• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ochrona nieodkrytych gatunków na świecie

    14.07.2011. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowych badań pokazują, że większość "brakujących" czy też nieodkrytych gatunków na świecie zamieszkuje regiony, które już zostały zidentyfikowane przez naukowców jako priorytetowe do objęcia ochroną przyrody.
    Badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego, Uniwersytetu w Kent, Uniwersytetu Duke oraz Microsoft Research w Wlk. Brytanii i opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) sugerują, że ostatnie działania na rzecz ochrony przyrody osiągają swoje cele i powinny zmniejszyć niepewność, co do globalnych priorytetów w tej dziedzinie. Aczkolwiek zagrożenie wyginięciem wśród wielu nieodkrytych gatunków jest poważniejsze niż się obawiano.

    "Wykazaliśmy, że większość 'brakujących gatunków' na świecie ukrywa się w niektórych z najbardziej zagrożonych rejonów na świecie" - mówi Stuart Pimm, jeden z naukowców prowadzących badania. "To znacznie zwiększa liczbę zagrożonych gatunków na świecie."

    Przy ograniczonych zasobach i rosnącym tempie zagrożeń dla przyrody, biologowie specjalizujący się w ochronie natury od dawna dążyli do zidentyfikowania obszarów na świecie, gdzie skuteczne działania na rzecz ochrony przyrody mogą uratować najwięcej gatunków. Priorytetami są gorące punkty bioróżnorodności, charakteryzujące się najwyższym tempem utraty siedlisk, jak również wyjątkowo dużą liczbą gatunków endemicznych. Jednak problem nadal pozostaje: do tej pory nie wiemy nic na temat wielu gatunków na świecie.

    "Wiemy, że mamy niekompletny katalog organizmów" - mówi naczelny autor Lucas Joppa. "Jeżeli nie wiemy, ile jest gatunków i gdzie one zamieszkują, to jak możemy wskazywać miejsca, które priorytetowo trzeba objąć ochroną przyrody? Co jeżeli miejsca, o których obecnie nie wiemy, okażą się tymi, gdzie występuje najwięcej nieznanych gatunków?"

    W toku badań naukowcy stworzyli model, który ujmuje skutki taksonomiczne w czasie, aby oszacować jak wiele gatunków roślin kwitnących, które tworzą podstawy koncepcji gorących punktów bioróżnorodności, pozostaje nieodkrytych w różnych regionach na całym świecie. Następnie porównano te szacunki z regionami wskazanymi obecnie jako globalne priorytety ochrony przyrody i stwierdzono, że dwa zestawy pokrywały się.

    Sześć regionów, które ekologowie już określili jako gorące punkty - Meksyk do Panamy, Kolumbia, Ekwador do Peru, Paragwaj i Chile w kierunku południowym, Afryka Południowa oraz Australia - zostało oszacowanych w ramach modeli, jako zawierające 70% wszystkich przewidywanych, brakujących gatunków. Jedynie dwa regiony o wysokich szacunkach brakujących gatunków - obszar od Angoli do Zimbabwe i północna kraina palearktyczna, obejmująca części Europy i Azji - nie posiadają gorących punktów bioróżnorodności.

    "To była ogromna ulga, że te miejsca, gdzie już zaangażowaliśmy swoje zasoby są tymi, w których zamieszkuje większość nieodkrytych gatunków na świecie" - zauważa David Roberts, naukowiec z Uniwersytetu w Kent. "Wcale nie musiało się tak okazać!"

    Wykazując, że działania na rzecz ochrony przyrody już są ukierunkowane na odpowiednie miejsca, wyniki badań nadają wyższą rangę problemowi globalnego kryzysu ginięcia gatunków. Autorzy artykułu podkreślają, że tego typu wyniki sprawiają, że skuteczna ochrona dużych obszarów lądu staje się jeszcze ważniejsza.

    Komunikat jest wyraźny: chociaż nie możemy uratować gatunków, o których nie wiemy, że istnieją, możemy chronić miejsca, gdzie jak sądzimy mogą one występować.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ochrona przyrody w Niemczech: Ochrona przyrody ma w Niemczech wysoki status, jest wpisana jako cel państwowy w art. 20 konstytucji od 1994 r. Ponad 42% terytorium kraju jest objęte jakąkolwiek formą ochrony przyrody, jest to jeden z największych wskaźników na świecie. Państwo bierze też udział w większości międzynarodowych inicjatyw proekologicznych. Mimo to środowisko niemieckie jest niemal całkowicie przetworzone przez człowieka, a ponad 40% gatunków kręgowców i roślin jest zagrożonych wyginięciem w obszarze republiki federalnej. Wysokie standardy ochronne mają więc za zadanie ocalić resztki bioróżnorodności i w miarę możliwości odtworzyć stabilne ekosystemy. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka. Komitet ds. Statusu Zagrożenia Dzikiej Przyrody w Kanadzie (ang.: Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada, COSEWIC; franc.: Le Comité sur la situation des espèces en péril au Canada, COSEPAC) - niezależny komitet zrzeszający ekspertów i naukowców z dziedziny dzikiej przyrody, których "racją bytu jest rozpoznanie gatunków zagrożonych" w Kanadzie. Wyznacza on status ochrony dziko żyjących gatunków.

    Ochrona gatunkowa roślin – prawny sposób zabezpieczenia rzadko występujących gatunków dziko rosnących roślin zagrożonych wyginięciem. Gatunków chronionych nie wolno niszczyć, zrywać, zbierać, niszczyć ich siedlisk, sprzedawać, nabywać, przewozić przez granicę państwa itp. Dla gatunków ściśle chronionych na odstępstwo od takiego zakazu może wyjątkowo wyrazić zgodę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dla gatunków częściowo chronionych - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Gatunki częściowo chronionych gatunków roślin mogą być dopuszczone do limitowanego (za zezwoleniem wojewody) zbioru na potrzeby ziołolecznictwa. Ochrona gatunkowa – w Polsce jedna z form ochrony przyrody. Zgodnie z brzmieniem ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku na celu ma zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. Ochrona ta dotyczy gatunków rzadko występujących, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych.

    Gatunek osłonowy (celowy, tarczowy, ang. umbrella species) - określenie stosowane w ochronie przyrody i oznaczające gatunki, których ochrona pociąga za sobą ochronę wielu innych, współwystępujących gatunków, a także ich siedliska. Gatunki osłonowe są zwykle dość ściśle związane z konkretnym biotopem i mogą służyć jako gatunki charakterystyczne ekosystemów wymagających ochrony. Polska Czerwona Księga Zwierząt – rejestr zagrożonych gatunków zwierząt na terenie Polski. Została stworzona na wzór międzynarodowej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony.

    Endodontidae – rodzina lądowych ślimaków trzonkoocznych (Stylommatophora) obejmująca gatunki występujące na wyspach krainy australijskiej. Wiele z nich (ok. 30 gatunków) wpisano do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody, w tym kilka jako wymarłe (kategoria EX), a kilkanaście jest zagrożonych (EN) lub krytycznie zagrożonych (CR) wyginięciem. Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody.

    Wojsiłki – bardzo stara ewolucyjnie grupa prawie 1000 gatunków owadów o charakterystycznym, ryjkowatym kształcie głowy, tradycyjnie klasyfikowana w randze rzędu Mecoptera. Na świecie żyje współcześnie około 600 gatunków, a prawie 350 gatunków wymarłych znanych jest z odkryć paleontologicznych. Większość gatunków wojsiłek zasiedla strefy klimatu umiarkowanego i subtropikalnego. W Europie stwierdzono 21 gatunków, w tym 10 w Polsce. Występują w pobliżu strumieni, wśród drzew i krzewów.

    Owady Polski: Liczba gatunków owadów (Insecta) występujących w Polsce nie jest dokładnie poznana. Na podstawie dotychczasowych opublikowanych danych można ją szacować na około 28–34 tysięcy gatunków. Dokładna liczba nie jest znana, ze względu na brak wystarczających badań faunistycznych w wielu grupach owadów. W najnowszym, całościowym zestawieniu Andrzejewskiego i Weigle (Różnorodność biologiczna Polski) wymieniana jest liczba 26 579 zarejestrowanych gatunków. Jednakże w niektórych grupach szacuje się większą liczbę gatunków, przykładowo wśród Hymenoptera opisano z Polski 6 tys., a szacuje się, że występuje 9 tys. Każdego roku opisywane są kolejne, nowe dla fauny Polski gatunki owadów. Liczba gatunków owadów występujących w Polsce zmienia się z trzech powodów:

    Ochrona częściowa – jeden ze statusów ochronnych w ochronie gatunkowej roślin, grzybów i zwierząt. Według Ustawy o ochronie przyrody oznacza ochronę gatunków roślin, grzybów i zwierząt, dopuszczającą możliwość redukcji liczebności populacji oraz pozyskiwania osobników tych gatunków lub ich części. Uczep (Bidens) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego około 200 gatunków występujących na całym niemal świecie, z wyjątkiem obszarów o bardzo zimnym klimacie. Większość gatunków pochodzi z obszaru Meksyku i sąsiadujących rejonów obydwu Ameryk. Gatunkiem typowym jest Bidens tripartita L..

    Lista ptaków Europy − lista gatunków ptaków stale zasiedlających Europę albo regularnie lub okresowo się w niej pojawiających. Według danych z 2008 roku są to 902 gatunki, w tym 19 introdukowanych. Aktualnie introdukowanych jest 20 gatunków. Poniższa lista nie prezentuje gatunków wymarłych: alki olbrzymiej, ostrygojada kanaryjskiego oraz frankolina obrożnego, który potem został jednak introdukowany w Toskanii. Liczba gatunków, które kiedykolwiek były w Europie spotykane, ale niekoniecznie tu występują, wynosi 872 gatunki. Do listy należą ptaki z 23 rzędów: Crocidura canariensis – gatunek ssaka z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie w Hiszpanii na Wyspach Kanaryjskich. Zamieszkuje wyspy Fuerteventura, Lanzarote i Lobos. Występował również na wyspach Graciosa i Alegranza, gdzie zostały znalezione skamieniałości tych ssaków. Naturalnym siedliskiem tego ssaka są pola zastygłej lawy (tzw. Malpaís). Żywi się tam owadami i ślimakami. Spotykana czasem również w ogrodach, opuszczonych gruntach rolnych czy w skalistych wąwozach. Zaproponowano by ssak ten traktowany był jako podgatunek Crocidura sicula, jednak badania molekularne, morfologiczne i paleontologiczne potwierdzają status odrębnego gatunku. Linie rozwojowe obydwu gatunków rozdzieliły się około 5 mln lat temu. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Zagrożeniem dla tego ssaka jest szybka urbanizacja i rozwój infrastruktury na zamieszkujących je wyspach. Wprowadzenie kota domowego, też może być przyczyną spadku populacji tego ssaka. Gatunek ten objęty jest Konwencją Berneńską (załącznik II) i Dyrektywą Siedliskową (aneks IV).

    Dodano: 14.07.2011. 16:17  


    Najnowsze