszczeniu na powierzchni skóry czaszki elektrod, które rejestrują zmiany potencjału elektrycznego na powierzchni skóry, pochodzące od aktywności neuronów kory mózgowej i po odpowiednim ich wzmocnieniu tworzą z nich zapis – elektroencefalogram. Jeśli elektrody umieści się bezpośrednio na korze mózgu (np. podczas operacji) badanie nosi nazwę elektrokortykografii (ECoG). Pierwszy polski zapis EEG został zarejestrowany przez Adolfa Becka na Uniwersytecie Jagiellońskim, który swoją pracę opublikował w 1890 r. Pierwsze badanie EEG na człowieku przeprowadził Hans Berger, psychiatra z Jeny.

    Trening mózgu: Trening mózgu to wszelkie formy aktywności, które pobudzają określone grupy komórek nerwowych. Pojęcie to można traktować analogicznie do treningu fizycznego, podczas którego pobudzamy mięśnie do pracy w celu zwiększania ich sprawności lub zapobiegania utraty sprawności. Płat ciemieniowy (lobus parietalis) – parzysta część kresomózgowia ograniczona od przodu bruzdą środkową, od dołu bruzdą boczną, a na powierzchni przyśrodkowej także od tyłu przez bruzdę ciemieniowo-potyliczną półkuli mózgu.

    Rozszerzająca się depresja korowa (ang. cortical spreading depression) – rozchodząca się fala zmniejszonej aktywności bioelektrycznej kory mózgu. Układ limbiczny, układ rąbkowy, układ brzeżny – układ struktur korowych i podkorowych mózgu, biorący udział w regulacji zachowań emocjonalnych oraz niektórych stanów emocjonalnych takich jak zadowolenie, przyjemność czy strach. Jest istotny dla procesu zapamiętywania oraz motywacji danego osobnika. Wpływa na pewne czynności wegetatywne. Pierwotnie był kojarzony wyłącznie ze zmysłem węchu.

    Dodano: 11.07.2011. 18:26  


    Najnowsze