• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy paleontolodzy zidentyfikowali nietypowe zachowanie nieznanego gatunku trylobitów

    30.03.2010. 18:39
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Szeregi wędrujących w ścieżkach trylobitów - stawonogów z okresu górnego dewonu (sprzed ok. 350 mln lat) - odkrył na terenie kamieniołomu wapieni "Kowala" w Górach Świętokrzyskich naukowiec ze Stowarzyszenia Przyjaciół Nauk o Ziemi "Phacops". Nieznany gatunek zwierzęcia nazwano - dla uczczenia Roku Chopinowskiego - Trimerocephalus chopinii.

    Odkrycie trylobitów, które zastygły przed milionami lat w regularnych, pojedynczych ścieżkach było wielkim zaskoczeniem. "Taki ich układ nie mógł być przypadkowy. Jak dotąd nie znano podobnych przypadków z zapisu kopalnego" - wyjaśnia Adrian Kin, odkrywca ścieżek.

    "Wszystkie dorosłe trylobity wędrowały +gęsiego+ przypuszczalnie do strefy rozrodu. Nie dotarły jednak do celu, gdyż w trakcie wędrówki udusiły się mieszaninami trujących gazów - dwutlenku węgla i siarkowodoru, wydzielanego m.in. przez gnijące szczątki pradawnych roślin (tj. psylofitów) oraz pozostałej biomasy znajdującej się tuż pod powierzchnią dna morskiego. Potwierdziły to wykonane ostatnio analizy sedymentologiczne i geochemiczne" - mówi Kin.

    Po śmierci zwierzęta zostały dość szybko pokryte przez delikatny wapienny muł, wytrącający się ze środowiska wodnego, a następnie uległy procesom fosylizacji. To pozwoliło na dzisiejsze odkrycia. Zidentyfikowano wiele pojedynczych ścieżek trylobitowych. Oprócz twardych pancerzy okrywających grzbiety zwierząt zachowały się także, co jest rzadkością, odnóża.

    Trylobity formujące badane ścieżki były zwierzętami całkowicie ślepymi i komunikowały się ze światem zewnętrznym przede wszystkim w oparciu o bodźce natury chemicznej, analogicznie do występujących współcześnie rozmaitych wodnych stawonogów.

    Rozpowszechnionym nośnikiem informacji chemicznych w środowisku wodnym jest uryna, która stymuluje lub wspomaga wiele zachowań grupowych oraz indywidualnych. Także wymarłym stawonogom z kamieniołomu Kowala uryna mogła umożliwiać tworzenie swoistych pradawnych "szlaków zapachowych". Najnowsze, unikalne znalezisko pozwala więc na wgląd w zachowania społeczne oraz cykle życiowe tej jednej z dominujących grup morskich stawonogów sprzed setek milionów lat. "Zaobserwowane przez nas zjawisko nazwaliśmy +chemosensoryką pierwotną+" - wyjaśnia Kin.

    W formacji skalnej kamieniołomu Kowala znaleziono również ogromną ilość młodocianych okazów trylobitów. Osobniki te w materiale kopalnym występują pojedynczo i - w przeciwieństwie do okazów dorosłych - bez wyjątku zamarły w pozycji zwiniętej, będącej naturalną reakcją na wszelkie zagrożenia płynące ze środowiska. Zdaniem naukowców, takie masowe występowanie zwiniętych młodocianych osobników wynika właśnie z ich reakcji na kontakt z zabójczymi gazami. Dorosłe osobniki ginęły błyskawicznie, gdyż ich układ metaboliczny był mniej odporny na zatrucie, przez co nie zdążyły odpowiednio szybko zareagować i w konsekwencji zwinąć się.

    Wszystkie trylobity zidentyfikowane w stanowisku Kowala należą do nowego dla nauki, potencjalnie endemicznego gatunku. Dla uczczenia Roku Chopinowskiego paleontolodzy nazwali ten gatunek Trimerocephalus chopinii.

    Odkrycia w kopalni Kowala dokonał Adrian Kin - prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemie "Phacops" - wraz z zespołem naukowców, w którego skład wchodzą prof. Andrzej Radwański i prof. Urszula Radwańska z Wydziału Geologii UW.

    Nowy gatunek Kin opisał zaś z dr Błażejem Błażejowskim z Instytutu Paleobiologii PAN w Warszawie oraz prof. Michałem Gruszczyńskim z Wydziału Biologii Uniwersytetu Białostockiego. Szczegółowe opracowanie zjawiska "chemosensoryki pierwotnej", stref rozrodu oraz okoliczności śmierci trylobitów z Kowala, stanowi przedmiot niezależnej publikacji, przygotowanej przez Kina we współpracy z prof. Gruszczyńskim i prof. Jimem Marshallem z Wydziału Nauk o Ziemi i Oceanach Uniwersytetu w Liverpoolu.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Trimerocephalus – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie dewonu. Jego skamianiałości znaleziono w Maroku i Europie. Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – jeden z nieistniejących wydziałów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wydział Biologii i Nauk o Ziemi istniał w latach 1951-2012. Wcześniej nauki biologiczne i geograficzne wchodziły w skład Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, który został utworzony w 1945 r. w momencie powołania do życia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Współorganizatorem i pierwszym Dziekanem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego był prof. dr Jan Pruffer. W 1951 r. z Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego został wyodrębniony Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Jego pierwszym dziekanem został Prof. dr Henryk Szarski. W obrębie Wydziału istniały dwa Instytuty: Biologii i Geografii. Wydział Nauk o Ziemi - jeden z 17 wydziałów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, utworzony w 2012 r. po likwidacji Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. Początkowo nauki geograficzne wchodziły w skład Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego utworzonego w 1945 w chwili rozpoczęcia działalności uniwersytetu. Jednym z organizatorów oraz pierwszym dziekanem Wydziału był prof. dr Jan Prüffer. W 1951 z Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego wyodrębnił się nowy Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, w którym działały dwa instytuty - biologii oraz geografii. W wyniku likwidacji wydziału w 2012 roku powstał Wydział Nauk o Ziemi funkcjonujący w obecnym kształcie.

    Wojna o kości – trwająca od 1877 do 1897 roku rywalizacja prof. Edwarda D. Cope’a i prof. Othniela C. Marsha w liczbie odkrytych okazów wymarłych zwierząt, która doprowadziła do odkrycia setek okazów dinozaurów na zachodzie USA. Wydział Biologii i Ochrony Środowiska - jeden z 17 wydziałów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, utworzony w 2012 r. po likwidacji Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. Początkowo nauki biologiczne wchodziły w skład Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego utworzonego w 1945 w chwili rozpoczęcia działalności uniwersytetu. Jednym z organizatorów oraz pierwszym dziekanem Wydziału był prof. dr Jan Prüffer. W 1951 z Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego wyodrębnił się nowy Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, w którym działały dwa instytuty - biologii oraz geografii. W wyniku likwidacji wydziału w 2012 roku powstał Wydział Biologii i Ochrony Środowiska funkcjonujący w obecnym kształcie.

    Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej powstał 1 stycznia 1952 roku, kiedy Wydział Matematyczno-Przyrodniczy podzielił się na dwa Wydziały: Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii i Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Przestał istnieć 1 października 2011 roku, kiedy to został podzielony na 2 nowe wydziały: Wydział Biologii i Biotechnologii oraz Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej. Kowala (do 30 grudnia 1999 Kowala-Stępocina) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Kowala przy drodze wojewódzkiej nr 733. Siedziba gminy Kowala.

    Ductina – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie dewonu. Jego skamieniałości znaleziono w Chinach i Niemczech. Acanthopyge – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów. Jego skamieliny pochodzą z dewonu dolnego. Nieliczne okazy znaleziono w Maroku i Oklahomie (USA), szeroko spotykane są też podróbki. Mierzył 16 mm długości.

    Drotops – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie dewonu. Jego skamieniałości znaleziono w Maroku

    Toxophacops – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie dewonu. Jego skamianiałości znaleziono w Japonii.

    Eldredgeops – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie dewonu. Jego skamieniałości znaleziono w USA (w stanie Ohio). Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Koszyckiej został założony 21 lipca 1969 roku przez prof. Františka Poliaka, który był również pierwszym dziekanem tego wydziału (w latach 1969-1972). Obecnie (2012) dziekanem Wydziału jest prof. Liberios Vokorokos.

    Thysanopeltis – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Corynexochida. Żył w okresie dewonu. Jego skamianiałości znaleziono w Afryce i Europie. Kolihapeltis – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Corynexochida. Żył w okresie dewonu. Jego skamieniałości znaleziono w Europie i Afryce.

    Balcoracania – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Redlichiida. Żył w okresie wczesnego kambru. Jego skamieniałości znaleziono w Australii. Polska Czerwona Księga Zwierząt - Kręgowce to pierwszy tom Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt kręgowych występujących w Polsce z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony.

    Ośrodek rehabilitacji zwierząt – placówka przeznaczona do leczenia i rehabilitacji zwierząt dziko występujących, które wymagają okresowej opieki człowieka w celu przywrócenia ich do środowiska przyrodniczego. Z zasady w ośrodkach tych nie przetrzymuje się zwierząt, które w opinii lekarza weterynarii nie będą nigdy zdolne do życia na wolności. Osobniki takie poddaje się eutanazji, co może stanowić konflikt między gatunkową ochroną zwierząt i humanitarną ochroną zwierząt. Cheirurus – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów, z rzędu Phacopida. Żył w okresie od późnego kambru do środkowego dewonu.

    Dodano: 30.03.2010. 18:39  


    Najnowsze