• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pierwsza dziesiątka nowych gatunków na świecie

    26.05.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Prawdopodobnie wszyscy już słyszeliśmy o liście zagrożonych gatunków i wiemy, że coraz większa liczba zwierząt i roślin na Ziemi jest zagrożona wyginięciem. Ale czy istnieje lista nowych gatunków? Międzynarodowy komitet naukowy odpowiedzialny za badanie i klasyfikacje gatunków opublikował swoje propozycje do najnowszej, pierwszej dziesiątki nowych gatunków na naszej planecie. Znalazły się wśród nich gatunki małe (konik morski wielkości grochu), długie (owad mierzący niemal 60 cm długości) i stare (skamieniały okaz żywego kręgowca).

    W samym tylko 2007 r. odkryto na całym świecie 18.516 nowych gatunków, oficjalnie nazwanych i sklasyfikowanych. W sumie odkąd Karol Linneusz (ojciec taksonomii) stworzył 250 lat temu nowoczesny system klasyfikacji roślin i zwierząt, formalnie udokumentowano w ten sposób 1,8 miliona gatunków. Większość naukowców zasugerowałaby wszakże, że liczba nowych gatunków oficjalnie nazwanych i sklasyfikowanych od XVIII w. jest 5 razy większa, a więc bliższa 10 milionom.

    Raport "Stan obserwowanych gatunków" oraz lista pierwszej dziesiątki nowych gatunków są publikowane raz w roku przez Międzynarodowy Instytut Badań nad Gatunkami przy Uniwersytecie Stanowym w Arizonie we współpracy z bazą danych IPNI (Międzynarodowy spis nazw roślin) oraz czasopismem International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. Raport pokazuje, że w 2007 r. (ostatni rok, o którym dostępne są już pełne dane) ponad 75% z 18.516 nowoodkrytych gatunków to zwierzęta bezkręgowe, następnie 11,1% stanowią rośliny naczyniowe, a wszystkie pozostałe to kręgowce.

    Komitetowi ekspertów powierzono wybór pierwszych 10 gatunków. W tym roku naukowcom dano swobodę w tworzeniu własnych kryteriów, od unikatowych cech po interesujące fakty i niespotykane nazwy. Jak wyjaśnia Quentin Wheeler, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Badań nad Gatunkami, ogłaszanie listy ma pomóc w zabawny sposób zwrócić uwagę na różnorodność biologiczną, taksonomię oraz wagę muzeów i ogrodów botanicznych.

    "Odnotowywanie gatunków z całego świata i ich unikalnych cech jest nieodzowne dla zrozumienia historii życia" - powiedział. "To leży w naszym własnym interesie, bowiem stawiamy czoła wyzwaniom, wiążącym się z życiem na szybko zmieniającej się planecie."

    "Większość osób nie zdaje sobie sprawy jak bardzo niekompletna jest nasza wiedza na temat gatunków na Ziemi czy tempa w jakim taksonomowie badają tę różnorodność. Jesteśmy otoczeni przez takie bogactwo różnorodności gatunków, że często uznajemy je za rzecz oczywistą" - dodał profesor Wheeler.

    Pośród tej pierwszej dziesiątki wybranej w tym roku znalazł się konik morski zwany Hippocampus satomiae, nazwany imieniem Satomi Onishi, która zebrała okazy w Indonezji, oraz wyjątkowo rzadka skamielina ryby w momencie wydawania na świat potomstwa sprzed 380 milionów lat (która otrzymała przydomek "Josie" na cześć matki odkrywcy). Lista obejmuje również prawdopodobnie najmniejszego węża na świecie, znalezionego na Barbadosie, którzy mierzy zaledwie 104 milimetry, a także najdłuższego owada na świecie, Phobaeticus chani, z Malezji. Ale to nie koniec zdumiewających cudów opisanych w pierwszej dziesiątce: ślimak, którego muszla skręca się wokół czterech osi; gigantyczna palma, która umiera i rozpada się po zakwitnięciu; pierwsze zapisy na temat bezkofeinowej kawy ze Środkowej Afryki; odkryte przez japońskich naukowców bakterie, które żyją w lakierze do włosów; ślimak-widmo z Walii o nazwie Selenochlamys ysbryda; oraz piękne, nowe gatunki ważki równoskrzydłej.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Międzynarodowy Instytut Badań nad Gatunkami:
    http://www.species.asu.edu/

    Źródło danych: Uniwersytet Stanowy w Arizonie
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji uzyskanych od Uniwersytetu Stanowego w Arizonie

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka. Polska Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce - lista gatunków zagrożonych z różnych przyczyn wyginięciem na terenie kraju. W stosunku do Polskiej czerwonej księgi zwierząt zawiera większą liczbę gatunków, lecz ogranicza się do ewidencji gatunków o różnym stopniu zagrożenia (bez opisu i charakterystyki poszczególnych gatunków), z podaniem kategorii zagrożenia oraz ogólnego opisu sytuacji danej grupy gatunków (np. gromady czy rzędu). W polskiej edycji najwięcej uwagi poświęcono bezkręgowcom, a zwłaszcza stawonogom. Owady Polski: Liczba gatunków owadów (Insecta) występujących w Polsce nie jest dokładnie poznana. Na podstawie dotychczasowych opublikowanych danych można ją szacować na około 28–34 tysięcy gatunków. Dokładna liczba nie jest znana, ze względu na brak wystarczających badań faunistycznych w wielu grupach owadów. W najnowszym, całościowym zestawieniu Andrzejewskiego i Weigle (Różnorodność biologiczna Polski) wymieniana jest liczba 26 579 zarejestrowanych gatunków. Jednakże w niektórych grupach szacuje się większą liczbę gatunków, przykładowo wśród Hymenoptera opisano z Polski 6 tys., a szacuje się, że występuje 9 tys. Każdego roku opisywane są kolejne, nowe dla fauny Polski gatunki owadów. Liczba gatunków owadów występujących w Polsce zmienia się z trzech powodów:

    Polska Czerwona Księga Zwierząt – rejestr zagrożonych gatunków zwierząt na terenie Polski. Została stworzona na wzór międzynarodowej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony. Lista ptaków Europy − lista gatunków ptaków stale zasiedlających Europę albo regularnie lub okresowo się w niej pojawiających. Według danych z 2008 roku są to 902 gatunki, w tym 19 introdukowanych. Aktualnie introdukowanych jest 20 gatunków. Poniższa lista nie prezentuje gatunków wymarłych: alki olbrzymiej, ostrygojada kanaryjskiego oraz frankolina obrożnego, który potem został jednak introdukowany w Toskanii. Liczba gatunków, które kiedykolwiek były w Europie spotykane, ale niekoniecznie tu występują, wynosi 872 gatunki. Do listy należą ptaki z 23 rzędów:

    Wojsiłki – bardzo stara ewolucyjnie grupa prawie 1000 gatunków owadów o charakterystycznym, ryjkowatym kształcie głowy, tradycyjnie klasyfikowana w randze rzędu Mecoptera. Na świecie żyje współcześnie około 600 gatunków, a prawie 350 gatunków wymarłych znanych jest z odkryć paleontologicznych. Większość gatunków wojsiłek zasiedla strefy klimatu umiarkowanego i subtropikalnego. W Europie stwierdzono 21 gatunków, w tym 10 w Polsce. Występują w pobliżu strumieni, wśród drzew i krzewów. Storczykowate (Orchidaceae Juss.) – rodzina roślin obejmująca około 21.950 – 26.049 obecnie zaakceptowanych gatunków bylin (samożywnych i myko-hetkerotroficznych), zgrupowanych w 880 rodzajach. Jest jedną z najbogatszych w gatunki rodzin roślin wyższych, na równi z rodziną astrowatych (Asteraceae). Obecnie nie jest rozstrzygnięte, która z tych dwóch rodzin jest większa, ze względu na ciągłe zmiany w ich klasyfikacji. Jednakże bez względu na dokładną liczbę gatunków storczykowatych – jest ich dwa razy więcej od liczby gatunków ptaków oraz cztery razy więcej od liczby gatunków ssaków. Do najbardziej zróżnicowanych rodzajów należą: Bulbophyllum (ok. 2000 gatunków), Epidendrum (ok. 1500 gatunków), Dendrobium (ok. 1400 gatunków) oraz Pleurothallis (ok. 1000 gatunków). W Polsce, w stanie dzikim, występuje około 50 gatunków z 24 rodzajów i wszystkie one podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.

    Nowe gatunki ptaków opisane po 1990 roku: Wymieniono jedynie nowo opisane (od roku 1990) gatunki ptaków żyjące lub wymarłe w czasach współczesnych (nowożytnych). Ponadto, w szczególności w ostatnim okresie, pojawia się szereg nowych gatunków ptaków będących wynikiem wyodrębnienia z innych gatunków (np. poprzez podniesienie form, traktowanych do niedawna np. jako podgatunki, do rangi gatunków). W literaturze ornitologicznej te nowo wyodrębnione gatunki nazywa się bardzo często splitami. Proces w odwrotnym kierunku zachodzi w o wiele mniejszym nasileniu. Powyższe procesy kształtują liczbę uznawanych gatunków ptaków na świecie. Motyle Polski – lista gatunków motyli (Lepidoptera) wykazanych z terenu Polski. Według danych zawartych w Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków (tom I, 2004), na terenie Polski wykazano do 2004 roku 3168 gatunków motyli. Co roku opisywane lub stwierdzane są kolejne gatunki.

    Pseudanophthalmus – rodzaj chrząszczy z rodziny biegaczowatych. Do rodzaju należy około 250 gatunków, z czego blisko połowa (103 gatunki) nie została jeszcze nazwana. Są to małe (3–8 mm długości), ślepe, czerwonobrązowe owady. W zdecydowanej większości są organizmami jaskiniowymi (stygobiontami). Kilka gatunków, w tym tylko jeden północnoamerykański (Pseudanophthalmus sylvaticus), jest geobiontami. Dziesiątki gatunków o często ograniczonym do pojedynczej jaskini zasięgu występowania stanowią klasyczny przykład specjacji organizmów jaskiniowych.

    Ochotkowate (Chironomidae) – rodzina muchówek. Są to małe i bardzo małe owady podobne do komarów, o wydłużonych przednich nogach i wydatnych czułkach. Są jedną z najliczniejszych w gatunki rodzin w świecie zwierząt – na świecie opisano ponad 10 000 gatunków, w Polsce około 500. Ich systematyka jest bardzo skomplikowana, wciąż opisuje się nowe gatunki i dokonuje rewizji systematycznych. Wykazano, że wiele blisko spokrewnionych ze sobą gatunków z tej rodziny krzyżuje się ze sobą dając płodne potomstwo – w ten sposób dochodzi do powstawania stref mieszańców.

    Chruściki Ukrainy - pierwszy spis chruścików Ukrainy ukazał się w 2006 roku na łamach Trichopterona. Do tej pory udokumentowano występowanie 234 gatunków chruścików na obszarze Ukrainy. Ze względu na stosunkowo słaby stopień poznania, rzeczywista liczba gatunków żyjących na terenie Ukrainy wahać się może w granicach 280-300 gatunków. Ochrona gatunkowa roślin – prawny sposób zabezpieczenia rzadko występujących gatunków dziko rosnących roślin zagrożonych wyginięciem. Gatunków chronionych nie wolno niszczyć, zrywać, zbierać, niszczyć ich siedlisk, sprzedawać, nabywać, przewozić przez granicę państwa itp. Dla gatunków ściśle chronionych na odstępstwo od takiego zakazu może wyjątkowo wyrazić zgodę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dla gatunków częściowo chronionych - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Gatunki częściowo chronionych gatunków roślin mogą być dopuszczone do limitowanego (za zezwoleniem wojewody) zbioru na potrzeby ziołolecznictwa.

    Endemic Bird Area — wyznaczany przez BirdLife International obszar służący ochronie endemicznych gatunków ptaków lub gatunków o ograniczonym zasięgu (określane jako restricted-range species). W większość obszarów EBA (83%) podstawowy typ środowiska stanowią lasy. Do utworzenia EBA wymagana jest obecność na danym obszarze co najmniej dwóch gatunków o ograniczonym zasięgu. Często EBA obejmuje wyspę lub pasmo górskie, większość umieszczona jest w strefie tropikalnej lub subtropikalnej. Łącznie stanowią powierzchnię około 7 300 000 km², zaś obszar pojedynczego terenu stanowi od kilku km² po ponad 100 000 km².

    Dodano: 26.05.2009. 15:11  


    Najnowsze