• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy pomagają w badaniu peruwiańskiego wielkiego kanionu

    09.09.2010. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polscy naukowcy zajmują się badaniem kanionu Colca. Ten unikatowy obszar jest dwa razy głębszy od słynnego kanionu rzeki Kolorado, a jednocześnie dwa razy węższy. Poza tym są tam wulkany, gejzery, trzykilometrowe skały, gigantyczne osuwiska skalne i błotne. Niedawno zakończyła się ostatnia z planowanych wypraw do wciąż dzikiej krainy, znajdującej się w Andach ok. 100 km na północny zachód od peruwiańskiego miasta Arequipa. W ciągu najbliższych dwóch lat wyniki badań mają zostać opracowane i opublikowane. Wtedy zaczną się praktyczne przygotowania do udostępnienia kanionu rzeki Colca turystom.

    "Celem badań było stworzenie podwalin naukowych pod przyszły Park Narodowy Kanion Colca, gdyż badane tereny nie są dotychczas objęte ochroną. Brakuje też wiedzy o występujących tam atrakcjach turystycznych - nie są one zidentyfikowane, zlokalizowane ani zinwentaryzowane. Teren ten nie jest też w ogóle przygotowany do eksploatacji turystycznej. Nie ma bazy noclegowo-gastronomicznej, nie ma wytyczonych szlaków, nie ma map ani przewodników turystycznych, nie ma informacji o bardzo licznych zagrożeniach" - powiedział PAP kierownik jednej z grup badawczych dr hab. Jerzy Żaba, geolog z Uniwersytetu Śląskiego.

    Zagrożenia, czyhające na ludzi odwiedzających kanion Colca, trzeba, jak podkreślił Żaba, traktować bardzo poważnie. "Teren ten znajduje się nad tzw. strefą subdukcji, to znaczy, że litosfera oceaniczna podsuwa się tam pod kontynent południowoamerykański. To tłumaczy wyjątkowo dużą aktywność wulkaniczną i sejsmiczną tych terenów. Rejon kanionu Colca jest jednym z najbardziej zagrożonych na Ziemi przez potężne osuwiska oraz spływy błotne i gruzowe, które nawet czasami przegradzają dolinę rzeki Colca. Wiele leżących w tych okolicach miejscowości jest regularnie, co kilka lub kilkanaście lat niszczonych przez potężne trzęsienia ziemi prowadzące m.in. do uruchamiania równie potężnych obsunięć ziemi. W 2008 roku w środku nocy sami przeżyliśmy trzęsienie ziemi o sile 6,5 w skali Richtera" - wyjaśnił geolog.

    Jednak zapierające dech w piersiach widoki warte są podjęcia skalkulowanego ryzyka. Kanion zdobią bowiem m.in. ogromne skały o wysokość od jednego do trzech kilometrów, z których co rano między ósmą a pół do dziewiątej startują mieszkające tam kondory - największe ptaki na świecie. "Rzucają się ze skał, gdzie nocowały, w otchłań kanionu Colca, by następnie niczym szybowce, powoli zataczając kręgi, wzbijać się w górę. Równie atrakcyjne są też licznie występujące w tej okolicy stada lam i wikunii, a także oswojonych alpak" - mówił Żaba.

    Każdy kto odwiedzi kanion Colca będzie mógł też na własne oczy przekonać się o niszczycielskiej sile zmagających się tam żywiołów. Widać tam bowiem wiele przejawów aktywności sejsmicznej i wulkanicznej tego obszaru oraz pozostałości dawnych i współczesnych wybuchów wulkanów, trzęsień ziemi i lawin błotnych. "Są tam stożki wulkanów różnych typów i wielkości, neki wulkaniczne (pozostałości magm zakrzepłych w kominach), gejzery, gorące źródła różnego typu, naloty mineralne, powstałe na skutek trzęsień ziemi rozpadliny w ziemi, przemieszczenia gruntu, potężne osuwiska o wielokilometrowej szerokości z doskonale wykształconymi elementami takimi jak skarpy osuwiskowe o wysokości dochodzącej nawet do kilkuset metrów, nisze osuwiskowe, monumentalne jęzory osuwiskowe, potoki gruzowe i błotne wraz z widocznymi ich skutkami takimi jak zniszczone pola i drogi, zjeżdżające w dół poszczególne domy, a gdzieniegdzie całe miejscowości" - opisywał naukowiec.

    Badania trwały kilka lat, a ich przedmiotem były różne zjawiska, procesy i obiekty w rejonie kanionu Colca. Niektóre z wyników zaskoczyły naukowców. Odkryli m.in., że w jednym z gejzerów znajdującym się w pobliżu rzeki znajdują się minerały bardzo podobne do tych znajdujących się w kopalnianych hałdach na polskim Śląsku.

    Jak dodał, badaczom udało się też poznać sporą część historii kanionu Colca, zarówno tej sprzed milionów lat, jak i bardziej współczesnej. "Niezmiernie interesujące wnioski wynikają ze wspólnych badań tektoników i geomorfologów. Okazuje się, że w niedalekiej przeszłości geologicznej, w miejscu dzisiejszego kanionu Colca znajdowało się jezioro powstałe wskutek przegrodzenia koryta rzeki Colca przez potężne osuwisko wywołane przez wybuch jednego z wulkanów" - dodał naukowiec.

    PAP - Nauka w Polsce, Urszula Rybicka


    ls/ mag/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kanion Colca – kanion rzeki Colca w regionie Arequipa, w Peru. Znajduje się około 100 km na północny zachód od miasta Arequipa. Colca (hiszp. Río Colca, kecz. Qullqa mayu) – rzeka w Ameryce Południowej w peruwiańskich Andach, przepływa około 100 km na północny zachód od miasta Arequipa. Źródła znajdują się na zboczach szczytu Yanasalla (4886m n.p.m.)górującego nad wysokogórską równiną, będącą południową częścią Altiplano, uchodzi do Oceanu Spokojnego. Na obszarze regionu Arequipa przepływa przez Kanion Colca, według niektórych źródeł uważany za najgłębszy kanion świata. Ampato, Nevado de Ampato – stratowulkan, najwyższy szczyt w masywie Cordillera de Ampato położonym w regionie Arequipa, w południowej części Peru. Ma on wysokość 6288 m n.p.m. Znajduje się on w Andach Środkowych, na zachód od jeziora Titicaca. Na stokach masywu źródła rzeki Colca, na północ od masywu mieści się Kanion Colca.

    Inspiration Point - punkt widokowy na rzekę Yellowstone w Parku Narodowym Yellowstone w Stanach Zjednoczonych. Jest bliźniaczym punktem do Artist Point, z tą różnicą, że leży po przeciwnej stronie Wielkiego Kanionu rzeki Yellowstone na naturalnym skalnym cyplu. Z punktu oprócz wielokolorowych, urwistych ścian kanionu można podziwiać jeden z najbardziej spektakularnych wodospadów w parku - wodospad Lower Yellowstone Fall. Sam punkt został rozbudowany, obecnie turyści mogą wchodzić na platformę widokową umożliwiającą podziwianie kanionu w dwie strony - w dół kanionu na zachód oraz w górę na wschód gdzie widoczny jest wodospad. Trzęsienie ziemi w Yellowstone (również trzęsienie ziemi nad Jeziorem Hebgen) miało miejsce 17 sierpnia 1959 roku o godzinie 23:17 w południowo-zachodniej części stanu Montana. Siła trzęsienia ziemi według zapisów wyniosła od 7,3 do 7,5 stopni w skali Richtera. Wstrząsy spowodowały wystąpienie ogromnego osuwiska, które spowodowało śmierć 28 osób, a straty materialne zostały oszacowane na 11 mln dolarów amerykańskich. Ponadto osuwisko spowodowało zablokowanie koryta rzeki Madison i w rezultacie powstało jezioro Earthquake Lake. Trzęsienie ziemi było również odczuwalne w sąsiednich stanach: Idaho i Wyoming.

    Grand Canyon rzeki Yellowstone - to największy kanion na rzece Yellowstone po wodospadach w Parku Narodowym Yellowstone. Kanion w obecnym kształcie powstał ok. 10 000 lat temu. Obecnie jego długość wynosi mniej więcej 38 km, szerokość w różnych miejscach waha się od 450 metrów do 1,2 kilometra, a głębokość wynosi od 244 do 366 metrów . Z obydwóch stron kanionu zlokalizowane są punkty widokowe, dostępne także dla niepełnosprawnych. Palo Duro (ang. Palo Duro Canyon) – drugi co do wielkości kanion w Stanach Zjednoczonych, znajdujący się w rejonie Panhandle w stanie Teksas. Ma około 193 km długości. Średnia szerokość kanionu to 9,6 km, chociaż miejscami dochodzi do 32 km. Najgłębsze miejsce ma 256 m. Kanion ten znany jest również jako "Wielki Kanion Teksasu" (Grand Canyon of Texas), ze względu na rozmiar jak i formacje geologiczne w tym wielokolorowe warstwy ścian podobne do tych w Wielkim Kanonie Kolorado.

    Usoj – osuwisko skalne we wschodnim Tadżykistanie, w dolinie płynącej w górach środkowego Pamiru rzeki Bartang, powstałe w wyniku trzęsienia ziemi o intensywności szacowanej na 9 stopni w skali Mercallego (ok. 7,4 w skali Richtera), które nastąpiło 18 lutego 1911 r. o godz. 23:31 czasu miejscowego. Osuwisko o łącznej objętości szacowanej na 2,2 km³ i wysokości sięgającej 700 metrów zasypało między innymi wioskę Usoj (od niej wzięło swą nazwę) zabijając wszystkich w niej wówczas przebywających – około 90 osób; przegrodziło też płynącą w dolinie rzekę rozpoczynając proces powstawania Jeziora Sareskiego. Sejsmologia – dział geofizyki zajmujący się badaniem trzęsień ziemi oraz rozchodzenia się fal sejsmicznych wewnątrz Ziemi. Polega ona na tworzeniu sieci informacyjnych opartych na obserwacji generacji fal powstałych wskutek wstrząsów naturalnych górotworu. Obserwując te fale można wyciągnąć wnioski dotyczące budowy wnętrza Ziemi.

    Trzęsienie ziemi w Bingöl (2003) – trzęsienie ziemi o sile 6.4 w skali Richtera, które miało miejsce 1 maja 2003 około godziny 3:27 i którego epicentrum znajdowało się w odległości 15 km na północ od miasta Bingöl we wschodniej Turcji. W wyniku trzęsienia śmierć poniosło 176 osób, a ponad 520 zostało poważnie rannych.

    Park Narodowy Zion (ang. Zion National Park) - park narodowy położony w USA w południowo-zachodniej części stanu Utah (w hrabstwach Washington, Iron i Kane). Na terenie parku występują liczne urwiska skalne, wodospady i rzeki. Największą atrakcją parku jest Zion Canyon. Nazwa kanionu pochodzi od mormońskich osadników, którzy nazwali go Zion, czyli Syjon. Park położony jest 336 km na północny wschód od Las Vegas. Przez park wiedzie droga Zion Canyon Scenic Drive, z której można podziwiać piękno kanionu. Park zajmuje obszar w zachodniej części wyżyny Kolorado i zbudowany jest ze skał piaskowcowych, które tworzą płaskie stoliwa, kręte kaniony i malownicze formy skalne przypominające zamki, iglice i wieże. Teren parku rozcięty jest głęboką doliną Rzeki Dziewiczej (ang.Virgin River).

    Przełom Verdon - przełom rzeki Verdon przez wapienne skały jurajskie w południowej Francji, w Prowansji. Rzeka wyrzeźbiła w nich na długości 21 km kilkusetmetrowej głębokości kanion, jeden z najgłębszych w Europie (zob. Tara). W najgłębszym miejscu mierzy on 700 m głębokości, przy dnie kanionu ma szerokość od 6 do 100 m, górne krawędzie odległe są od siebie od 200 do 1500 m. Popularny rejon do uprawiania wspinaczki skałkowej. Kanion rzeki Blyde – przełom na rzece Blyde, położony w północnej części Gór Smoczych na malowniczej trasie na północ od Johannesburga, w prowincji Mpumalanga w Republice Południowej Afryki. Długość Kanionu wynosi w przybliżeniu 26 km, natomiast średnia głębokość około 800 m. Kanion rzeki Blyde jest uznawany za jedną z największych atrakcji turystycznych Afryki.

    Trzęsienie ziemi w Chile, zwane też wielkim trzęsieniem chilijskim – silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 9,5 które nawiedziło południowe Chile 22 maja 1960 o 19:11 UTC (wczesne popołudnie czasu lokalnego). Trzęsienie to uznawane jest za najsilniejszy wstrząs tektoniczny odnotowany w dotychczasowej historii pomiarów sejsmicznych. Dzień wcześniej odnotowano serię wstrząsów wstępnych o sile do 8 stopni około 160 km na północ. Trzęsienie ziemi w Chillán w 1939 roku – trzęsienie ziemi o sile 8,3 stopnia w skali Richtera, które nastąpiło 24 stycznia 1939 roku o godzinie 23:32 czasu lokalnego, w mieście Chillán w Chile. W jego wyniku, śmierć poniosło 5648 osób (nieoficjalne dane mówiły nawet o 30 tys. ofiar), a setki zostało rannych.

    Zion Narrows (także Virgin River Narrows, a często potocznie po prostu The Narrows) to kanion utworzony przez rzekę Virgin River na terenie Parku Narodowego Zion. Kanion ma ponad 25 kilometrów długości, miejscami ponad 600 metrów głębokości i w najwęższych miejscach szerokość około 6 metrów. Angielska nazwa kanionu pochodzi od przymiotnika narrow, który oznacza wąski.

    Dodano: 09.09.2010. 00:11  


    Najnowsze