• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ochrona diabŁa tasmańskiego przed wyginięciem

    30.06.2011. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowy zespół naukowców opracował model do sprawdzenia, czy przetrzymywanie osobnika diabła tasmańskiego w niewoli pomogłoby zachować wystarczające zróżnicowanie genetyczne, aby gatunek przetrwał najazd śmiertelnego raka pustoszącego jego siedlisko.

    To innowacyjne zapoczątkowano, kiedy zespół złożony z naukowców z Australii, Danii i USA, przyjrzał się analizom całego genomu dwóch diabłów tasmańskich - jednego, który zdechł z powodu zaraźliwego raka pyska (ang. Devil Facial Tumour Disease - DFTD) i drugiego, który był zdrowy.

    Model, zaprezentowany w raporcie zespołu, opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), wspomoże działania podejmowane w celu ochrony przed wyginięciem lubianego diabła tasmańskiego, torbacza występującego naturalnie wyłącznie na australijskiej wyspie-stanie, Tasmanii. Jeżeli model sprawdzi się, to ostatecznie może pomóc w ochronie przed wyginięciem także innych zagrożonych gatunków.

    Gatunkowi poważnie zagraża DFTD, którą to chorobę po raz pierwszy zaobserwowano zaledwie 15 lat temu na wschodnim wybrzeżu Tasmanii. Od tamtej pory rozprzestrzenia się szybko na zachód, zagrażając wyginięciem całego gatunku. Koncepcja stojąca za omawianym podejściem polega na tym, że gdyby pewna liczba zdrowych diabłów tasmańskich była przetrzymywana w zoo lub "niewoli ochronnej", aż rak przebiegnie zgodnie z naturalną koleją rzeczy, wówczas przetrzymywane zwierzęta mogłyby zostać ponownie wypuszczone do swojego naturalnego siedliska i populacja mogłaby zacząć rozwijać się od nowa.

    DFTD to nietypowy rak, oszpecający ofiarę i powodujący śmierć głodową lub przez uduszenie się w ciągu kilku miesięcy. "Ta choroba w niczym nie przypomina tej, jaka występuje u ludzi czy praktycznie u jakiegokolwiek innego zwierzęcia. Zachowuje się jak wirus, ale rozprzestrzenia się tak naprawdę poprzez całą komórkę nowotworową, która pojawiła się u jednego osobnika kilka dekad temu" - wyjaśnia Stephan Schuster, jeden z autorów raportu z Uniwersytetu Stanowego w Pensylwanii w USA. "Ta złośliwa komórka jest przekazywana bezpośrednio z jednego osobnika na drugiego poprzez gryzienie, parzenie się czy nawet dotyk. Wyobraźmy sobie rozprzestrzenianie się nowotworów wśród ludzi poprzez uścisk ręki. Doprowadziłoby to bardzo szybko do zagłady naszego gatunku."

    Jednakże działania ukierunkowane na ochronę gatunku muszą opierać się na ścisłych przesłankach genetycznych - wyjaśnia Webb Miller, naczelny autor raportu z badań. "Losowe zgromadzenie kilku osobników i zamknięcie ich nie wystarczy. Nasz zespół opracował inteligentniejsze i bardziej przemyślane podejście. Zadaliśmy sobie pytanie, które osobniki byłyby najlepszymi kandydatami do niewoli ochronnej i jakie kryteria zastosowalibyśmy, aby poczynić te ustalenia? Szybko zorientowaliśmy się, że odpowiedzią jest kompilacja danych genetycznych i ich analiza w nowatorski sposób."

    Zespół podszedł do problemu wyginięcia z dwóch stron. Pierwsza polegała na sekwencjonowaniu całych genomów - 3,2 mld par zasad w każdym - po jednym osobniku diabła tasmańskiego każdej z płci. Cedric, jak nazwano samca, posiadał naturalną odporność na dwa szczepy DFTD, ale zachorował po zakażeniu się innym szczepem choroby w zeszłym roku. Samica, nazwana Spirit, zakaziła się złośliwym nowotworem w naturalnym środowisku. Naukowcy przeprowadzili również sekwencjonowanie genomu jednego z nowotworów Spirit.

    Ponieważ Cedric i Spirit pochodziły odpowiednio z najdalej wysuniętych regionów na północny-zachód i południowy-wschód Tasmanii, reprezentowały maksymalny, geograficzny zasięg gatunku. To oznaczało, że zespół dysponował miarą, która mogła służyć jako przybliżenie zróżnicowania genetycznego.

    Po przeanalizowaniu danych genomicznych obydwu osobników i charakterystyki genetycznej nowotworu, zespół opracował model do ustalenia, które osobniki powinny zostać wyselekcjonowane do programów hodowli w niewoli.

    "Mogłoby się wydawać, że należy wybierać jedynie te osobniki, które są genetycznie odporne na nowotwór DFTD. Jednak to udaremniłoby cel utrzymania różnorodności genetycznej, ponieważ z definicji wybierany byłby malutki podzbiór puli genów" - zauważa Schuster. "Natomiast nasz model sugeruje bardziej wyważone podejście. Nie chodzi o to, żeby ugasić tylko jeden pożar - nowotwór. Chodzi raczej o zbudowanie puli zróżnicowanych i zdrowych osobników, potrafiących zwalczyć przyszłe choroby czy nawet patogeny, które nawet jeszcze nie wyewoluowały."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    DFTD, rak pyska diabła (ang. devil facial tumour disease) – zakaźny nowotwór diabła tasmańskiego. Pierwszy oficjalny opis pochodzi z 1996. Rozella tasmańska (Platycercus caledonicus) – gatunek ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Występuje wyłącznie w Tasmanii - wyspie na południu Australii. Można ją spotkać na wysokości do 1500 m n.p.m. w górskich lasach. Jest ptakiem częściowo wędrownym. Niektóre osobniki były zauważone nawet w Sydney, czasami pojawiają się też na sąsiednich wyspach Australii. Światowa populacja rozelli tasmańskiej została oszacowana na około 50 000 osobników. Tylko nieliczne osobniki trzymane są w niewoli. Ich dieta składa się głównie z nasion krzewów i traw, oraz różnych insektów. Samica jest mniejsza od samca i ma biały pasek pod skrzydłem. Mają również mniejszy dziób. W środowisku naturalnym tworzą praktycznie nierozerwalne pary. W czasie sezonu lęgowego ukrywają się i są płochliwe. Genetyka konserwatorska – dział biologii konserwatorskiej zajmujący się ochroną różnorodności genetycznej organizmów tak, by były one w stanie radzić sobie ze zmianami środowiska. Bada czynniki genetyczne, które mogą wpływać na ryzyko wyginięcia gatunku, oraz metody, które je minimalizują.

    Ochrona gatunkowa – w Polsce jedna z form ochrony przyrody. Zgodnie z brzmieniem ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku na celu ma zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. Ochrona ta dotyczy gatunków rzadko występujących, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych. Introgresja – długofalowy proces polegający na włączaniu puli genów jednego gatunku do puli genów innego gatunku poprzez krzyżowanie hybrydy międzygatunkowej z jednym z jego rodziców. Może doprowadzić do specjacji. Występuje częściej u roślin niż u zwierząt. Gatunkiem powstałym w ten sposób jest żaba wodna. Termin został wprowadzony przez amerykańskiego botanika Edgara Andersona.

    Fanny Cochrane Smith, (ok. 18341905) - Aborygenka tasmańska, jako pierwsze dziecko urodziła się po przesiedleniu tubylczej ludności Tasmanii do Wybalena na Wyspie Flindersa i ostatnia osoba, dla której język tasmański był językiem ojczystym. Populacja mendlowska, populacja genetyczna - model opisujący populację biologiczną. Są to osobniki należące do jednego gatunku, zamieszkujące określony teren. Populacja genetyczna musi być duża, osobniki do niej należące muszą rozmnażać się płciowo i zachodzi w niej panmiksja, czyli losowe krzyżowanie się osobników i losowe łączenie się gamet.

    Polikormon – struktura roślinna składająca się z wielu osobników strukturalnych (ramet), które są połączone żywymi stolonami (rozłogami lub kłączami). Polikormon powstaje z jednego organizmu macierzystego. Od macierzystego osobnika strukturalnego odrastają kolejne potomne osobniki strukturalne pozostające z nim w związku, tworząc modularnego osobnika genetycznego (genet). Struktura polikormonu może być skomplikowana, a on może zajmować znaczne powierzchnie. Ponieważ kolejne ramety powstają przez odpączkowywanie, wszystkie są identyczne genetycznie (z wyjątkiem lokalnych mutacji somatycznych). Poszczególne ramety są wyposażone we własny pęd i korzenie, w związku z czym nawet po przerwaniu łączności z organizmem macierzystym (po obumarciu lub mechanicznym uszkodzeniu rozłogów) mogą się rozwijać, tworząc nowe polikormony. Wszystkie takie osobniki strukturalne pochodzące od jednej zygoty, niezależnie od tego, czy zachowują połączenie z organizmem macierzystym, pozostają jednym osobnikiem genetycznym (klonem). Struktura polikormonu może być różna – poszczególne osobniki strukturalne mogą rosnąć dość luźno, a ich źdźbła czy rozety być połączone długimi rozłogami albo mogą tworzyć wielopędowe zbite kępy. Cyclura pinguis – krytycznie zagrożony wyginięciem gatunek dużej roślinożernej jaszczurki z rodziny legwanowatych. Występuje na wyspie Anegada. Umaszczenie zmienia się zależnie od wieku i płci osobnika. W przeszłości zasięg występowania tego zwierzęcia był dużo większy, a liczebność nadal spada, co jest skutkiem działalności człowieka. Podejmowane są próby ratowania gatunku, w których uczestniczą głównie ogrody zoologiczne.

    Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.

    Launceston – miasto w północnej Tasmanii. Jest drugim co do wielkości miastem na wyspie po Hobart. Jedno z najstarszych miast w Australii założone w 1806. Zamieszkane przez 99 675 mieszkańców. Zlokalizowany jest tutaj kampus Uniwersytetu Tasmańskiego oraz port lotniczy.

    Zwierzęta wymarłe na wolności – gatunki zwierząt uznane przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów za wymarłe w stanie dzikim (extinct in the wild), czyli niewystępujące już w stanie dzikim w całym obszarze swego naturalnego występowania. Pojedyncze osobniki lub grupy osobników takiego gatunku żyją jeszcze w niewoli, zwykle w ogrodach zoologicznych. Czarna wojna – konflikt pomiędzy brytyjskimi kolonistami a Aborygenami tasmańskimi, jaki miał miejsce na Ziemi van Diemena (obecnie Tasmania) na początku XIX wieku. Konflikt zyskał opinię ludobójstwa ze względu na niemal całkowitą zagładę rdzennych mieszkańców. Jednakże współcześnie liczna grupa mieszkańców Tasmanii deklaruje swoje aborygeńsko-tasmańskie pochodzenie.

    Gil azorski (Pyrrhula murina) – zagrożony wyginięciem gatunek ptaka z rodziny łuszczaków (Fringillidae), zwany także gilem z Sao Miguel. Gatunek wyodrębniony niedawno na podstawie różnic morfologicznych oraz analizy filogenetycznej z P. pyrrhula z którym stanowi takson siostrzany. Endemiczny dla wyspy São Miguel w archipelagu Azory. Zamieszkuje lasy laurowe. Obecne występowanie jest ograniczone do bardzo niewielkiego terenu ok. 580 ha w okolicy Pico da Vara we wschodniej części São Miguel. Populacja szacowana jest obecnie na ok. 800 osobników, mimo że w latach 70. XX wieku było zaledwie ok. 40 par. Jednej z najbardziej zagrożonych gatunków ptaków w Europie. Cały obszar występowania jest chroniony jako obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Podejmowane są działania ochronne, polegające przede wszystkim na chronieniu i odtwarzaniu siedliska – lasów laurowych. Dla ochrony gatunku realizowany był projekt finansowany przez unijny Instrument Finansowy LIFE.

    Dodano: 30.06.2011. 16:17  


    Najnowsze