• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odbudowa ekologiczna poprawia byt człowieka, ale ochrona jest lepsza

    03.08.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Naukowcy z Hiszpanii i Wlk. Brytanii, których prace są finansowane ze środków unijnych, stwierdzili, że działania w zakresie odbudowy ekologicznej w miejscach o znacznej degradacji środowiskowej mogą pomóc w odbudowaniu globalnej bioróżnorodności. Opublikowane w czasopiśmie Science wyniki pokazują również, że działania na rzecz ochrony przyrody są skuteczniejsze niż odbudowa, jeśli chodzi o zapewnienie jakości "funkcji ekosystemu" takich jak żywność, woda pitna i magazynowanie dwutlenku węgla.

    Prace zostały w części sfinansowane z projektu REFORLAN (Odbudowa lasów na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i rozwoju obszarów wiejskich w suchych obszarach Ameryki Łacińskiej), który uzyskał dofinansowanie na kwotę 1,72 mln EUR z tematu "Konkretne działania wspierające współpracę międzynarodową" Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    "Ekologiczna odbudowa polega na wspomaganiu odnowy ekosystemu zdegradowanego, uszkodzonego lub zniszczonego, zwykle na skutek działalności człowieka" - wyjaśniają autorzy. Niemniej nie zbadano jak dotąd w sposób systemowy, czy działania te rzeczywiście skutkują zwiększeniem różnorodności biologicznej, jakości wody czy możliwości magazynowania węgla.

    W ostatnich badaniach, prowadzonych pod kierunkiem JosĂŠ M. Rey Benayasa z Uniwersytetu AlcalĂĄ w Hiszpanii, zespół naukowców zestawił wyniki 89 ocen odbudowy ekologicznej przeprowadzonych w różnych typach ekosystemów na świecie, a następnie poddał te dane metaanalizie. Wyniki takiej analizy uznaje się na ogół za statystycznie solidniejsze niż pojedyncze badania z jednym zestawem warunków.

    Wyniki badań wybrane do analizy, choć znacząco różniące się od siebie, obejmowały trzy ważne kryteria: wszystkie wyraźnie przedstawiały w zarysie teren "referencyjny" (nietknięty), zdegradowany i odbudowany. Podawały również zrozumiałe wskaźniki procesów bioróżnorodności i ekosystemu w badanych systemach. Wszystkie obejmowały aspekty funkcji ekosystemu (np. pomiar aktywności mikrobiologicznej, zawartość węgla czy metali ciężkich w glebie oraz jakość wody), przy czym metaanaliza ujęła je razem w ramach jednego pojęcia "eko-funkcji".

    Analiza pokazała, że odbudowa ekologiczna zwiększa różnorodność biologiczną o 44% i poprawia funkcje ekosystemu o 25%. Wykazano również, że działania na rzecz odbudowy mające na celu zwiększenie bioróżnorodności powinny również wspierać funkcje ekosystemu, zwłaszcza na lądowych terenach tropikalnych, które cechują się wysokim poziomem bioróżnorodności i znajdują się pod presją antropogeniczną. Skuteczność odbudowy systemów wodnych okazała się najsłabsza.

    "Obok poprawy bioróżnorodności, jaką zapewnia odbudowa ekologiczna, nasze wyniki pokazują, że wpływa ona również korzystnie na funkcje ekosystemu" - mówi profesor Benayas. "Funkcje te mogą napędzać gospodarkę i zapewniać ekologiczne miejsca pracy, zatem nasze wyniki dają ustawodawcom dodatkowy bodziec do odbudowywania zdegradowanych ekosystemów."

    Co najważniejsze, analiza pokazała również, że tak pod względem funkcji, jak i bioróżnorodności, niezniszczone tereny "referencyjne" były na ogół lepsze od zniszczonych obszarów. "To może być aspekt czasowy albo aspekt odbudowy, [...] na ogół nigdy nie osiągnie się tak dobrych wyników jak w przypadku ochrony czy utrzymywania systemu w nienaruszonym stanie" - wyjaśnia James Bullock z Centrum Ekologii i Hydrologii w Wlk. Brytanii w internetowym wywiadzie dla czasopisma Science.

    "To ważny wniosek płynący z naszych badań: odbudowa rozwinęła się silnie w ciągu ostatnich kilku dekad jako niezwykle istotne podejście do zdegradowanych terenów, ale nie stanowi pełnego rozwiązania" - kontynuuje profesor Bullock. "Rozwiązaniem jest wciąż utrzymywanie i ochrona systemów w idealnym stanie, jeżeli chcemy mieć możliwe największą różnorodność biologiczną oraz możliwie najlepsze funkcje ekosystemu."

    Profesor Bullock przestrzegł, że podczas gdy odbudowa może pomóc w odrobieniu strat, wyniki nowych badań pokazują, że "decydujące znaczenie dla dobrobytu człowieka ma utrzymanie w nietkniętym stanie siedlisk oraz bioróżnorodności i funkcji ekosystemu, jakie one zapewniają".

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:
    Centrum Ekologii i Hydrologii (CEH):
    http://www.ceh.ac.uk

    Uniwersytet w Bournemouth:
    http://www.bournemouth.ac.uk/conservation

    Universidad de AlcalĂĄ:
    http://www.uah.es

    Źródło danych: Centrum Ekologii i Hydrologii; wywiad internetowy Science
    Referencje dokumentu: Rey Benayas J.M., et al. (2009) Enhancement of biodiversity and ecosystem services by ecological restoration: A meta-analysis. Science. Publikacja internetowa z dnia 30 lipca; DOI: 10.1126/science.1172460

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Różnorodność biologiczna, bioróżnorodność (ang. biodiversity) – zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji. Siedlisko przyrodnicze – pojęcie używane w terminologii prawnej Unii Europejskiej w związku z programem Natura 2000. Wprowadzone zostało w celu identyfikacji obszarów lądowych lub wodnych o określonych cechach środowiska przyrodniczego, wyodrębnianych w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne. Termin ten nawiązuje do biogeocenozy albo ekosystemu (zob. struktura ekosystemu) obejmując postaci lub fragmenty tych układów identyfikowane zwykle przez określone zbiorowiska roślinne lub warunki geograficzno-ekologiczne. Ochrona przyrody – ogół działań zmierzających do zachowania w niezmienionym lub optymalnym stanie przyrody ożywionej i nieożywionej, a także krajobrazu. Głównym celem ochrony przyrody jest utrzymanie stabilności ekosystemów i procesów ekologicznych oraz zachowanie różnorodności biologicznej.

    Ekoetyka, również etyka środowiskowa, etyka ekologiczna - dział bioetyki obejmujący zagadnienia związane ze stosunkiem człowieka do przyrody ożywionej i nieożywionej oraz całego ekosystemu Ziemi. Jej przedmiotem są wartości, zasady, imperatywy i normy, które regulują lub mogłyby regulować ten stosunek. Arka Smaku – program odbudowy bioróżnorodności prowadzony przez organizację Slow Food, mający na celu opisanie i ochronę zagrożonych zagładą roślin i zwierząt, a także gotowych produktów spożywczych. Nazwa programu jest parafrazą biblijnej Arki Noego.

    Ochrona przyrody w Bydgoszczy – ogół działań służących zachowaniu różnorodności biologicznej ekosystemów na terenie miasta i w jego otoczeniu oraz zachowaniu ich dla przyszłych pokoleń. Integrowana ochrona roślin – sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi, polegającym na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin, dający pierwszeństwo metodom niechemicznym, w sposób minimalizujący zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska. Tym samym integrowana ochrona roślin pozwala ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin do niezbędnego minimum i w ten sposób ograniczyć presję na środowisko naturalne oraz chroni bioróżnorodność środowiska rolniczego.

    Drogownictwo wojskowe - dziedzina inżynierii wojskowej zajmująca się zagadnieniami teorii i praktyki budowy dróg wojskowych. Stanowi jednocześnie specjalny dział drogownictwa ogólnego. Zasadniczą działalnością drogownictwa wojskowego jest projektowanie, budowa, odbudowa, remont i utrzymanie dróg wojskowych oraz organizacja prac drogowych w różnych warunkach i sytuacjach bojowych. Biomonitoring, monitoring biologiczny, monitoring przyrodniczy – działania polegające na obserwowaniu i ocenie stanu oraz zachodzących zmian w ekosystemach, składnikach różnorodności biologicznej i krajobrazowej, w tym typach siedlisk przyrodniczych, populacjach i gatunkach, a także służące ocenie skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody. W szerszym znaczeniu biomonitoring określany jest jako działania służące ocenie stanu środowiska za pomocą bioidentyfikatorów. W takim ujęciu monitoring biologiczny ma na celu nie tylko ocenę stanu środowiska przyrodniczego (organizmów żywych i ekosystemów), ale też innych parametrów środowiska, w szczególności stopnia zanieczyszczenia powietrza i wód.

    Biogeografia wysp – część ekologii dotycząca rozmieszczenia i liczebności gatunków na wyspach ekologicznych – obszarach z granicami, na których istnieje bariera ekologiczna utrudniająca migrację organizmów, co prowadzi do powstawania odizolowanych ekosystemów o strukturze zależnej od wielu czynników biotycznych i abiotycznych. W tym przypadku pojęcie „bariery ekologiczne” oznacza takie przeszkody utrudniające przemieszczanie się organizmów, jak łańcuchy górskie, szerokie pasy wody dla zwierząt lądowych, duże obszary rolne (bez zadrzewień śródpolnych) i ogrodzone sady, tereny zabudowane i autostrady. W ekologii o pojawieniu się bariery ekologicznej mówi się również w przypadku wystąpienia innych czynników powodujących izolację rozrodczą, takich jak zanik kontaktów w wyniku przyjęcia przez grupy organizmów jednego gatunku różnych strategii ekologicznych (np. różne pory aktywności, różne preferencje pokarmowe, różne pory kwitnienia roślin). Klasycznymi przykładami wysp ekologicznych są wyspy oceaniczne o zróżnicowanej powierzchni i różnej odległości od innych wysp i kontynentu.

    Odbudowa w budownictwie, to rodzaj budowy, w wyniku którego powstaje nowy obiekt budowlany w miejscu istniejącego wcześniej obiektu, który uległ całkowitemu lub częściowemu zniszczeniu. Ustanowienie odbudowy jako rodzaju budowy dokonane jest w Prawie budowlanym, w art. 3 pkt. 6 tej ustawy. Takie przypisanie tej kategorii robót budowlanych implikuje odpowiednie konsekwencje związane między innymi z wymaganiami dotyczącymi procedur administracyjnych poprzedzających rozpoczęcie odbudowy oraz związanych z jej zakończeniem i przekazaniem obiektu do użytkowania.

    Audyt jakości – usystematyzowane i niezależne badanie mające stwierdzić, czy działania odnoszące się do jakości i ich wyniki są zgodne z zaplanowanymi ustaleniami oraz, czy ustalenia są skutecznie realizowane i pozwalają na osiągnięcie celów (definicja według PN-ISO 8402).

    Dodano: 03.08.2009. 15:11  


    Najnowsze