• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Miętus: klimat w Polsce się ociepla

    07.07.2010. 03:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Temperatura w Europie Środkowej w przyszłych dekadach będzie rosnąć szybciej niż w większości innych części świata. W Polsce zaś w XXI wieku klimat będzie się ocieplać dwa razy szybciej niż w drugiej połowie XX wieku - wynika z badań w ramach projektu "Wpływ zmian klimatu na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo", prowadzonego przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

    "Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem zmian warunków termicznych w Polsce w latach 2011-2030 jest wzrost średniej temperatury o 1,0 lub nawet o 1,3 stopnia Celsjusza w stosunku do średniej temperatury dwudziestolecia 1971-1990 - mówi PAP prof. Mirosław Miętus z IMiGW, koordynator projektu. - Dotychczasowe tempo zmian temperatury wynosiło 1 stopień Celsjusza na 50 lat, a w przypadku zimy tempo zmian wynosiło 2 stopnie na 50 lat. Możemy więc mówić o przyspieszeniu wzrostu temperatury."

    Według prof. Miętusa, w porównaniu z innymi regionami świata, tempo zmiany temperatury w Polsce jest nieco szybsze. To cecha całej Europy Środkowej. Chociaż istnieją rejony, np. na wysokich szerokościach geograficznych, gdzie temperatura wzrasta jeszcze szybciej niż u nas.

    Jeśli chodzi o zmiany związane z opadami, z wcześniejszych badań klimatycznych, prowadzonych w ramach innego projektu, wynikło, że w przyszłych dekadach suma opadów w ciągu roku w Polsce może się zmniejszyć. Opady będą zdarzały się rzadko, ale będą intensywne i może dochodzić nawet do takich sytuacji, kiedy w ciągu trzech-czterech dni spadnie tyle, co w zwykle w ciągu całego lata. Polsce będą więc grozić zarówno powodzie, jak i susze.

    Czy takie scenariusze są realne? Nad ich weryfikacją pracuje obecnie zespół prof. Miętusa. Naukowiec zaznacza, że wyniki tych prac będą znane nie wcześniej niż wiosną.

    Jakie skutki społeczne mogą się wiązać ze zmianami klimatu? "Ograniczenie dostępu do wody może stać się barierą rozwoju społeczeństwa. Być może konieczne będzie sięgnięcie do głębszych złóż wody czy wykorzystanie powierzchniowych zbiorników wodnych. Brak wody może prowadzić również do migracji ludności na tereny z łatwiejszym dostępem do wody" - wymienia prof. Miętus. Jednak szczegółowe analizy wpływu zmian klimatu na społeczeństwo będą prowadzone w dalszej części projektu.

    W opracowywaniu scenariuszy zmian klimatu Polski brane są pod uwagę zarówno czynniki związane z działalnością człowieka, jak i inne czynniki. "W prognozach klimatycznych pod uwagę musi być wzięta naturalna zmienność klimatu: procesy astronomiczne związane ze zmianami cech orbity, aktywność słoneczna, aktywność wulkaniczna, aktywność prądów morskich, naturalna fluktuacja koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze" - wylicza prof. Miętus.

    Klimatolog zaznacza, że w atmosferze ziemskiej zawsze występowały naturalne gazy cieplarniane. "Gdyby wcale ich nie było, temperatura na Ziemi wynosiłaby -17 stopni Celsjusza. A w związku z ich obecnością mamy naturalny efekt cieplarniany, dzięki któremu średnia temperatura na Ziemi wynosi +15 stopni" - dodaje.

    Efekt cieplarniany jest jednak zwiększony przez człowieka, który dodatkowo wprowadza do atmosfery gazy cieplarniane.

    Aby móc przewidzieć zmiany klimatu, należy rozważyć różne scenariusze rozwoju społeczno-gospodarczego. Wiadomo, że silne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych już teraz, przyniosłoby widoczne efekty pod koniec trzeciej dekady XXI wieku, jednak wiązałoby się z wieloma poważnymi wydatkami i ograniczeniami.

    Klimatolodzy zastanawiają się też, jak zmieni się klimat, jeśli na początku przyszłej dekady emisja gazów cieplarnianych się nie zmieni, a dopiero z czasem zacznie spadać. Rozważany jest też najczarniejszy scenariusz: jak zmieni się klimat, jeśli emisja gazów cieplarnianych wcale nie zmaleje, lecz będzie się rozwijać tak, jak do tej pory.

    Profesor Mirosław Miętus jest przekonany, że wyniki badań prowadzonych w ramach projektu potwierdzą występowania globalnego ocieplenia.

    Projekt "Wpływ zmian klimatu na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo" rozpoczął się w 2009 roku, a zakończy się w 2012 r. Jest finansowany w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Efekt cieplarniany – zjawisko podwyższenia temperatury planety powodowane obecnością gazów cieplarnianych w atmosferze. Zmiany powodujące wzrost roli efektu cieplarnianego mogą być jedną z przyczyn globalnego ocieplenia. Postulat 100% energii odnawialnej pojawił się w związku z globalnym ociepleniem i innymi problemami ekologicznymi (np. zanieczyszczeniem powietrza) oraz gospodarczymi (np. wyczerpywanie się energetycznych surowców nieodnawialnych). Wzrost wykorzystywania odnawialnych źródeł energii następuje znacznie szybciej, niż ktokolwiek to przewidywał. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu stwierdził, że jest niewiele technologicznych granic integracji portfela technologii odnawialnych źródeł energii, aby zapewnić z nich większość całkowitego światowego zapotrzebowania na energię. Mark Z. Jacobson twierdzi, że rozpoczęcie produkcji całej nowej energii tylko z wiatru, energii słonecznej oraz energii wodnej jest możliwe w 2030 r., a istniejący system dostaw energii może zostać zastąpiony całkowicie do 2050 r. Przeszkody w realizacji planu 100% energii odnawialnej są postrzegane jako "przede wszystkim społeczne i polityczne, a nie technologiczne lub ekonomiczne". Jacobson wskazuje, że koszty energii z wiatru, słońca, wody powinny być podobne do dzisiejszych kosztów energii. Europejska Rada ds. Energii Odnawialnej (EREC) wskzuje, że Unia Europejska może do 2050 zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych o ponad 90% jeśli cała produkcję energii przestawi na źródła odnawialne. Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych.

    DePreSys, Decadal Climate Prediction System – w prowadzonym od 2005 roku projekcie – system przewidywania zmian klimatycznych opracowany przez uczonych z Headley Centre. Oparty na długookresowych obserwacjach stanu atmosfery i oceanów, aktywności Słońca, erupcji wulkanicznych, a również skutków działalności człowieka: emisji gazów cieplarnianych i aerozoli. Wędrówki ludów – masowe przemieszczania się ludności, obejmujące całe społeczeństwa lub ich duże części. Metryka wędrówek sięga okresu paleolitu (kiedy miały miejsce prehistoryczne wędrówki ludzkości), a ich przyczyn należy dopatrywać w poszukiwaniach wyżywienia w obliczu wzrostu liczby ludności oraz zmian ekologicznych (zmian klimatu, wyjałowienia gleby).

    EdGCM jest modelem ogólnej cyrkulacji atmosfery (ang. Global Circulation Model, w skrócie GCM) napisanym w celach edukacyjnych. Model może być uruchamiany na PC, ma wbudowany prosty interfejs graficzny i bazę danych i może być wykorzystany do badań zmian klimatu. Jest oparty na modelu z NASA Goddard - GISS Model II. Pozwala nauczycielom i uczniom wyrobić intuicję dotyczącą współczesnych problemów klimatycznych i zapoznanie się z narzędziami wykorzystywanymi przez naukowców w badaniach zmian klimatu. Scenariusze RCP (representative concentration pathways) - cztery scenariusze zmian koncentracji dwutlenku węgla, które zostały zaakceptowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu w projekcie porównania globalnych modeli klimatu (tzw. projekt CMIP5)

    Typy klimatów – jednostki stosowane w klasyfikacji klimatu. Odznaczają się charakterystycznymi cechami przebiegu elementów klimatu odmiennymi od innych typów; ten sam typ klimatu może występować w różnych obszarach geograficznych, w przeciwieństwie do regionów klimatycznych. Pojęcie "Typ klimatu" zostało wprowadzone do klimatologii pod koniec XIX wieku przez Wladimira Köppena, niezależnie od stref klimatycznych. Gaz cieplarniany (szklarniowy, z ang. GHG – greenhouse gas) – gazowy składnik atmosfery będący przyczyną efektu cieplarnianego. Gazy cieplarniane zapobiegają wydostawaniu się promieniowania podczerwonego z Ziemi, pochłaniając je i oddając do atmosfery, w wyniku czego następuje zwiększenie temperatury powierzchni Ziemi. W atmosferze występują zarówno w wyniku naturalnych procesów, jak i na skutek działalności człowieka.

    Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych.

    Nierównowagowe symulacje klimatu (ang. transient climate simulation) – symulacje zachowania atmosfery lub oceanu dla określonego czasu za pomocą modelu ogólnej cyrkulacji. W takich symulacjach zmienia się koncentrację gazów cieplarnianych w sposób ciągły starając się przybliżyć jak najbardziej realistycznie sytuację (np koncentracje gazów cieplarnianych w danym roku). Obecnie (2006) zazwyczaj modeluje się okres 1850-2100. Tego typu obliczenia numeryczne trzeba skontrastować z tzw. równowagowymi symulacjami klimatu.

    Efekt tęczówki w meteorologii – kontrowersyjny mechanizm klimatycznego sprzężenia zwrotnego wiążącego parę wodną, temperaturę oceanu i pokrywę wysokich chmur w tropikach. Według tej hipotezy klimatycznej zwiększona temperatura oceanu związana z globalnym ociepleniem prowadzi do zmniejszenia pokrywy chmur w atmosferze tropikalnej. W związku z tym powierzchnia ziemi może wyemitować więcej energii cieplnej – co prowadzi do oziębienia. Wobec tego zwiększona ilość pary wodnej, w tej hipotezie, prowadzi do stabilizacji klimatu. Nazwa tęczówka jest analogią do fizjologii oka, którego tęczówka może się zwężac lub rozszerzać regulując ilość dochodzącego światła. Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).

    Dodano: 07.07.2010. 03:17  


    Najnowsze