• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poprawa stanu gleby na rzecz globalnego bezpieczeństwa żywnościowego

    14.01.2013. 17:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jako społeczeństwo zyskujemy coraz większą świadomość wielu sposobów, którymi możemy wspomagać zrównoważony rozwój i ochronę środowiska. Rządy, naukowcy i międzynarodowe organizacje wzywają do poświęcenia uwagi glebie - podstawy ponad 90% światowej produkcji żywności. Zważywszy na fakt, że co ósmy mieszkaniec świata cierpi głód, odpowiednie gospodarowanie glebą i jej regenerowanie na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego ma kluczowe znaczenie. Gleba jest także ważna dla zrównoważonego rozwoju, wspomaga usługi ekosystemowe, zachowanie bioróżnorodności oraz adaptację do zmian klimatu i ich łagodzenie.

    Co minutę 23 hektary gruntu ulegają pustynnieniu, 5,5 hektara zabiera ekspansja rozbudowy miejskiej (poważnie zaburzająca funkcje gleby), a 10 hektarów gleby ulega degradacji w wyniku czego gleba traci swoją zdolność do wspomagania funkcji ekosystemowych. Gleba jest - według terminologii ukutej przez człowieka - zasobem nieodnawialnym. Faktycznie ziemia jest pozbawiana swojej pokrywy w tempie znacznie szybszym niż może być ona zastępowana, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla stabilności. Na całym świecie postępuje spadek jakości gleb, a nierówny dostęp do żyznych gleb zagraża źródłom utrzymania wielu mieszkańców terenów wiejskich. Ten trend prowadzi do braku bezpieczeństwa żywnościowego, skażenia zasobów wodnych, pustynnienia i podwyższonej podatności na ekstremalne zdarzenia klimatyczne.

    Teraz do akcji wkracza Globalne Forum ds. Gleby (GSF), które zainicjowało proces propagowania przekładania wiedzy o glebie na konkretne działania. GSF jest także stroną w krajowej i międzynarodowej debacie na temat polityki, opowiadając się za takimi podejściami do gospodarowania glebą, które przyczyniają się do osiągania zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwego dostępu do tego ograniczonego zasobu.

    Forum ogłosiło niedawno pierwszy Światowy Tydzień Gleby. Ponad 400 przedstawicieli rządów, organizacji międzynarodowych, przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego oraz naukowców spotkało się w Berlinie, Niemcy, aby pochylić się nad tematem "Gleby dla życia". Wydarzenie odbyło się w ramach "Globalnego partnerstwa na rzecz gleb" i posłużyło jako platforma do omówienia decyzji dotyczących gruntów i gleb, jakie zostały podjęte w czerwcu 2012 r. w czasie Konferencji NZ w sprawie Zrównoważonego Rozwoju.

    Profesor Klaus Töpfer, dyrektor wykonawczy Instytutu Badań nad Zaawansowanym Zrównoważeniem (IASS) w Poczdamie i przewodniczący Globalnego Forum ds. Gleby, powiedział: "Bez żyznej gleby nie osiągniemy bezpieczeństwa żywności, ograniczenia ubóstwa ani adaptacji do zmian klimatu czy ich złagodzenia. W ramach Światowego Tygodnia Gleby, pierwszego tego rodzaju, wezwano polityków, zarządców gruntów i społeczeństwo obywatelskie do nadania gospodarce glebami i gruntami pierwszorzędnego znaczenia".

    We wnioskach z dyskusji zaznaczono, że potrzebne jest pilne i skonsolidowane działanie, aby umocnić naukę i technologię oraz budować partnerstwa na rzecz zmiany i podnoszenia świadomości tego zagadnienia. Aby to osiągnąć, zaproponowano najważniejsze działania, między innymi ułatwienie porozumienia na linii strategia naukowa - opinia publiczna oraz przekształcenie Światowego Tygodnia Gleby w stały proces. Prace nad programem działań skoncentrowały się także na wielopoziomowym zarządzaniu na rzecz zerowej degradacji netto gruntów i gleb, zrównoważonej gospodarki gruntami i glebami oraz komunikacji wspomagającej zmiany.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Gleby brązowe (także cynamonowe) – gleby o szarobrunatnym zabarwieniu dobrze rozwiniętego poziomu próchniczego, charakterystyczne dla klimatu subtropikalnego - śródziemnomorskiego, w którym lato jest suche, zaś zima ciepła i wilgotna. Typową roślinnością porastającą gleby cynamonowe są kserotermiczne lasy subtropikalne runem trawiastym. Obecnie gleby te są zaliczane do różnych jednostek taksonomicznych gleb. Gleby bagienne - typ gleb, powstający w warunkach stałej wilgotności gruntu, spowodowanej płytkim położeniem zwierciadła wód podziemnych i przy obecności roślin wilgotnolubnych. Na ich kierunek rozwoju wpływa niedostatek tlenu, co hamuje rozkład resztek organicznych i powoduje powstanie torfu. W Polsce spotykane głównie na pojezierzach i na Polesiu; wraz z glebami murszowymi zajmują ok. 8% powierzchni kraju. Obszary ich występowania są wykorzystywane jako łąki i pastwiska. Gleby bagienne należą do gleb śródstrefowych. Gleby te są mało urodzajne, ponieważ nie przepuszczają wody lub proces przepuszczalności trwa przez długi okres. Gleby antropogeniczne, antrosole – gleby, które powstają w wyniku działalności człowieka bezpośredniej (np. nawapnianie gleby, regulacja stosunków wodnych) lub pośredniej (modyfikacja roślinności, wycinanie lasów). Dzielą się na dwie zasadnicze grupy - gleby kulturoziemne, ukształtowane przez działalność rolniczą, oraz industrioziemne i urbanoziemne gleby, powstałe w wyniku przeobrażenia gleb pierwotnych przez przemysł lub gospodarkę komunalną.

    Gleby zabagniane - rząd gleb, w których proces glejowy jest dominującym czynnikiem kształtującym te gleby. Może być on wywołany wodami gruntowymi (proces gruntowego oglejenia), lub wodami opadowymi (proces opadowo-glejowy). Rędzina – (również gleby darniowe-węglanowe) płytka międzystrefowa gleba kalcymorficzna powstała na skałach wapiennych. Rędziny są na ogół glebami żyznymi jednakże z powodu trudności w uprawianiu są zakwalifikowane jako gleby klas od IIIa do V. W niektórych systemach klasyfikacji gleb (FAO, WRB) rędziny odpowiadają niektórym typom leptosoli i kambisoli.

    Gleby szkieletowe - gleby zawierające znaczny - 60% i wyżej - procent części szkieletowych (żwiru - 2-75 mm i kamieni - ponad 75 mm średnicy). Do gleb szkieletowych należy większość gleb górskich, a także rędziny. Gleby takie są trudniejsze w uprawie od gleb bezszkieletowych, zawierających wyłącznie części ziemiste. Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

    Gleby pustynne, aridisole, dawn. yermosole – gleby występujące na obszarach o opadach 100–150 mm w ciągu roku. Ich cechą charakterystyczną jest bardzo słabo zaznaczony poziom próchniczny oraz silne zasolenie. Dominującymi glebami pustynnymi są gleby czerwone, czerwonawe, szare i bure. Według klasyfikacji Międzynarodowego Towarzystwa Gleboznawczego FAO 1974 gleby pustynne zwano yermosolami, a według taksonomii amerykańskiej jako rząd aridisoli. Gleby torfowe wraz z glebami mułowo-torfowymi wchodzą w skład gleb bagiennych. Powstają w wyniku gromadzenia się szczątków roślinności bagiennej w warunkach beztlenowych, spowodowanych silnym nawilgoceniem gruntu. Wymagają melioracji i intensywnego nawożenia. Są mało urodzajne. Głównie przeznaczane jako łąki i pastwiska. Miejsca występowania:

    Gleby pustynne – gleby występujące na obszarach o opadach 100–150 mm w ciągu roku. Ich cechą charakterystyczną jest bardzo słabo zaznaczony poziom próchniczny oraz silne zasolenie. Dominującymi glebami pustynnymi są gleby czerwone, czerwonawe, szare i bure.

    Bonitacja (z łac. bonus – dobry) – w gleboznawstwie, ocena jakości gleby pod względem wartości użytkowej, uwzględniająca żyzność gleby, stosunki wodne w glebie, stopień kultury gleby i trudność uprawy w powiązaniu z agroklimatem, rzeźbą terenu oraz niektórymi elementami stosunków gospodarczych. W zależności od przyjętej bonitacji wartość tę wyraża się w klasach lub punktach. Przeprowadza się ją w celu zakładania jednolitej ewidencji gruntów, będącej podstawą określenia wymiaru podatku gruntowego, scalania gruntów oraz racjonalnego ich wykorzystania na cele nierolnicze.

    Szaroziemy pustynne – gleby występujące na obszarach pustynnych i półpustynnych, gleby te są oprócz gleb czerwonych i czerwonawych typowymi glebami pasa podzwrotnikowego. Szaroziemy wykazują również cechy gleb inicjalnych, szczególnie jeśli występują w terenach przygórskich, np. w zachodnich Stanach Zjednoczonych. Kompleks pszenny dobry (2) — Kompleks przydatności rolniczej gleb do którego zaliczają się gleby nieco mniej żyzne i urodzajne niż gleby, które zawiera kompleks pszenny bardzo dobry. Mniejsza urodzajność tych gleb wynika z mniej korzystnego składu granulometrycznego, co przekłada się na gorszą uprawę roli oraz zmiany poziomu wód gruntowych, co powoduje okresową gorszą przewiewność i niedobory wilgoci. Gleby tego kompleksu nie są glebami wadliwymi, ponieważ niekorzystne cechy występują w nieznacznym stopniu. Na glebach kompleksu drugiego (2) można uprawiać wszystkie rośliny, ale plony podobne do tych uzyskiwanych na glebach kompleksu pszennego bardzo dobrego uzyskuje się przy korzystnym przebiegu pogody i przy właściwej agrotechnice. W klasyfikacji bonitacyjnej gleby tego kompleksu zaliczane są do klasy III a i III b. Gleby kompleksu pszennego dobrego różnią się od gleb kompleksu pszennego bardzo dobrego następującymi cechami:

    Żyzność gleby – naturalna zdolność gleby do zaspokajania potrzeb roślin. Stanowi ona zespół morfologicznych, fizycznych, chemicznych, fizykochemicznych, biochemicznych i biologicznych właściwości gleby, zapewniających roślinom odpowiednie warunki wzrostu. Jest wypadkową naturalnej zasobności i właściwości gleby.

    Dodano: 14.01.2013. 17:26  


    Najnowsze