• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ornitolog: Polska potęgą pod względem liczby bocianów czarnych

    12.03.2012. 08:53
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Badania z ostatnich lat pokazują, że Polska jest potęgą pod względem liczebności bociana czarnego; w naszym kraju gnieździ się ok. 1400 par, a w Europie - 8-10 tys. par - poinformował prof. Piotr Profus z Instytutu Ochrony Przyrody PAN z Krakowa.

    Dane przedstawione przez naukowca pokazują wzrost liczebności tego gatunku w naszym kraju. Szacuje się, że przed wojną na terenie obecnej Polski było zaledwie do 100 par bociana czarnego. Pierwsze badania liczebności, przeprowadzone w 1966 roku, wykazały ok. 530 par. Przykładowo, na Śląsku w latach 30. było sześć par tych ptaków, a teraz jest ich ok. 200.

    Największe zmiany liczebności nastąpiły w środkowej Polsce, gdzie w 1966 roku było tylko ok. 20-30 par, w latach 1981-1982 ok. 80 par, a obecnie ok. 200. Szacuje się, że także na Mazurach i w Małopolsce jest po 200 par bociana czarnego, a w Wielkopolsce 100-120. Największe zagęszczenie bocianów występuje w Puszczy Białowieskiej i w Magurskim Parku Narodowym.

    W dawnym województwie kieleckim w latach 1991-1993 stan populacji tego gatunku szacowano na 33-40 par, a na początku XXI wieku zwiększył się on do 48-60 par.

    Naukowiec zaznaczył, że w naszym kraju wciąż mało jest dobrze opracowanych pod względem liczebności tego gatunku powierzchni. Najlepiej opracowana jest - od pół wieku - Puszcza Kampinoska, gdzie na początku badań występowała jedna para, a obecnie jest ich 13-17. Dość dobrze zbadana jest też pradolina Baryczy i Górny Śląsk.

    Wzrost liczebności bociana czarnego w naszym kraju Profus tłumaczy ochroną tego gatunku i jego lęgowisk. Powodem jest także wprowadzenie w latach 70. i 80. do siedlisk w całej Polsce bobrów, które tworzą rozlewiska korzystne dla rozrodu ryb i płazów. Dzięki temu zdecydowanie poprawiły się warunki żerowiskowe dla bocianów, które odżywiają się głównie rybami i płazami.

    Według Profusa przez ostatnie półwiecze cała europejska populacja bociana czarnego zwiększyła swój zasięg o prawie milion kilometrów kwadratowych. Od lat 70. trwa ekspansja tego gatunku na zachód; bocian czarny rozszerzył swój zasięg o teren Niemiec Zachodnich, Belgii, Luxemburga, Francji, Włoch i Półwyspu Iberyjskiego. Nie ma go jeszcze w Szwajcarii.

    Są również kraje, w których w ostatnich latach zauważono spadek liczebności tego gatunku - to Litwa, Łotwa, Estonia i Macedonia. Przykładowo na Łotwie liczebność bociana szacowano na 1000-1300 par, a obecnie jest to tylko 500-700 par. Powodem takiej sytuacji w krajach bałtyckich jest prywatyzacja lasów i idąca za nią - jak ocenił naukowiec - wprost rabunkowa eksploatacja drzewostanów.

    Bocian czarny (Ciconia nigra) zamieszkuje Eurazję. Jest rzadkim ptakiem leśnym, który - w przeciwieństwie do bociana białego - unika ludzkich siedzib. Na nizinach najchętniej zakłada gniazda na dębach i na sosnach, a w górach - a bukach i jodłach. Europejskie populacje zimują w północnej i wschodniej Afryce. Bocian czarny przylatuje do Polski najczęściej pod koniec marca, a jaja - w liczbie od trzech do pięciu - składa do połowy maja.

    Zwykle ptaki rodzicielskie wyprowadzają z gniazda dwa-cztery młode, rzadko jedno lub pięć. Ornitolodzy tylko siedem razy na świecie zaobserwowali sześć wyrośniętych młodych w gnieździe: w Chinach, w Niemczech, Austrii, Czechach, dwukrotnie na Węgrzech i raz w Polsce - w Pienińskim Parku Narodowym.

    Specjalista podkreślił, że dla wykarmienia dwóch młodych rodzice muszą dostarczyć nie mniej niż 200 kg ryb, żab i innych płazów. Zagrożeniem dla lęgów są kuny, jastrzębie, kruki, a ostatnio także bieliki, które mogą plądrować gniazda i zabijać młode.

    Bocian czarny jest gatunkiem objętym w Polsce ścisłą ochroną prawną.

    PAP - Nauka w Polsce

    agn/ hes/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bocian czarnodzioby (Ciconia boyciana) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny bocianowatych (Ciconiidae), zamieszkujący wschodnią Azję. Jest bliskim krewnym europejskiego bociana białego, przez wiele lat uważano go za podgatunek bociana białego (używana wówczas nazwa systematyczna brzmiała C. ciconia boyciana). Od bociana białego różni się czarnym dziobem i czerwoną obwódką wokół oka. Obie płcie wyglądają podobnie, samica jest nieco mniejsza od samca. Historycznie bocian czarnodzioby występował w Japonii, Korei, Chinach i na dalekim wschodzie Rosji, ale obecnie populacje w Południowej Korei i Japonii wyginęły z powodu polowań i dewastacji jego siedlisk. Japończycy starając się odbudować gatunek dokonywali reprodukcji wykorzystując do tego bociany z Rosji. W 2007 roku program osiągnął sukces - po 43 latach przerwy na wolności wykluł się bocian czarnodzioby. Pojemność środowiska – maksymalna liczebność lub zagęszczenie osobników danego gatunku która może zajmować dane środowisko bez naruszania jego równowagi biocenotycznej. Jeśli liczebność populacji zbliża się do pojemności środowiska jej wzrost jest hamowany przez opór środowiska. Proporcjonalna alokacja próby - polega na losowaniu podprób z poszczególnych warstw tak, że stosunek liczebności każdej podpróby do liczebności całej próby jest równy stosunkowi liczebności danej warstwy w stosunku do liczebności całej populacji generalnej. Dzięki takiemu podejściu otrzymana próba jest automatycznie próbą wyważoną.

    Suchy Ług - użytek ekologiczny położony na terenie gminy Korfantów. Utworzony Rozporządzeniem Wojewody Opolskiego z 3.02.1997 roku. Jego powierzchnia wynosi 29.58 ha. Przedmiotem ochrony jest ciąg śródleśnych łąk o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Łąki są również miejscem stałego żerowania bociana czarnego i żurawia. Dipodomys elator – gatunek gryzonia z rodziny szczuroskoczkowatych. Występuje na terenie Stanów Zjednoczonych – przede wszystkim w północnym i centralnym Teksasie oraz w Oklahomie. Liczebność gatunku osiąga około 1000 osobników. Badania przeprowadzone w latach 80. i 90. XX wieku stwierdziły stopniowy spadek liczebności gryzonia.

    Rezerwat Przyrody Modła - rezerwat przyrody utworzony w 1979 r. na terenie gminy Regimin, leśnictwa Lekowo, Nadleśnictwa Ciechanów. Celem ochrony jest zachowanie fragmentu starodrzewu sosnowo - dębowego oraz miejsca lęgowego bociana czarnego. Wzrost logistyczny liczebności populacji – jeden z typów dynamiki liczebności populacji; zwiększanie się liczebności początkowo z prędkością rosnącą, a następnie malejącą w związku z napotkaniem przez populację oporu środowiska; wzrost liczebności ustaje, gdy zostaje osiągnięty poziom wyznaczony przez pojemność środowiska (zob. przegęszczenie, zasada Alleego, zasada tolerancji ekologicznej Shelforda).

    Wzrost wykładniczy liczebności populacji – jeden z typów dynamiki liczebności populacji, zjawisko zwiększania się liczebności zgodnie z prawem wzrostu wykładniczego, występujące wówczas, gdy populacja nie napotyka na ograniczenia, np. związane z nadmiernym zagęszczeniem (zob. zasada Alleego) lub oddziaływaniami (interakcjami) międzygatunkowymi. Simentale, bydło simentalskie – szwajcarska rasa bydła mleczno-mięsnego, wyhodowana w średniowieczu w dolinach rzek Simme i Saane z bydła miejscowego. Charakteryzuje się umaszczeniem biało-kremowym lub czerwono białym, głowa umaszczona na biało. Wysokość w kłębie ok. 145 cm, krowy ważą od 650–800 kg, buhaje od 900–1100 kg. Krowa rasy simentalskiej daje rocznie ponad 3500 kg mleka w tym do 4% tłuszczu. Rasa ta rozpowszechniona jest w całej Europie. Simentale hodowlane są w południowo-wschodniej Polsce od 150 lat. Obok rasy holsztyno-fryzyjskiej (HF) simentale są drugą najliczniejszą i najpopularniejszą rasą bydła na świecie. Liczebność tego pogłowia na świecie ocenia się obecnie (2007) na 42 mln sztuk. W Polsce hodowla tej rasy odbywa się głównie w woj. podkarpackim a liczebność tego stada wynosi ok. 45 tys. sztuk, z czego 3778 sztuk objętych jest kontrolą użytkowości.

    Simental, Simmental, bydło simentalskie – szwajcarska rasa bydła mleczno-mięsnego, wyhodowana w średniowieczu w dolinach rzek Simme i Saane z bydła miejscowego. Charakteryzuje się umaszczeniem biało-kremowym lub czerwono białym, głowa umaszczona na biało. Wysokość w kłębie ok. 145 cm, krowy ważą od 650–800 kg, buhaje od 900–1100 kg. Krowa rasy simentalskiej daje rocznie ponad 3500 kg mleka w tym do 4% tłuszczu. Rasa ta rozpowszechniona jest w całej Europie. Simentale hodowlane są w południowo-wschodniej Polsce od 150 lat. Obok rasy holsztyno-fryzyjskiej (HF) simentale są drugą najliczniejszą i najpopularniejszą rasą bydła na świecie. Liczebność tego pogłowia na świecie ocenia się obecnie (2007) na 42 mln sztuk. W Polsce hodowla tej rasy odbywa się głównie w woj. podkarpackim a liczebność tego stada wynosi ok. 45 tys. sztuk, z czego 3778 sztuk objętych jest kontrolą użytkowości.

    Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych (Salamandridae). Występuje w Europie. Może prowadzić wodny lub lądowy tryb życia. Zasiedla różnorodne siedliska, zwłaszcza niezarybione zbiorniki czystej wody stojącej o gęstej roślinności, a także pobliskie lasy. Rozmnaża się w wodzie. Samiec przed przekazaniem wybrance spermatoforu wykonuje taniec godowy. Jego partnerka składa jaja, zawijając je w liście roślin wodnych. Z jaj wylęgają się kijanki, które polują w toni wodnej, po czym ulegają przeobrażeniu. Rejestruje się zmniejszanie się liczebności gatunku. Do najważniejszych zagrożeń zalicza się utratę siedlisk związaną z przekształcaniem środowiska naturalnego. W celu ochrony tego gatunku podejmowane są różnorodne działania, w wielu krajach objęty jest ochroną prawną.

    Rezerwat Przyrody Czaplowizna – rezerwat przyrody utworzony w 1980 r. na terenie gminy Łochów. Rezerwat o największej powierzchni na terenie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego. Celem ochrony jest zachowanie naturalnych zbiorowisk leśnych (bór z przewagą sosny), stanowisk roślin chronionych oraz bogatej ornitofauny. Stwierdzono tu 45 gatunków ptaków lęgowych, m.in. bociana czarnego, kruka, jastrzębia, myszołowa, brodźca samotnego, słonkę, pięć gatunków dzięciołów, kilka gatunków sikor i innych. Talpa romana – ssak z rodzaju Talpa, rodziny kretowatych, zaliczanej do rzędu Soricomorpha. Endemit zamieszkujący tereny południowych i środkowych Włoch. Ostatnie dane wskazują, że występuje wyłącznie w kontynentalnej części kraju (informacje o występowaniu na Sycylii pochodzą z 1885 roku). Brak potwierdzenia dla występowania izolowanej populacji tego ssaka na terenie Francji. Brak danych na temat liczebności gatunku. Ocenia się, że pomimo zagrożeń ze strony rolnictwa, występowanie tego gatunku jest stabilne. Zamieszkuje pola uprawne, łąki, pastwiska i lasy do wysokości 2000 m n.p.m. Dorosłe osobniki osiągają długość około 180 mm i masę około 150 g.

    Zalotka torfowcowa, zalotka wątpliwa (Leucorrhinia dubia) – gatunek ważki z rodziny ważkowatych (Libellulidae). Jest szeroko rozprzestrzeniona w północnej Europie i północno-zachodniej Azji. W Polsce jest spotykana na obszarze całego kraju. W południowej części Europy liczebność jej populacji spada. Zasiedla bagna, stawy i jeziora, również na terenach zalesionych. Preferuje kwaśne wody, zwłaszcza niezarybione. Larwy tego gatunku są chętnie zjadane przez ryby. W ubarwieniu dominuje kolor czarny z czerwonymi plamkami na tułowiu i odwłoku u samców i żółtymi u samic. Długość ciała 37 mm, rozpiętość skrzydeł 58 mm. Imagines latają od końca kwietnia do lipca. Bagno przy Wejmutkach – użytek ekologiczny położony na terenie gminy Korfantów. Utworzony Rozporządzeniem Wojewody Opolskiego z 3 lutego 1997 roku. Jego powierzchnia wynosi 4,64 ha. Przedmiotem ochrony są tam wilgotne zbiorowiska roślinne będące stałym miejscem żerowania wielu gatunków ptaków, w tym bociana czarnego.

    Wełnianka szerokolistna (Eriophorum latifolium) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych (Cyperaceae) (turzycowatych). Występuje w umiarkowanej strefie zarówno na niżu, jak i w górach w Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Polsce jest dość rozpowszechniony (częstość występowania 3 w 5–stopniowej skali), jednak ostatnio liczebność tego gatunku maleje.

    Dodano: 12.03.2012. 08:53  


    Najnowsze