• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Podłoże skalne na Grenlandii podnosi się wraz z topnieniem lodów

    14.12.2011. 17:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Grenlandia zaczyna się ponownie zazieleniać - jak wskazują wyniki nowych badań międzynarodowych. Rok 2010 był gorący i wywołał na południu Grenlandii przyspieszenie utraty lodu o 100 mld ton. Wyniki badań ujawniają również, że duże połacie podłoża skalnego wyspy wypiętrzyły się w tym okresie o kolejną ćwierć cala. Lód przyciska podłoże skalne i wraz z topnieniem lodu skaliste wybrzeże unosi się.

    Naukowcy z Danii, Luksemburga i USA zmierzyli naturalną reakcję podłoża skalnego wyspy na zmniejszające się obciążenie lodem. Wykorzystali sieć niemal 50 stacji GPS (Global Positioning System) rozmieszczonych na całym wybrzeżu Grenlandii do pozyskania danych potrzebnych w projekcie GNET (Grenlandzka sieć GPS).

    Kierownik projektu, profesor Michael Bevis z Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Stanowego Ohio w USA, powiedział, że pokrywa lodowa Grenlandii topnieje z roku na rok, co umożliwia coraz większe podnoszenie się podłoża skalnego. Według naukowców wiele stacji GPS na Grenlandii wykrywa każdego roku podnoszenie się skalistego wybrzeża o 15 mm i więcej. Ubiegłoroczny wzrost temperatury spowodował podniesienie się podłoża skalnego na wielu stanowiskach aż o 20 mm.

    Zwracając się do uczestników niedawnego spotkania Amerykańskiej Unii Geofizycznej w San Francisco, profesor Bevis powiedział: "Fale dodatkowego topnienia i wypiętrzania implikują, że będziemy świadkami fal zwiększonego podnoszenia się poziomu mórz. Proces ten nie przebiega tak naprawdę w sposób ciągły."

    Profesor Bevis wraz z kolegami wykorzystał naturalną fleksurę podłoża skalnego wyspy do pomiaru obciążenia pokrywą lodową. Dodał, że nieprawidłowe wyniesienie wykryte w ramach projektu GNET w 2010 r. spowodowane było zjawiskiem nieprawidłowej utraty lody w tamtym roku. "Anomalia" to liczba dodatkowych dni topnienia.

    "Tak naprawdę nie ma innego wytłumaczenia" - stwierdza profesor Bevis. "Anomalia wyniesienia koreluje z mapami anomalii dni topnienia w 2010 r. W miejscach, gdzie było wiele dodatkowych dni topnienia w 2010 r. anomalia wyniesienia jest wyższa."

    Pomiary pomogły zespołowi ustalić, że wraz z topnieniem lodu skaliste wybrzeże podnosi się jeszcze bardziej. Naukowcy stwierdzili, że wielkość wypiętrzenia była różna w każdej stacji GPS ze względu na to, że są położone blisko obszarów największej utraty lodu.

    Dane pokazały, że stacje na południu Grenlandii, usytuowane bardzo blisko stref dużej utraty lodu, podniosły się aż o 20 mm w ciągu 5-miesięcznego okresu. Stacje znajdujące się daleko podniosły się o co najmniej 5 mm w okresie topnienia w 2010 r. Warto dodać, że stacje położone na północy Grenlandii niemal nie poruszyły się.

    W ramach projektu GNET w latach 2007 - 2009 zainstalowano stacje GPS w podłożu skalnym, przede wszystkim na skalistym wybrzeżu wokół obrzeży pokrywy lodowej. Według naukowców projekt GNET oraz powiązana z nim sieć stacji GPS na świecie może wyposażyć badaczy w środki do pomiaru utraty lodu po wycofaniu satelitów GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment) w 2015 r.

    Wkład w badania wnieśli naukowcy z Politechniki Duńskiej w Kopenhadze, Instytutu Badań Kosmicznych w Danii, Uniwersytetu Luksemburskiego i Uniwersytetu Colorado.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Glacitektonika – działalność, deformacje podłoża lodowca oraz składanych przezeń osadów (lodowcowych i wodnolodowcowych) spowodowane przez nacisk lub tarcie lodu o podłoże. Płaskostopie (łac. pes planus) - zniekształcenie stopy polegające na obniżeniu się jej fizjologicznych sklepień, w wyniku czego staje się ona płaska. Stopa o prawidłowej budowie nie dotyka podłoża całą powierzchnią. Jej kości układają się w łuk. Przy płaskostopiu prawie cała stopa przylega do podłoża. Kości w takiej stopie ułożone są w linii prostej. Stopa zbudowana prawidłowo wspiera się o podłoże trzema punktami: Grunt malarski to najczęściej roztwór wodny lub rozpuszczalnikowy substancji błonotwórczych oraz środków pomocniczych lub też farba w postaci dyspersji, przeznaczona do pierwszego malowania lub impregnowania podłoża, mająca na celu zapobieżenie nadmiernej chłonności podłoża, redukcji chłonności podłoża, poprawę przyczepności warstw kolejnych oraz mająca na celu związanie luźnych części podłoża (spajanie).

    Egzaracja - jeden z trzech procesów erozji glacjalnej (obok detrakcji i detersji), tłumaczony jako zdzieranie. Dotyczy utworów nieskonsolidowanych, znajdujących się w podłożu lodowca. Są one deformowane i przesuwane pod wpływem przemieszczającego się lodu, a część przymarza do stopy lodowca i jest włączana w jego obręb. Procesy te są obecnie rozpatrywane w ramach glacitektoniki, czyli deformacji podłoża podlodowcowego, które są analogiczne do zjawisk tektonicznych. Do struktur glacitektonicznych należą fałdy, łuski, nasunięcia oraz depresje glacitektoniczne, które są w istocie zagłębieniami egzaracyjnymi. Erozja lodowcowa - (egzaracja, erozja glacjalna, abrazja glacjalna) - procesy mechaniczne zachodzące pod lodowcem; pobieranie materiału skalnego z podłoża wskutek jego przymarzania i wciskania w lód, rozkruszanie, rysowanie i wygładzanie skał podłoża. W wyniku działania erozji lodowcowej powstaje rzeźba glacjalna.

    Regelacja - łac. przymarzanie lodu. Zjawisko polegające na stopieniu lodu pod wpływem zwiększonego ciśnienia i powtórnym zamarznięciu powstałej wody przy obniżeniu ciśnienia do pierwotnej wartości. Powodowane jest ono zmniejszaniem się temperatury topnienia lodu przy zwiększonym ciśnieniu. Epitaksja (gr. epi + taxis = na uporządkowanym) – technika półprzewodnikowa wzrostu nowych warstw monokryształu na istniejącym podłożu krystalicznym, która powiela układ istniejącej sieci krystalicznej podłoża. Opracował ją w 1957 roku N. N. Sheftal z zespołem. Epitaksja pozwala kontrolować domieszkowanie warstwy epitaksjalnej, zarówno typu p jak i n, i jest to niezależne od domieszkowania podłoża.

    Siła reakcji podłoża (zwana również niezbyt precyzyjnie siłą sprężystości podłoża) – siła, jaką wywiera podłoże na spoczywające na nim ciało. Siła ta jest reakcją podłoża na nacisk ciała. Obie siły - nacisku i reakcji - z reguły mają taką samą wartość i na poziomej powierzchni równą wartości ciężaru ciała. Ciężar i siła sprężystości działają na to samo ciało i mają przeciwne zwroty, zatem ich suma (siła wypadkowa) jest równa zeru – ciało spoczywa. Podłoże Middlebrooka (7H10, 7H11) – stałe, agarowe, nieselektywne podłoże hodowlane używane do trudnej hodowli prątków. W przeciwieństwie do drugiego powszechnie stosowanego podłoża Löwensteina-Jensena jest przezroczyste, więc małe kolonie mogą być zaobserwowane wcześniej. Czas od posiewu do wykrycia drobnoustroju wynosi średnio 17 dni (na podłożu LJ około 20). Jest pożywką z wyboru podczas podejrzenia zakażenia Mycobacterium genavense.

    Baszta – rodzaj skalicy. Jest to wypreparowana z podłoża skała, zrośnięta z nim podstawą i co najmniej jednym bokiem. Odmianą baszty są skalne występy i progi – mniejsze i mniej wypreparowane z podłoża. Wszystkie te formy powstały w wyniku erozji i procesów osuwiskowych.

    Park Narodowy Grenlandii – największy na świecie park narodowy, znajdujący się na terenie północno-wschodniej Grenlandii. Rozciąga się na powierzchni 972 000 km² i od 1977 stanowi jeden z rezerwatów biosfery UNESCO. Park narodowy został założony 22 maja 1974, zaś w 1988 został powiększony do obecnych rozmiarów. Od 1 stycznia 2009 stanowi jednostkę niemunicypalną w podziale administracyjnym wyspy. Obecnie na terenie parku zamieszkuje ok. 30 osób, z których większość to naukowcy.

    Niebieski lód lodowcowy – najstarszy lód lodowcowy, charakteryzujący się dużym ziarnem (średnicy do kilku centymetrów). Powstaje w głębokich warstwach lodowców. Pod naciskiem wyższych warstw lodowca firnowego wewnętrzna część śniegu ulega lokalnemu stopieniu i powolnej krystalizacji, powstają kryształy lodu niemal całkowicie pozbawione elementów rozpraszających światło, takich jak granice ziaren, pęcherzyki powietrza, mikropęknięcia. Powstawanie niebieskiego lodu lodowcowego to bardzo długi proces – przykładowo na Grenlandii trwa on 150-200 lat, co i tak jest okresem stosunkowo krótkim, biorąc pod uwagę złożoność tego zjawiska. Epifauna (epibentos) – zwierzęta bentosowe (stale przebywające w pobliżu dna) żyjące na powierzchni dna; organizmy te są albo przytwierdzone do powierzchni podłoża albo swobodnie poruszają sie po nim. Te wodne gatunki zwierząt mogą być przyczepione do podłoża specjalnie ukształtowanymi wypustkami lub przyssawkami bądź bisiorem, zrośnięte z podłożem albo przebywające w wydrążonych otworach lub kanalikach. Jako podłoże wykorzystywane są dna zbiorników wodnych, skały, inne organizmy oraz kadłuby statków.

    Dodano: 14.12.2011. 17:26  


    Najnowsze