• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Oceania wraca z Arktyki

    11.08.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pomyślnie zakończyła się fiordowa część rejsu Oceanii prowadzona pod kierownictwem Joanny  Legeżyńskiej z Zakładu Ekologii Instytutu Oceanologii PAN. Mimo problemów w części oceanicznej i niesprzyjającej pogody zrealizowano plan badawczy. Od 9 sierpnia statek badawczy płynie ze Spitsbergenu do Norwegii. Na trasie będą jeszcze pobierane próbki planktonu. Bloga ekspedycji badawczej AREX 2011 prowadziły m.in. Ilona Goszczko i Agnieszka Promińska, która zostaje w Horsnundzie, by wykonywać pomiary temperatury i zasolenia w fiordzie.

    Jak wspomina Promińska, w części fiordowej było bardzo dużo pracy. Dni większości badaczy wypełniała praca, z przerwami na posiłki i sen. Pomiary wykonywali na wielu stacjach planktonowych i bentosowych. Na każdej z nich przeprowadzali pionowe sondowanie do dna, co stanowiło tło do dalszych badań. Po rejsie ekipę planktonową czekają długie godziny spędzone w laboratorium w celu oznaczenia i zliczenia wszystkich organizmów w zakonserwowanych próbkach. Na Uniwersytecie Gdańskim będą analizowane zamrożone próbki wody do oznaczania biogenów. Część wody sączono od razu w trakcie rejsu, a sączki również zamrażano do dalszych analiz na ladzie.

    Pogoda bawiła się z naukowcami w "kotka i myszkę". Serwis Nauka w Polsce przypomina przebieg rejsu Oceanii relacjonowany w blogu naukowym członków ekipy badawczej.

    Po dramatycznych chwilach, kiedy powodzenie misji nieomal wisiało na włosku, nastąpiły wspaniałe słoneczne dni. Ekipa mogła się poopalać, ale przede wszystkim dokonała wielu pomiarów grubości optycznej aerozoli za pomocą mikrotopów. Dane te po zakończeniu rejsu zostaną wysłane do automatycznej sieci aerozolowej NASA - AERONET.

    "Niestety, nasza rozeta ponownie nie działa. Nie pamiętam, która jest teraz godzina. Ten rok jest naprawdę wyjątkowy dla tego rejsu i jest to też prawdziwy test dla Oceanii. Ciągle trzeba cos naprawić, a czas ucieka. Musimy uporać się z naszymi pomiarami do 21 lipca, kiedy to powinniśmy być w Longyearbyen. Mamy nadzieje, że nie będziemy mieli problemów z lodem morskim przy wejściu w Isfjorden. Trzymajcie za nas kciuki" - prosiła kronikarka rejsu AREX 2011.

    Wkrótce po rozpoczęciu pomiarów na najbardziej wysuniętej na północ sekcji badacze musieli zrezygnować z nich z powodu złej pogody udać się na południe na sekcję EB2. I znów wszystko, co mogło się załamać, załamało się. Nawet winda wymknęła się spod kontroli. Mimo to badacze potrafili nawet w złych warunkach atmosferycznych dopatrzeć się korzyści dla nauki. Wiatr jest idealny dla badań aerozoli, ponieważ urządzenia opisujące cechy fizyczne i chemiczne działają wówczas dobrze.

    Oceaniczna część rejsu dobiegła końca 21 lipca. Na statek przybyli biolodzy z Zakładu Ekologii IO PAN, aby zająć się zbieraniem planktonu i bentosu oraz prowadzić pomiary hydrologiczne. Kontynuowano badania aerozoli.

    Jak wyjaśniono w internetowym dzienniku, próbki planktonu pobierane były za pomocą siatki MultiNet wyposażonej w komplet oczek zamykanych na różnych głębokościach. Ilość organizmów planktonowych oceniano za pomocą licznika LOPC (Laser Optical Plankton Counter), potocznie nazywanego "Szybki Lopez". Na stacji planktonowej pobierano również próbki wody, filtrowane od razu na statku do dalszych oznaczeń składników odżywczych i chlorofilu.

    Dodatkowo, na każdej stacji prowadzone były pomiary CTD - skrót od przewodnictwa, temperatury i głębokości. Jest to podstawowe narzędzie do określania właściwości fizycznych wody morskiej. Dane te są niezbędnym tłem dla wszystkich pozostałych badań środowiska morskiego. Stałe podłączenie sondy CTD do komputera pozwala na bezpośrednią kontrolę przebiegających pomiarów oraz komputerową obróbkę danych. Wysokiej rozdzielczości profile wykonywano wzdłuż i w poprzek fiordów z zaciąganego systemu CTD, zwanego przez naukowców "Fish".

    Mimo kłopotów z łącznością zrealizowano cały naukowy plan na zachodnich fiordach Spitsbergenu: Hornusnd, Kongsfjorden i Magdalenefjorden.

    IO PAN zakończył właśnie realizację projektu pod nazwą "ALKEKONGE": Odpowiedź ekosystemów morskich i lądowych na zmiany klimatu w Arktyce - powiązania pomiędzy środowiskiem fizycznym, bioróżnorodnością zooplanktonu i populacją ptaków morskich. Był to interdyscyplinarny projekt realizowany w ramach Polsko-Norweskiego Funduszu Badań Naukowych (http://www.iopan.gda.pl/projects/Alkekonge). Głównym celem projektu była ocena wpływu ocieplenia klimatu na populację zooplanktonu Arktyki (Calanus) i alczyka (Alle alle). Rozpoczęte w projekcie badania kontynuowane będą w niektórych aspektach przez badaczy z Zakładu Ekologii.

    PAP - Nauka w Polsce

     kol/ ula/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Informacja geologiczna - dane i próbki geologiczne wraz z wynikami ich przetworzenia i interpretacji, w szczególności przedstawione w dokumentacjach geologicznych oraz zapisane na informatycznych nośnikach danych (art. 6 ust. 1 pkt 2 PGG). "Pochodzą one zarówno z badań geologicznych (metody, wyniki, sporządzone mapy, dane tabelaryczne, wyniki analiz i syntez), jak i z etapu projektowania badań oraz ich dalszego przetworzenia i interpretacji (czyli dalszych badań, analiz, syntez itd.)".
    Aparat Ruttnera – przyrząd do pobierania wody z określonej głębokości w celu analizy jej właściwości fizyczno-chemicznych. Rodzaj batometru. Ma kształt cylindra z umieszczonym wewnątrz prętem zakończonym dwiema pokrywami (górną i denną). Podczas opuszczania w głąb wody, pokrywy są rozwarte – w ten sposób woda przepływa przez otwarte naczynie w miarę jego opadania. Po spuszczeniu wzdłuż linki wiążącej ciężarka (określanego jako posłaniec), uderza on w mechanizm powodujący zamknięcie obu pokryw. Zatrzymana w naczyniu woda zachowuje większość parametrów wody z danej głębokości, nadając się do różnych analiz hydrochemicznych, łącznie ze stężeniem rozpuszczonych gazów, a zainstalowany termometr rejestruje jej temperaturę. Aparat Ruttnera wyposażony jest również w pręty boczne służące do trzymania oraz kranik do wypuszczania wody. Aparat stosowany jest również do pobierania prób ilościowych planktonu, jednak podczas zamykania wlotów powstają zawirowania, które zaburzają naturalny układ warstw wody Kapitan - funkcja, osoba dowodząca statkiem (jednostką pływającą). Kapitan w każdej chwili rejsu jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo załogi i stan techniczny jednostki, którą prowadzi.

    Nauki stosowane – część zgromadzonej wiedzy, która umożliwia rozwiązywanie określonych rzeczywistych problemów albo część działalności naukowej, która jest podejmowana w celu rozwiązania tych problemów. Tak zdefiniowana „nauka stosowana” spełnia treściowe i metodologiczne wymagania stawiane „nauce”. Podział wszystkich nauk na podstawowe i stosowane jest dyskusyjny, ponieważ wszystkie badania naukowe zwykle przynoszą korzyści, a badania podejmowane w celu rozwiązania istniejących problemów często wymagają wzbogacenia wiedzy podstawowej. Explorer 8 – amerykański satelita naukowy badający jonosferę (pomiary gęstości i temperatury elektronów, pomiary koncentracji i masy jonów, pomiary liczby mikrometeorytów, badanie zależności powyższych parametrów od nasłonecznienia). Badania odbywały się między wysokościami 400 a 1600 km nad powierzchnią Ziemi. Mimo że działał krótko, wniósł istotny wkład w poznanie jonosfery, np. potwierdził istnienie w wyższych partiach atmosfery otoczki helowej. Misja zakończyła się w chwili wyczerpania się baterii, 27 grudnia 1960.

    Radiosonda (inaczej: radiometeorograf) to zestaw urządzeń meteorologicznych do pomiaru ciśnienia, temperatury, pozycji geograficznej, wilgotności i czasami koncentracji ozonu i innych pomiarów na dużych wysokościach (10-30 km). Radiosonda jest zazwyczaj przymocowana do balonu meteorologicznego lub zrzucana z samolotu. Radiosondy posiadają małe nadajniki radiowe do przekazywania wyników pomiarów stacjom naziemnym. Prędkości i kierunek wiatru jest wyznaczana zazwyczaj nie przez pomiary radiosondą, ale przez pomiary kolejnych pozycji radiosondy w atmosferze. Plan stanowiska archeologicznego - jest przygotowywany przed przystąpieniem do prac badawczych, w celu naniesienia stanowiska archeologicznego na odpowiednio szczegółową mapę. W pierwszej kolejności sporządzany jest plan terenu badań. Następnie oznaczane są stałe punkty pomiarowe, siatka pomiarowa i przynajmniej jeden reper wysokościowy do pomiarów niwelacyjnych. Na tak przygotowany plan nanoszone są wszystkie otwierane wykopy. Wykonywany jest także plan warstwicowy stanowiska. Bardzo ważne jest jak najdokładniejsze przygotowanie planu stanowiska i siatki pomiarowej. Błędne naniesienie stanowiska na mapę spowoduje, że wykopaliska utracą wiarygodność, wszystkie pomiary będą błędne.

    Odkrywka glebowa - wkop w pokrywie glebowej wykonywany w celu przeprowadzenia jej badań. Wykonanie odkrywki glebowej pozwala dokonać opisu profilu glebowego, określić podstawowe właściwości gleby oraz pobrać próbki do dalszych szczegółowych analiz laboratoryjnych. Odkrywkę glebową lokalizuje się w miejscu reprezentatywnym dla większego obszaru, możliwie jednorodnego pod względem litologii, rzeźby, stosunków wodnych i sposobu użytkowania. Nie powinno się jej wykonywać w pobliżu zabudowań, dróg, rowów itp. ponieważ w ich pobliżu układ poziomów genetycznych gleby jest zwykle zaburzony. Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji.

    Echosonda - urządzenie do pomiaru głębokości wody oraz odległości od unoszących się w niej ciał stałych. Odległości te oblicza się mierząc czas powrotu dźwięku odbitego od dna, przeszkody, okrętu podwodnego, ławicy ryb itp. W praktyce morskiej, przez słowo sondowanie rozumie się mierzenie głębokości, dawniej wykonywane ręcznie za pomocą ołowianki. Natomiast słowo echosonda wskazuje na użycie fal dźwiękowych w celu określenia aktualnej głębokości.

    Pomiary ryb stosowane są w wielu obszarach ichtiologii, m.in. w ich taksonomii. Dokładne pomiary morfometryczne osobników złapanych ryb pomagają prawidłowo sklasyfikować złapany okaz i mogą dostarczyć informacji na temat danej populacji ryb. Stosuje się przede wszystkim dwa pomiary:

    Communicating Sequential Processes (CSP) – formalny język służący do opisywania wzorców interakcji w równoległych systemach obliczeniowych. CSP został po raz pierwszy opisany przez C. A. R. Hoare jednakże od czasu pierwszej publikacji został bardzo rozbudowany. CSP znajduje praktyczne zastosowanie jako narzędzie do określania i weryfikowania różnych aspektów funkcjonowania systemów równoległych. CSP jest cały czas przedmiotem aktywnych badań, w tym także pracy mającej na celu zwiększenie zakresu praktycznego zastosowania CSP (np. zwiększenie ilości systemów, które mogą być za jego pomocą analizowane). Batytermograf - przyrząd oceanograficzny, rodzaj termografu, do pomiaru i rejestracji temperatury wody morskiej na różnych głębokościach. Może wykonywać pomiary do głębokości kilkuset metrów.

    Katastrofa lotu Saudi Arabian Airlines 163 – wydarzyła się 19 sierpnia 1980 roku, podczas rejsu maszyny saudyjskich linii Saudi Arabian Airlines (nr rejsu: 163) z lotniska w Rijadzie do miasta Dżudda. Census of Marine Life (Spis morskich form życia), w skrócie CoML – jeden z największych międzynarodowych projektów badawczych różnorodności i sposobu rozmieszczenia organizmów morskich, łączący 2700 naukowców z ponad 80 krajów świata. Celem badań prowadzonych w ramach programu było dostarczenie podstaw do opracowania polityki ochrony szczególnie wrażliwych obszarów morskich, wyznaczenia obszarów morskich wymagających ochrony oraz stworzenia globalnej sieci obszarów chronionych przed agresywnymi połowami. Program jest wspierany przez wiele organizacji rządowych związanych z nauką, środowiskiem i rybołówstwem, oraz przez prywatne fundacje i korporacje. Partnerami projektu są Encyclopedia of Life i National Geographic Society.

    Zabarwienie minerału - właściwość barwna minerału odbierana przez obserwatora, gdy oceniany jest wygląd minerału w naturze w takiej postaci, w jakiej występuje, lub też gdy badana jest powierzchnia próbki minerału w postaci bryłki. Jest to właściwość względna, gdyż uzależniona od czynników zewnętrznych, m.in. od gładkości obserwowanej powierzchni, oraz kąta padania i stopnia rozproszenia oświetlenia, a wpływ mogą mieć na ocenę również zmiany badanej powierzchni wynikające z erozji (czego efektem mogą być nawet zmiany składu chemicznego). Taka ocena jest bardzo niedokładna i dlatego w praktyce własności barwne minerałów określa się po ich rozdrobnieniu oceniając wtedy barwę minerału. World Values Survey - projekt badawczy o zasięgu globalnym, którego głównym przedmiotem zainteresowania są wartości i przekonania, ich zmiany zachodzące w czasie i wpływ, jaki wywierają na życie społeczne i polityczne. Badania prowadzone są przez sieć naukowców działających na całym świecie, która od 1981 r. przeprowadziła szereg badań w niemal 100 krajach. Obecnie World Values Survey pozostaje głównym źródłem danych empirycznych na temat postaw, w tym wyznawanych wartości i przekonań, blisko 90% światowej populacji.

    Geodezja leśna wchodzi w skład geodezji, czyli nauki ustalającej metody wykonywania pomiarów na małych powierzchniach do 50 kilometrów kwadratowych z pominięciem wpływu kulistości Ziemi zwanej także geodezją niższą Wyniki tych pomiarów rozpatruje się w odniesieniu do płaszczyzny poziomej, umożliwiającej sporządzenie map terenu w płaskim układzie współrzędnych. Mapa stanowi podstawę planowania w gospodarstwie leśnym oraz jest niezbędną pomocą w urządzaniu lasu. Pomiary geodezyjne wykonywane na terenach leśnych mają na celu:

    Dodano: 11.08.2011. 00:33  


    Najnowsze