• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odkryta cecha ewolucyjna dinozaurów

    24.05.2012. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Być może najpopularniejszym ze wszystkich dinozaurów jest Tyrannosaurus rex - duży, mięsożerny dinozaur o ogromnych zębach, jawiący się niczym prawdziwy potwór. Ale gdyby przyszło mu boksować się z przeciwnikiem, nieproporcjonalnie, niemal komicznie, małe ramiona zrobiłyby z niego konusa. Tymczasem Tyrannosaurus nie był jednym dinozaurem o tak drobnych ramionach. Cała rodzina dinozaurów znana pod nazwą abelizaurów również charakteryzowała się tą cechą, a wedle nowych odkryć, mogła ją tak naprawdę zapoczątkować.

    Skamieliny dinozaurów z rodziny abelizaurów odkryte w Patagonii, najdalej na południe wysuniętym końcu Ameryki Południowej, pokazują ewolucję w czasie tej charakterystycznej cechy. Badany konkretnie okaz datuje się na okres jury i jest o 40 mln lat starszy od jakiegokolwiek innego, znanego abelizaura. Wyraźnie widać po nim, że skracanie ramienia rozpoczęło się na wczesnym etapie historii ewolucji tej grupy.

    Odkrycia dokonał paleontolog dr Olivier Rauhut z Uniwersytetu Ludwiga Maximiliana w Monachium (LMU), współpracujący również z Bawarskimi Zbiorami Paleontologicznymi i Geologicznymi w Monachium, wraz z argentyńskim kolegą, dr Diego Polem. "Abelizaury były wysoce zróżnicowaną i szeroko rozpowszechnioną grupą w [okresie] kredy - mówi dr Rauhut - ale ich pochodzenie pozostawało jak do tej pory owiane tajemnicą".

    Abelizaury były dwunożnymi mięsożercami, mierzącymi około siedmiu do dziewięciu metrów długości i siejącymi za swoich czasów postrach drapieżnikami. Przemierzały obszary Patagonii i inne obszary Gondwany - najdalej na południe wysuniętego kontynentu, w skład którego wchodziły dzisiejsza Afryka, Antarktyda, Australia i Ameryka Południowa. Jeżeli chodzi o cechy charakterystyczne, to bardzo przypominały tyranozaurydy, a główna różnica polegała na wyjątkowo krótkich i wysokich czaszkach - jedynych w swoim rodzaju. Ta cecha sugeruje, że uścisk ich szczęk był niezwykle silny.

    Rauhut i Pol nazwali nowe gatunki abelizaurów Eoabelisaurus mefi, inaczej "poranny abelizaur z Museo Palentológico Egidio Feruglio (MEF)", w uznaniu dla wsparcia, jakiego udzieliło muzeum ich współpracy badawczej. "Nowe odkrycie ujawniło, że linia genealogiczna abelizaurów jest starsza niż dotychczas przypuszczano" - twierdzi dr Rauhut. "Powodem, dla którego tak niewiele wiadomo na ich temat jest niekompletność skamielin drapieżnych dinozaurów z półkuli południowej, zwłaszcza z okresu od środkowej jury do wcześniej kredy".

    Podczas gdy tak samo jak tyranozaury miały krótkie ramiona, tym różniły się według niektórych badań, że tyranozaury były w stanie używać swoich ramion jak silnych haków, aby unieruchomić ofiarę. Ramiona abelizaurów wydają się znacznie słabsze i są po prostu pozostałością szczątkową. Odkrycie umożliwiło jednak naukowcom nakreślić wyraźniejszy obraz ewolucji ramion.

    "Trend wykształcił się widocznie dosyć wcześnie i rozpoczął się od końca odsiebnego" - mówi dr Rauhut. "Górna część ramienia eoabelizaura jest normalnego rozmiaru, natomiast dolna jest w porównaniu znacznie krótsza. Chwytna część kończyny jest bardzo skarłowaciała z maleńkimi palcami i szponami". Odkrycia wydają się potwierdzać sugestie innych paleontologów, że zmniejszanie się abelizaurów rozpoczęło się od chwytnej części kończyny.

    Ku zaskoczeniu naukowców eoabelizaur, który wyewoluował na superkontynencie Pangea, nie występował na wszystkich kontynentach, jakie ukształtowały się po jego rozpadzie. Pangea to superkontynent utworzony ze wszystkich znanych nam dzisiaj kontynentów, który istniał około 300 mln lat temu. "Jednym z możliwych wyjaśnień jest istnienie olbrzymiej pustyni w środkowej części Pangei, która uniemożliwiła rozprzestrzenienie się grupy na Północ, ograniczając ewolucję gatunku do półkuli południowej" - stwierdza dr Pol.

    Hipoteza istnienia takiej bariery geograficznej znajduje poparcie w najnowszych badaniach geologicznych oraz wynikach modelowania klimatycznego.

    Mimo znaczących znalezisk nadal pozostaje wiele do odkrycia. "Nakreślony przez nas obraz ewolucji dinozaurów w okresie jury w znacznym stopniu opiera się na skamielinach ze stanowisk północnych" - stwierdza dr Rauhut. "Półkula południowa z pewnością trzyma dla nas w zanadrzu jeszcze wiele niespodzianek".

    Naukowcy mają nadzieję kontynuować swoje badania - które zostały dofinansowane przez Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) oraz argentyńską Agencia Nacional de Promoción Científica y Tecnológica - nad dinozaurami jurajskimi w Patagonii.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mażungazaur (Majungasaurus) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae) żyjącego na terenach obecnego Madagaskaru ok. 70–65 milionów lat temu, w późnej kredzie. obecnie do tego rodzaju zalicza się tylko jeden gatunek – M. crenatissimus. Jego nazwa oznacza "jaszczur z Mahajangi". Początkowo po odkryciu części czaszki mażungazaura uznano ją za należąca do pachycefalozaura i opisano pod nazwą Majungatholus. Obecnie Majungatholus jest uważany za synonim mażungazuara. Podobnie jak inne abelizaury Majungasaurus był dwunożnym drapieżnikiem z krótkim pyskiem. Chociaż jego przednie kończyny nie są w pełni znane, najprawdopodobniej podobnie jak u innych abelizaurów były krótkie i słabe w przeciwieństwie długich (ogólnie, nie proporcjonalnie) i mocnych kończyn tylnych. Od innych przedstawicieli Abelisauridae odróżnia go szersza czaszka o chropowatej fakturze, mocne, zgrubiałe kości na szczycie czaszki i zaokrąglony róg na czaszce z powodu którego pierwsze znalezione szczątki jego czaszki uznano za należące do pachycefalozaura. Miał on również więcej zębów w obu szczękach niż inne abelizaury. Znany z kilku dobrze zachowanych czaszek i wiele pozaczaszkowych elementów szkieletu. Najprawdopodobniej jest on bliżej spokrewniony niż z abelizaurami z Indii niż z Ameryki Południowej czy Afryki. Mażungazaur był czołowym drapieżnikiem w ekosystemie późnokredowego Madagaskaru i mógł polować na takie zauropody jak Rapetosaurus. Jest on również jednym z nielicznych dinozaurów, na których kanibalizm istnieją bezpośrednie dowody. Austrocheirus – rodzaj teropoda żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Południowej, być może należącego do grupy abelizauroidów (Abelisauroidea). Został opisany w 2010 roku przez Martína Ezcurrę i współpracowników w 2010 roku w oparciu o kości nadgarstka, dystalną część kości piszczelowej oraz kilka kości stóp i kręgosłupa. Szczątki te odkryto w górnokredowych osadach formacji Pari Aike w południowo-zachodniej Patagonii. Okaz te odnaleziono 17 marca 2002 roku w Hoyada Arroyo Seco. Od innych bazalnych teropodów odróżniają go cechy trzeciej kości śródręcza i paliczków stóp. Według analizy kladystycznej przeprowadzonej przez autorów Austrocheirus jest bardziej zaawansowany niż ceratozaur i berberozaur i znajduje się w politomii u podstawy drzewa filogenetycznego abelizauroidów. Jego przynależność do tego kladu wspierają dwie synapomorfie. Austrocheirus jest pierwszym znanym średniej wielkości późnokredowym abelizauroidem mającym nieatroficzne kończyny przednie. Wskazuje to, że redukcja kończyn przednich u zaawansowanych abelizaurów nie wiąże się bezpośrednio ze zwiększeniem rozmiarów. Prawdopodobnie abelizaury są też jedyną linią ewolucyjną ceratozaurów, u której zaszła atrofia kończyn przednich. Wnioski Ezcurry i współpracowników zakwestionował Rauhut (2012), według którego nie można potwierdzić, że cechy mające dowodzić przynależności Austrocheirus do Abelisauroidea rzeczywiście są synapomorfiami Abelisauroidea. Rauhut ogranicza się do sklasyfikowania Austrocheirus jako teropoda o niepewnej pozycji filogenetycznej. Bahariazaur (Bahariasaurus ingens) – dinozaur z grupy teropodów (Theropoda). Żył w okresie kredy (ok. 99-93 mln lat temu) na terenach Afryki. Jego szczątki znaleziono w Egipcie. Rauhut (1995) uznał bahariazaura za przedstawiciela Carcharodontosauridae. Kręgi krzyżowe wykazują budowę typową dla abelizaurów a cały szkielet jest nieodróżnialny od Deltadromeus.

    Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex. Rahiolisaurus – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae) żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Azji. Został opisany w 2010 roku przez Fernanda Emilia Novasa i współpracowników w oparciu o skamieniałości odkryte w datowanych na najpóźniejszą kredę osadach formacji Lameta w pobliżu wioski Rahioli w indyjskim dystrykcie Kheda, w stanie Gudźarat. Rahiolisaurus był dużym i smukłym teropodem – szacuje się, że mógł osiągać około 8 m długości. Miał również smukłe kończyny. Liczne odkryte szczątki sugerują, że jest to odrębny takson od sympatrycznego z nim innego abelizaura Rajasaurus narmadensis. W 2010 roku Ariel Méndez i współpracownicy wstępnie opisali kość ramienną należącą do Rahiolisaurus – wykazuje ona cechy zaawansowane charakterystyczne dla abelizaurów, tym samym potwierdzając, że jest to pierwsza odkryta w Indiach kość ramienna należąca do przedstawicieli tej grupy.

    Skorpiowenator (Skorpiovenator) – rodzaj teropoda z rodziny abelizaurów (Abelisauridae). Żył w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Gatunek typowy rodzaju, Skorpiovenatro bustingorryi, został opisany w oparciu o niemal kompletny szkielet niezawierający jedynie większości kości kończyn przednich oraz fragmentu ogona. Okaz ten został odkryty w dolnej warstwie osadów formacji Huincul w Patagonii (datowanych na późny cenoman, około 93 mln lat temu). W formacji tej odnaleziono również szczątki innych dużych dinozaurów drapieżnych, takich jak karcharodontozauryd Mapusaurus i abelizauryd Ilokelesia. Zachowana część szkieletu, od kości przedszczękowej do dwunastego kręgu ogonowego, mierzy 4,35 m, co sugeruje, że całe zwierzę miało ok. 6 m długości.

    Dodano: 24.05.2012. 16:37  


    Najnowsze