• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ok. 35 tys. nietoperzy zimuje w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym

    17.01.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Około 35 tys. nietoperzy hibernuje w podziemiach Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego w Lubuskiem, stanowiących rezerwat przyrody "Nietoperek" - największym zimowisku tych latających ssaków w Europie Środkowej.



    Wynik tegoroczny jest znakomity, gdyż nietoperzy jest o 8 tys. więcej niż przed rokiem (wówczas było to ok. 27 tys.) - o wstępnych wynikach liczenia poinformował PAP w poniedziałek Stanisław Bąkowski z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim.

    "Kolejna pozytywna informacja to ta, że zaobserwowano wzrost liczebności nocka dużego, jednego z czterech gatunków naturowych, wśród których są również nocek Bechsteina i nocek łydkowłosy i mopek, mających kluczowe znaczenie dla Wspólnoty Europejskiej" - powiedział PAP Bąkowski.

    Naukowcy stwierdzili, że zimujące zwierzęta są w dobrej kondycji i nie są niepokojone przez ludzi. "W ub. roku dobrze zabezpieczyliśmy wejścia do rezerwatu i to przyniosło oczekiwane efekty" - dodał Bąkowski.

    Pełne wyniki liczenia będą znane po 16 stycznia, bowiem tego dnia zakończy się zliczanie nietoperzy spędzających zimę w 14 naziemnych obiektach Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego zlokalizowanych na obszarze Natura 2000 "Nietoperek".

    Według Bąkowskiego w bunkrach i schronach liczba nietoperzy nie będzie tak duża i nie powinna znacząco zmienić wyników tegorocznej inwentaryzacji, którą można uznać za dość dokładną.

    Ponadto łagodna aura, sprzyja zimowaniu nietoperzy w miejscach odsłoniętych, tj. na ścianach i stropach łatwo dostępnych dla obserwacji i liczenia, co umożliwia przeprowadzenie bardzo dokładnego monitoringu.

    "Nadmienić należy, że w okresach bardzo niskich temperatur nietoperze ukrywają się w szczelinach i wąskich otworach, ograniczając możliwość ustalenia rzeczywistej liczebności" - dodał Bąkowski.

    Od trzech lat liczenie nietoperzy w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym jest zadaniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim, która w formie przetargu nieograniczonego zleca jego wykonanie innym instytucjom. Zadanie to jest współfinansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze.

    W tym roku przetarg wygrała Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska w Warszawie. Liczeniem zajmuje się ponad 80-osobowa międzynarodowa grupa naukowców i studentów z Polski, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Holandii, Belgii, Finlandii, Litwy i Ukrainy.

    W ramach programu ochrony bezcennego zimowiska nietoperzy odbywa się nie tylko ich liczenie w okresie hibernacji. Prowadzony jest także całoroczny monitoring warunków mikroklimatycznych z wykorzystaniem 15 czujników zbierających dane dotyczące wilgotności powietrza i temperatury - ważnych parametrów dla hibernujących nietoperzy.

    Regionalna Dyrekcja zleciła także cykliczne liczenia nietoperzy w udostępnionych trasach turystycznych podziemi, które obejmą okresy od stycznia do kwietnia oraz od października do grudnia br.

    Badania pracowników Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu z chiropterologami z Centrum Obrączkowania Nietoperzy w Dreźnie wykazały, że ssaki te przylatują do podziemi Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego z obszaru Nizin Środkowoeuropejskich, o pow. co najmniej 17 tys. km kw. Nietoperze przyciągają korzystne warunki do hibernacji m.in. panująca pod ziemią stała temperatura i wysoka wilgotność powietrza. Maksymalne długości przelotów tych ssaków osiągają 260 km, co świadczy o znaczeniu podziemi dla ich zimowania.

    Z tego powodu ich ochrona na obszarze Natura 2000 "Nietoperek" ma międzynarodowe znaczenie, a jej skuteczność wpływa na liczebność nietoperzy na dużym obszarze Europy Środkowej. Program liczenia nietoperzy jest prowadzony od 1999 r. Ich rekordową liczbę stwierdzono w 2008 roku, kiedy to podziemnym rezerwacie zimowało ok. 37 tys. tych zwierząt.

    PAP - Nauka w Polsce

    mmd/ abe/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy. Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji. Koziołek (tragus) - skórny, błoniasty wyrostek w małżowinie usznej niektórych nietoperzy. Spośród polskich gatunków wystepuje tylko u gatunków z rodziny mroczkowatych. Kształt zróżnicowany (nożowaty, grzybkowaty, rogalikowaty, u gatunków egzotycznych także inny), co umożliwia często rozróżnianie poszczególnych rodzajów i gatunków nietoperzy.

    Upiorowate (Emballonuridae) – rodzina ssaków z rzędu nietoperzy obejmująca około 50 gatunków najbardziej prymitywnych nietoperzy owadożernych. Występują w strefach tropikalnej i podzwrotnikowej na całej Ziemi. Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Ssaki Borów Niemodlińskich – obszar Borów Niemodlińskich zamieszkany jest przez typowy dla Niżu Śląskiego zespół zwierzęcy. Na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Borów Niemodlińskich stwierdzono występowanie, co najmniej 25 gatunków ssaków podlegających ochronie. W faunie tej grupy zwraca uwagę silna reprezentacja nietoperzy obserwowanych na Obszarze Chronionego Krajobrazu Borów Niemodlińskich. Zarejestrowano tu 11 ich gatunków – na ogólną liczbę 25 gatunków stwierdzonych dotąd w Polsce. Wszystkie niemal nietoperze Borów Niemodlińskich to gatunki związane z ekosystemami lasów i wód, są pośród nich gatunki uznawane za rzadkie i wymierające w Polsce: nocek Bechsteina oraz nocek łydkowłosy. Rymanów - specjalny obszar ochrony siedlisk utworzony w celu ochrony kolonii rozrodczych nocka dużego Myotis myotis i podkowca małego Rhinolophus hipposideros oraz przylegających terenów stanowiących miejsce żerowania nietoperzy. Tak ujęty obszar zajmuje powierzchnię 5241 ha i rozciąga się od Iwonicza-Zdroju na zachodzie po Wolę Sękową na wschodzie.

    Brodawkonosy (Rhinopomatidae) - rodzina ssaków z rzędów nietoperzy obejmująca 3-5 gatunków (klasyfikacja dwóch gatunków jest niepewna). Liścionosowate, liścionosy (Phyllostomidae lub Phyllostomatidae) - rodzina nietoperzy obejmująca ok. 150 gatunków charakteryzujących się osadzonym na nosie fałdem skórnym w kształcie przypominającym liść.

    Ewolucja nietoperzy – badania genetyczne dowodzą, że nietoperze należą do kladu Laurasiatheria, który wyodrębnił się pod koniec późnej kredy na superkontynencie Laurazja. Najstarsze nietoperze znane są z wczesnego eocenu, są to jednak formy już dość silnie wyspecjalizowane i zbliżone do współczesnych. Dlatego uważa się, że muszą istnieć i formy starsze, choć dotychczas nieodkryte. Jednak badania genetyczne sugerują, że samo przejście od pierwotnych drobnych, czworonożnych, owadożernych laurazjaterów do wczesnoeoceńskich nietoperzy właściwych miało charakter bardzo szybki, być może skokowy.

    Dodano: 17.01.2012. 00:04  


    Najnowsze