• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polski naukowiec współodkrywcą pasożytów gąbek paleozoicznych

    26.08.2010. 08:07
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Nawet tak proste organizmy jak gąbki sprzed 360 mln lat miały swoje pasożyty - dowodzą naukowcy na łamach pisma "Parasitology". Dr Mikołaj Zapalski z Instytutu Paleobiologii PAN i dr Benoit Hubert z Centre National de la Recherche Scientifique we Francji  odkryli pasożyty u gąbek. Okazy pochodzą sprzed 360 mln lat z Ardenów we Francji.


    Gąbki są prostymi zwierzętami wielokomórkowymi nie posiadającymi tkanek, w tym tkanki nerwowej. Zamieszkuą środowisko wodne, głównie oceany i morza. Żywią się, odfiltrowując z wody pokarm za pomocą systemu kanalików.

    Są to jedne z najstarszych organizmów ziemskich. Ich skamieniałości pochodzą nawet sprzed ponad 600 mln lat. Opisane w najnowszym numerze "Parasilotogy" pasożyty są nie tylko pierwszymi rozpoznanymi pasożytami u gąbek kopalnych, są też jednymi z najstarszych pasożytów odkrytymi dotychczas w ogóle.

    Większość organizmów posiada pasożyty, jednak pasożyty u gąbek kopalnych nie były dotychczas znane.

    Jak wyjaśniają badacze, odkrycia udało się dokonać, analizując wzrost gąbki wokół drobnych organizmów przerastających jej szkielet. Okazało się, że wokół pasożyta gąbka przyrastała dużo wolniej. Wolniejszy wzrost dowodzi negatywnego wpływu jednego organizmu na drugi, a zatem - pasożytnictwa. KRX

    PAP - Nauka w Polsce

    krx/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pasożytnictwo, parazytyzm – forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden czerpie korzyści ze współżycia, a drugi ponosi szkody. Termin ten stosowany jest w biologii – w odniesieniu do dwóch organizmów różnych gatunków – oraz w socjologii, gdzie pasożytnictwem nazywany jest próżniaczy tryb życia osoby zdolnej do pracy. Zbliżonymi do pasożytnictwa formami – spotykanymi w biologii rozwoju – są szczególne taktyki rozrodcze prowadzone przez parazytoidy, pasożyty lęgowe oraz niektóre gatunki tzw. pasożytów płciowych (np. matronicowate). Pasożyt bezwzględny (obligatoryjny) - organizm odżywiający się wyłącznie substancją żywą, który ginie w zarażonej przez siebie komórce. Pasożyty bezwzględne - w odróżnieniu od pasożytow względnych - nie można hodować na tradycyjnych sztucznych pożywkach. Pasożyty bezwzględne pełny cykl rozwojowy odbywają na żywej tkance oraz charakteryzują się wysokim stopniem specjalizacji. Nużeńce (Demodex) - pajęczaki z rzędu roztoczy, pasożytują głównie w torebkach włosowych i gruczołach łojowych ssaków, podłużne pasożyty skórne o kształcie cygara, długości 0,15-0,3 mm, a więc widoczne jedynie pod mikroskopem. Na przedniej części ciała pasożyta znajdują się 4 pary kikutowych kończyn, które umożliwiają mu tylko bardzo powolne przesuwanie się do przodu wzdłuż włosa. Nużeńce nie drążą kanałów w skórze, jak świerzbowce ani nie wysysają krwi. Stąd wywoływany przez nie świąd nie jest zbyt silny. Wywołują chorobę zwierząt zwaną nużycą. U człowieka wywołują chorobę zwaną demodeciodozę. U ludzi inwazja dotyczy głównie głowy, oraz twarzy. U zwierząt w zależności od gatunku zwierzęcia rozmieszczenie pasożytów może być różne. Roztocze zagnieżdżają się w torebkach włosowych i gruczołach łojowych. Tu składają jaja, z których następnie rozwijają się larwy, a z nich w ciągu miesiąca dojrzałe płciowo nużeńce.

    Tarczenice (Branchiura) – podgromada skórnych pasożytów ryb słodkowodnych i morskich. Charakteryzują się grzbietowo-brzusznym spłaszczeniem ciała. Segmentacja ciała zatarta w wyniku zrośnięcia się ze sobą poszczególnych członów. Głowa zrośnięta z tułowiem w głowotułów. Ciało pokryte jest dużym tarczowatym karapaksem. Tarcza ta pokrywa nie tylko segmenty głowowe, ale również tułowiowe. Do tyłu poza pancerz wystają dwa płaty odwłoka. Tarczenice mają dwie pary anten. Szczęki I pary są przekształcone w przyssawki tylko u splewek. Żuwaczki są w rurce gębowej. Na tułowiu są 4 pary dwugałęzistych odnóży pływnych. Po bokach pancerza wydłużone pola oddechowe. Oczy złożone z 30 - 70 omatidów. W rozwoju występują postacie larwalne nauplius i kopepodit. Wszystkie tarczenice są pasożytami, z czego około 1/4 to pasożyty ryb morskich, a reszta to pasożyty ryb słodkowodnych. Tarczenice stanowią podgromadę składającą się obecnie z 1 rzędu, 1 rodziny, 4 rodzaje Do tej pory opisano ok. 175 gatunków tych zwierząt klasyfikowanych w ramach tej rodziny. Kukułkowate (Cuculidae) – rodzina ptaków z rzędu kukułkowych (Cuculifromes). Obejmuje ptaki o zróżnicowanej wielkości, długich ogonach i silnych nogach. Preferują środowiska leśne, choć niektóre gatunki żyją na otwartej przestrzeni. Główny pokarm to owady. Wiele gatunków należących do tej rodziny to pasożyty lęgowe — składają swoje jaja do gniazd innych ptaków. Często pisklęta kukułkowatych po wykluciu wyrzucają z gniazda jaja bądź pisklęta gospodarzy.

    Ssawki, haustoria – odgałęzienia pasożytniczego grzyba lub drobne korzenie boczne roślin pasożytniczych, wrastające w ciało organizmu żywicielskiego i pobierające z niego substancje pokarmowe. Ssawki pasożytów łodygowych przenikają przez warstwę korową i miękiszową łodygi żywiciela, a po dotarciu to tkanki przewodzącej następuje wykształcenie elementów przewodzących i połączanie systemów przewodzących żywiciela i pasożyta. Pasożyty korzeniowe łączą się ssawkami z systemem przewodzącym rośliny żywicielskiej po wrośnięciu w jej korzenie. Rozwój ssawek związany jest z odbieraniem sygnałów chemicznych od rośliny żywicielskiej oraz zmiany potencjału redoks. Stwierdzono, że rozwój haustoriów roślin pasożytniczych może być hamowany przez abskularne grzyby mikoryzowe. Gumoza – występujące u roślin zjawisko powstawania gumowatych nacieków. Gumoza jest reakcją obronną rośliny na uszkodzenie tkanek przez czynniki zewnętrzne, np. urazy mechaniczne, czy uszkodzenia spowodowane przez szkodniki i pasożyty. Uszkodzone w ten sposób tkanki ulegają wysychaniu, co powoduje, że podlegają one gumozie. Substancje wytwarzane przez roślinę podczas gumowacenia zabezpieczają tkanki roślin przed wnikaniem pasożytów, zarazków i dalszym uszkodzeniem rośliny. Substancje te, tzw. guma roślinna, wykazują dość znaczną elastyczność, jednak nie zawierają w swoim składzie kauczuku. Mają własności śluzowate i są rozpuszczalne w wodzie. Po deszczu, zwłaszcza długotrwałym, ulegają silnemu napęcznieniu i rozrzedzeniu.

    Tracheliostoza - choroba pasożytnicza ryb wywoływana przez widłonogi z rodzaju Tracheliastes. Najczęściej spotykanym pasożytem jest Tracheliastes maculatus, rzadziej występują Tracheliastes polycolpus. Pasożyty usadawiają się na łuskach ryb, przyczepiając się do nich za pomocą ramion. W miejscu przyczepu tworzy się ognisko zapalne. Mogą się również pojawiać ubytki łuski. Przy masowym opadnięciu ryby przez pasożyty rozwija się ogólne zapalenie skóry. Objawem tego jest przekrwienie głównie w kątach międzyłuskowych. Ten stan zapalny skóry może przejść w postać przewlekłą. Chore ryby tracą na wadze i w związku z tym ich wartość handlowa spada. Owady, insekty (Insecta) – gromada stawonogów. Najliczniejsza grupa zwierząt. Są to zwierzęta wszystkich środowisk lądowych, wtórnie przystosowały się też do środowiska wodnego. Były pierwszymi zwierzętami, które posiadły umiejętność aktywnego lotu. Rozmiary ciała owadów wahają się od 0,25 mm do ponad 350 mm. W Polsce do najliczniej reprezentowanych rzędów owadów należą motyle, chrząszcze, błonkówki i muchówki. Owady mają olbrzymie znaczenie w przyrodzie, są wśród nich owady zarówno pożyteczne, jak i szkodniki, komensale i pasożyty. Nauka zajmująca się owadami to entomologia.

    Dodano: 26.08.2010. 08:07  


    Najnowsze