• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Objadanie się zamienia samice czyściciela w samce

    20.06.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ludzie wymierzają karę tym, którzy oszukują. A surowość kary uzależniona jest od ciężaru oszustwa. Ale, jak się okazuje, nie jest to cecha wyłącznie ludzka... Wargatki sanitarniki (Labroides dimidiatus) są rzeczywiście tym, co zjedzą. Chociaż rodzą się jako samice, największy łakomczuch przekształca się w dominującego samca i karze mniejsze, oszukańcze ryby, które nie ograniczają się tylko do jedzenia pasożytów swojej ryby "klienta", ale nadgryzają również ją samą.

    Wyniki ostatnich międzynarodowych badań, zaprezentowane w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B, rzucają nowe światło na to, co się dzieje z samicami ryb, które przejadają się. Ku wielkiej konsternacji dominującego samca, samica racząca się nadmiernie jedzeniem może stać się na tyle duża, by przekształcić się w konkurencyjnego samca.

    Naukowcy pracujący pod kierunkiem Instytutu Zoologii przy Londyńskim Towarzystwie Zoologicznym (ZSL) w Wlk. Brytanii odkryli, że samce ryb są wrażliwe na rozmiar swoich partnerek. Ryby te żyją w grupach, które eksperci nazywają haremami, gdyż składają się z 16 samic i 1 dominującego samca. Samiec łączy się zwykle z największą samicą przy wykonywaniu swoich prac sanitarnych.

    "Wyniki naszych badań pokazują, że samce ryby czyściciela są wrażliwe na rozmiar swoich partnerek" - wyjaśnia naczelna autorka dr Nichola Raihani z ZSL. "Jednym z powodów kontrolowania oszukującej samicy może być powstrzymywanie jej przed nadmiernym objadaniem się, a przez to zagrożeniem swojej pozycji dominującego samca w rafie." Ryba czyściciel żyje w rafach koralowych w całym, tropikalnym regionie indyjsko-pacyficznym.

    W toku badań odkryto również, że samiec ryby czyściciela potrafi rozróżnić między tym, co jest nisko- a co wysokowartościowym posiłkiem i nie zawaha się surowiej ukarać samicy, jeżeli "odpędzi" cennego klienta.

    A jak reaguje samica? Zapewnia lepszą obsługę wartościowym klientom. Naukowcy podkreślają, że jest to pierwszy przykład spoza społeczności ludzkiej, w którym kara odpowiada przewinieniu, doprowadzając winowajcę do zmiany zachowania z uwagi na możliwe konsekwencje.

    Według naukowców ryba czyściciel staje w obliczu problemu podobnego do "dylematu więźnia" (scenariusze współpracy i zaufania mogą, ale nie muszą wygrać z własną korzyścią), kiedy przeprowadza w parze inspekcję wspólnego klienta. Tylko jeden członek pary odniesie korzyść z oszustwa (ugryzienia klienta), podczas gdy koszty (odejście klienta) zostaną podzielone między obojga partnerów.

    "Ryba czyściciel i człowiek raczej nie mają wielu wspólnych cech fizycznych, niemniej zwierze to wymierza karę oszukującym osobnikom w taki sposób, jak ludzie wyciągają konsekwencję wobec innych, przekraczających granice prawa" - wyjaśnia dr Raihani. "W obydwu sytuacjach surowsza kara może służyć za silniejszy środek zniechęcający do kolejnych wykroczeń."

    W artykule czytamy: "Pomimo korzyści związanych z oszukiwaniem, ryby czyściciele wydają się znajdować wyjście z dylematu oparte na współpracy, głównie dlatego, że samice zachowują się bardziej kooperacyjnie w czasie inspekcji zespołowych niż samotniczych. Ten wzrost kooperatywności ze strony samic pojawia się dlatego, że samce karzą samice, które oszukują i doprowadzają do odejścia wspólnego klienta. Samce wymierzają karę poprzez agresywny pościg po odejściu modelowego klienta." A czy samice karzą samców? Nie, nie karzą ich.

    Kolejnym zadaniem stojącym przed naukowcami jest ustalenie sposobu, w jaki ryby czyściciele oceniają wpływ sił rynkowych na jakość usługi zapewnianą przez nie gatunkom klienckim.

    Wkład w badania wnieśli eksperci z Uniwersytetu w Zurychu i Université de Neuchâtel w Szwajcarii oraz z Uniwersytetu w Queensland w Australii.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Linofryna drzewkowąsa (Linophryne arborifera) – gatunek niedużej ryby żabnicokształtnej z rodziny Linophrynidae, żyjącej w wodach środkowego Atlantyku na głębokości około 1000 m. U linofryn występuje dymorfizm płciowy: samice są kilka razy większe od samców. Cechą charakterystyczną samic jest obecność wystającego z pyska długiego, świecącego wabika oraz rozgałęzionego, również dającego światło wąsika, wyrastającego z żuchwy. Samce natomiast prowadzą pasożytniczy tryb życia, bytując na ciałach swoich partnerek. Breviceps – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny Brevicipitidae, obejmujący gatunki występujące w wschodniej i południowej Afryce. Zamieszkują jałowe, wyschnięte półpustynie. Płazy z tego rodzaju charakteryzują się krótką głową i krępym tułowiem. Na powierzchni ziemi pojawiają się tylko podczas gwałtownych, tropikalnych ulew. Samce są znacznie mniejsze od samic i mają tak krótkie kończyny w stosunku do swojej wielkości że nie są w stanie trzymać samicy w pozycji ampleksus. Dlatego wydzielają specjalny klej który utrzymuje samca na samicy podczas kopulacji. Samce wydają głośne, beczące, słyszalne z dużej odległości odgłosy, przywołujące samice. Kuliste jaja składane są w podziemnych komorach. Młode wylegają się bezpośrednio z jaj nie przechodząc metamorfozy. Tarło – okres godowy u ryb jajorodnych, w czasie którego samica składa ikrę, a samiec uwalnia plemniki celem zapłodnienia jaj. Nazwa pochodzi od specyficznego zachowania się ryb w tym okresie. Ryby stają się niespokojne, ocierają się bokiem o dno, samce ocierają się bokiem o samice polewając mleczem składaną ikrę. Ryby w tym okresie nazywa się tarlakami, a miejsce, gdzie tarło się odbywa – tarliskiem.

    Melanocetus johnsonii – gatunek ryby głębinowej z rodziny Melanocetidae. Występuje we wszystkich oceanach na głębokościach powyżej 2000 m. Charakteryzuje się wybitnie zaznaczonym dymorfizmem płciowym: samice mierzą do 13,5 cm długości, samce do 28 mm. Samce nie są pasożytami samic, jak u niektórych przedstawicieli rzędu. Efekt Whittena – efekt przyspieszonego pojawienia się rui u samicy oraz synchronizacji rui w grupie samic na skutek pojawienia się dojrzałego płciowo samca. Wesley Kingston Whitten wykazał, że u myszy i świnek morskich samice, które były odizolowane od samców, wchodzą w okres estrus w krótkim czasie po pojawieniu się samca zdolnego do rozrodu. Atraktant zawarty w moczu samca wywołuje i przyspiesza ruję samicy, a w grupie samic przebywających razem, po pojawieniu się samca doprowadza do synchronizacji rui.

    Kob liczi (Kobus leche) - duże zwierzę z rodziny krętorogich, o długości do 1,8 m i wadze do 120 kg. Ta rzadko spotykana antylopa żyje na południu Afryki. Przebywa w małych stadach, liczących po kilkanaście osobników. Zamieszkuje przeważnie podmokłe i zarośnięte trzciną brzegi rzek, jezior i bagien, przez które nie boi się przeprawiać brodząc lub płynąc. W razie niebezpieczeństwa również chroni się w wodzie. Kob liczi ma lirowato wygięte rogi. Używa ich do obrony przed swoimi prześladowcami. W okresie godów rogi służą również do walk, w czasie których zostaje ustalona hierarchia samców w stadzie. Walki te mają charakter rytualny i niezbyt gwałtowny. Najsilniejszy samiec wybiera samice, które tworzą jego harem. Każda samica po trwającej 7 miesięcy ciąży rodzi jedno młode. Mały kob przestaje ssać mleko matki po 4 miesiącach. Dojrzałość płciową samice osiągają zwykle po dwóch latach, a samce po trzech. Brachypelma auratum – ptasznik dorastający do 7 cm ciała (dorosłe samice), samce zaś mniejsze (w okolicy 5,5 cm). Tak jak większość Brachypelm rośnie bardzo wolno, (okres dojrzewania około 4-5 lat). Posiada jad stosunkowo słaby i niegroźny dla człowieka. Dorosła samica w sprzyjających warunkach może przeżyć nawet 20 lat, samiec zdecydowanie mniej – około rok od ostatniego linienia. Nie jest to gatunek agresywny, aczkolwiek agresywniejszy niż inni przedstawiciele tego gatunku np. Brachypelma smithi czy Brachypelma albopilosum, zaniepokojony wyczesuje włoski z odwłoka.

    Nothobranchius kilomberoensis – gatunek ryby z rodziny Nothobranchiidae, rzędu karpieńcokształtnych. Występuje w Tanzanii. Samce osiągają do 3,4 cm długości, a samice do 4,13 cm. Samce mają czerwone plamy na dolnej części głowy i gardła. Płetwy grzbietowe biało-niebieskie. Ogon czerwony. Ryba słodkowodna. Obrzeżek perski (Argas persicus) – gatunek zbiorowy kleszcza miękkiego z rodziny obrzeżkowatych. Ciało owalne, szarobrązowe otoczone obrzeżem składającym się z nieregularnie prostokątnych płytek z kolcem na ich środku (przypomina to tarczki brzeżne z karapaksu żółwia greckiego). Samica ma 8,5 mm długości oraz 4,5 mm szerokości, samce są niewiele mniejsze. Otwór płciowy samca jest półksiężycowaty (przy drugiej parze odnóży), u samic ma kształt poprzecznej szpary (przy pierwszej parze). Samica w ciągu życia składa w zakamarkach pomieszczenia ok. 700 brązowych jaj w seriach po 25 do 100 szt. Po 10-28 dniach wykluwają się z nich sześcionogie larwy. Piją krew przez 5 do 8 dni, po czym w ukryciu w ciągu tygodnia przekształcają się w nimfy, przypominające wyglądem dorosłe osobniki. Po 3-4 kolejnych linieniach osiągają dojrzałość płciową. Przy stałym dostępie krwi cykl rozwojowy trwa ok. roku. Nimfy i osobniki dorosłe aby się najeść potrzebują ok. godziny. Bez żywiciela mogą wytrzymać ok. 2 lat.

    Osobnik alfa, alfa – dominujący osobnik u zwierząt stadnych, posiadający najwyższą pozycję społeczną w stadzie, pełniący rolę jego przywódcy. Osobniki płci męskiej określane są jako samce alfa, a płci żeńskiej jako samice alfa. Jeśli rolę przewodników stada pełni samiec wraz z samicą to nazywani są oni parą alfa.

    Wadera – samica wilka, wilczyca. Jest mniejsza i lżejsza od samca (basiora). Wadery osiągają dojrzałość płciową w drugim roku życia. Do rozrodu przystępują jedynie samice najwyżej stojące w hierarchii watahy, czasami tylko dominująca w stadzie samica alfa. Ciąża wadery trwa 60–65 dni. W miocie jest zwykle 4–6, maksymalnie 12 młodych. Wychowaniem młodych zajmują się oboje rodzice, a ich pozycja w stadzie, zwłaszcza społeczny status wadery, ma wpływ na późniejszą pozycję społeczną młodych.

    Cryptopsaras couesii – gatunek ryby głębinowej z rodziny matronicowatych (Ceratiidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Cryptopsaras. Występuje we wszystkich oceanach na głębokościach do 3085 m. Samice osiągają do 44 cm długości, samce – do 7,3 cm długości, są seksualnymi pasożytami samic. Wargatek sanitarnik (Labroides dimidiatus) - ryba okoniokształtna z rodziny wargaczowatych znana jako ryba-czyściciel. Hodowane w akwariach morskich.

    Dodano: 20.06.2011. 17:17  


    Najnowsze