• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pierwsza cyfrowa geologiczna mapa Europy

    11.01.2009. 12:01
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Prof. Marek Grad z Instytutu Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego, opublikował pierwszą, cyfrową mapę geologiczną Europy - poinformowała rzecznik UW Anna Korzekwa. Mapa dostępna jest w sieci bezpłatnie i będzie stanowiła nieocenione źródło danych dla geologów zajmujących zarówno badaniami podstawowymi w dziedzinie tektoniki jak i geologią złożową. Zdaniem specjalistów, jest to osiągniecie bardzo istotne dla geologii europejskiej.

    Jak tłumaczy Korzekwa, prof. Grad od trzydziestu lat prowadzi badania struktury skorupy ziemskiej metodami sejsmicznymi. Głównym obszarem jego badań jest Europa Centralna, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Polski i krajów ościennych. W ostatniej dekadzie na obszarze tym przeprowadzone zostały wielkie eksperymenty sejsmiczne, uchodzące za największe tego typu przedsięwzięcia na świecie: POLONAISE'97, CELEBRATION 2000, ALP 2002 i SUDETES 2003. Rezultatem eksperymentów, których prof. Grad był jednym z głównych pomysłodawców, organizatorów i wykonawców, jest kilkadziesiąt prac opublikowanych w najbardziej prestiżowych czasopismach w dziedzinie nauk o Ziemi.

    "Znajomość tematu i zaangażowanie profesora w sejsmiczne badania strukturalne doprowadziły do opracowania i opublikowania pierwszej cyfrowej mapy głębokości granicy Moho, granicy pomiędzy skorupą i płaszczem Ziemi, dla całej płyty europejskiej, rozumianej jako obszar od grzbietu śródatlantyckiego na zachodzie po Ural na wschodzie, i od Morza Śródziemnego na południu do Morza Barentsa i Archipelagu Svalbard w Arktyce na północy - wyjaśnia Anna Korzekwa. - Opracowanie oparto na analizie danych z ponad 250 indywidualnych profili i modeli geofizycznych. W ogólności, wydzielono trzy wielkie prowincje geotektoniczne z charakterystycznymi własnościami i miąższościami skorupy ziemskiej. Najstarsza, archaiczna i proterozoiczna skorupa ma miąższości od 40 do 60 km. Kontynentalna skorupa waryscyjska i alpejska charakteryzuje się miąższościami od 20 do 40 km, a najmłodsza, oceaniczna skorupa atlantycka ma miąższość od 10 do 20 km".

    Artykuł prof. Marka Grada o mapie Moho ukaże się w lutym 2009 w "Geophysical Journal International". Już teraz można go przeczytać na stronie: http://www.igf.fuw.edu.pl/igf/index.php?option=com_content&view=article&id=292&Itemid=225&lang=pl

    PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Czechowicz

    bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Skorupa oceaniczna – drugi, obok odmiany kontynentalnej, typ skorupy ziemskiej, stanowiący obecnie ok. 60% powierzchni Ziemi. Jest ona relatywnie cienka (średnio 7 km), młoda (do 280 milionów lat) i gęsta (3 g/cm³) w porównaniu z kontynentalną (odpowiednio 35 km, do 4 miliardów lat i średnio 2,7 g/cm³). Dna wszystkich ziemskich oceanów zbudowane są ze skorupy oceanicznej. Skorupa oceaniczna buduje w całości płyty oceaniczne (np. Płyta Nazca, Płyta pacyficzna) oraz obrasta bloki kontynentalne, jako część płyty kontynentalnej (np. Płyta afrykańska). Kartografia geologiczna zajmuje się przedstawianiem budowy geologicznej skorupy ziemskiej w postaci map i planów geologicznych, przekrojów geologicznych oraz innych form wyników obserwacji i interpretacji zjawisk geologicznych.
    Z kartografii geologicznej korzystają wszystkie dziedziny geologii ale w szczególności geologia stosowana.
    Podstawową formą badań kartografii geologicznej jest zdjęcie geologiczne czyli terenowa obserwacja naturalnych i sztucznych wychodni skał, zwietrzeliny, ukształtowania terenu oraz późniejsze badania kameralane pobranych próbek i okazów.
    Największym sukcesem polskiej kartografii geologicznej jest stworzenie Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000. Mapa ta zawiera poza arkuszem zasadniczym również liczne przekroje geologiczne i profile stratygraficzne oraz szkice dodatkowe jak: Litosfera, sklerosfera – zewnętrzna sztywna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i warstwę perydotytową zaliczaną do górnej części płaszcza ziemskiego. Termin "litosfera" jest często błędnie używany jako zamiennik terminu "skorupa ziemska". Litosfera jest pojęciem szerszym niż skorupa ziemska. Jest ściśle związana z biosferą oraz hydrosferą, a także atmosferą. Miąższość litosfery wynosi od ok. 10-100 km a jej temperatura dochodzi do 700°C.

    Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej. Stanowi element epigeosfery, wypadkową zespołu czynników, to jest: litologii, cech strukturalno-teksturalnych oraz tektoniki. Na budowę geologiczną składa się rodzaj skał, ich wiek, wzajemne położenie w skorupie ziemskiej. Kompleks osadowy skorupy ziemskiej stanowi jeden z dwóch głównych, obok kompleksu krystalicznego, kompleksów skał tworzących skorupę Ziemi. W części kontynentalnej, zróżnicowany, zbudowany z luźnych i zwięzłych skał osadowych, o zmiennej grubości od 0 do 20 km (w niektórych górotworach fałdowych). W wielu obszarach w ogóle nie występuje, odsłaniając kompleks krystaliczny, w postaci tarcz krystalicznych i górskich trzonów krystalicznych. W części oceanicznej, występuje prawie na całym obszarze dna, poza grzbietami śródoceanicznymi. Budują go skały luźne lub słabo skonsolidowane, zwykle bez deformacji. Miąższość waha się od 300 do 500 m i maksymalnie dochodzi do 2 km.

    Mapa izopachytowa jest mapą ilustrującą zmiany miąższości warstw geologicznych. Izopachyty są liniami łączącymi punkty o tej samej wartości miąższości warstw geologicznych. Kompleks krystaliczny skorupy ziemskiej, jeden zdwóch głównych kompleksów skał, obok kompleksu osadowego, tworzących skorupę Ziemi.

    Nieciągłość Mohorovičicia (nieciągłość Moho) – termin geologiczny, oznaczający granicę pomiędzy skorupą i płaszczem Ziemi. Jest to kilkusetmetrowej grubości warstwa przejściowa. Leży na różnych głębokościach, pod oceanami średnio na głębokości 5-8 km, natomiast pod kontynentami znacznie głębiej – około 35 km. Pod wysokimi górami (np. Himalajami) może leżeć nawet na głębokościach do 80 km. Skorupa ziemska – część litosfery ograniczona od góry atmosferą i hydrosferą, a od dołu granicząca z górną warstwą płaszcza ziemskiego (nieciągłość Mohorovičicia nazywana też nieciągłością Moho). Składa się w głównej mierze z minerałów, tworzących skały. Grubość skorupy ziemskiej wynosi od ok. 10 km do 70 km. Skorupa Ziemi zajmuje tylko 1,4% objętości globu oraz 0,3% jego masy, jest to jednak najbardziej zróżnicowana chemicznie i fizycznie geosfera. Jej przypowierzchniowa warstwa na lądach jest dostępna do bezpośrednich badań.

    Badania sejsmiczne 3D - rodzaj badań sejsmicznych. Badania są metodą rozpoznawania geologicznej budowy ziemi na podstawie informacji uzyskanych w wyniku rejestracji fali sejsmicznej, wzbudzonej na określonym obszarze za pomocą specjalistycznego sprzętu. Badania 3D pozwalają na uzyskanie trójwymiarowej mapy warstw skalnych. Metoda ta jest skuteczna w badaniach skorupy ziemskiej do głębokości kilku kilometrów.

    Dodano: 11.01.2009. 12:01  


    Najnowsze