• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przystosowywanie się do zmian klimatu przychodzi europejskim ptakom z trudem

    23.01.2012. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ptakom coraz trudniej jest przystosowywać się do ocieplającego się klimatu w Europie. To ostrzeżenie paneuropejskiej grupy naukowców wynikające z zakrojonych na szeroką skalę badań, których rezultaty zostały opublikowane w czasopiśmie Nature Climate Change.

    Prace badawcze, które uzyskały wsparcie z czterech różnych projektów dofinansowywanych ze środków unijnych, zgromadziły naukowców z Czech, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Szwecji i Wlk. Brytanii.

    Przez ostatnie dwie dekady klimat Europy stale się ocieplał, a zakresy temperatury przesunęły się na północ o 250 km, znacznie utrudniając życie ptaków i motyli, które dobrze się rozwijają w niskich temperaturach. Mimo to, jak pokazują wyniki badań, zbiorowiska ptaków i motyli nie przemieszczały się w takim samym tempie jak temperatury.

    Na potrzeby badań ptaki podzielono na dwie grupy, w zależności od tego, czy dobrze się rozwijają w nieco "chłodniejszym" czy "cieplejszym" klimacie. Na przykład zięby zwyczajne i potrzosy są gatunkami "chłodniejszymi", a pokrzewki czarnołbiste i szczygły "cieplejszymi".

    Badania zostały dofinansowane z unijnego projektu STEP (Status i trendy wśród europejskich owadów zapylających), który otrzymał grant w wysokości 3,5 mln EUR z tematu "Środowisko" Siódmego Programu Ramowego (7PR). Dofinansowanie pochodziło również z projektu CLIMIT (Oddziaływanie zmian klimatu na owady i ich łagodzenie), części sieci BiodivERsA2 ERA-Net, dofinansowanej na kwotę 2 mln EUR z tematu "Koordynacja" 7PR.

    Prace badawcze otrzymały również wsparcie z dwóch projektów realizowanych w ramach Szóstego Programu Ramowego (6PR): ALARM (Ocena globalnych zagrożeń środowiska za pomocą sprawdzonych metod), który otrzymał 13 mln EUR z tematu "Zrównoważony rozwój, zmiany globalne i ekosystemy" oraz MACIS (Minimalizacja zmian klimatu i przystosowywanie się do nich - oddziaływanie na różnorodność biologiczną), który został dofinansowany na kwotę 900.000 EUR z tematu "Badania wspierające strategię".

    Na podstawie analizy danych z 20 lat na temat ptaków, motyli i temperatur letnich zespół wywnioskował, że niektóre ptaki i motyle mają trudności z przystosowywaniem się w wystarczająco szybkim tempie do cieplejszego klimatu. W przypadku wielu z tych gatunków próby przeniesienia się dalej na północy zakończyły się w większości niepowodzeniem.

    Jeden z autorów raportu z badań, profesor ?ke Lindström z Uniwersytetu w Lund, Szwecja, zauważył: "Zarówno motyle, jak i ptaki reagują na zmiany klimatu, ale niewystarczająco szybko, aby nadążyć za postępującym ocieplaniem się. Nie wiemy, jakie mogą być długofalowe skutki ekologiczne takiego stanu rzeczy."

    Motyle przystosowują się szybciej do zmieniających się temperatur, gdyż przemieściły się średnio 114 km na północ, podczas gdy ptaki jedynie 37 km. Naukowcy podejrzewają, że tę różnicę można przypisać krótszemu cyklowi życiowemu motyli, co ułatwia im szybsze przystosowywanie się do zmian klimatu. Ptaki lubią powracać z roku na rok na te same tereny lęgowe i są bardziej oporne w zmienianiu schematów swoich zachowań.

    Jednakże ten dwupoziomowy proces adaptacji może przysporzyć ptakom problemów, bowiem jak wyjaśnia profesor Lindström: "Niepokojącym aspektem jest ewentualne niedotrzymanie kroku motylom przez ptaki, ponieważ gąsienice i owady stanowią na ogół ważne źródło pożywienia dla wielu ptaków."

    Zespół był w stanie zmierzyć, dokąd przemieszczają się poszczególne ptaki, obserwując miejsca pojawiania się "chłodniejszych" i "cieplejszych" ptaków. Naukowcy określili ilościowo roczną zmianę w składzie zbiorowisk w odpowiedzi na zmiany klimatu w przypadku 9.490 zbiorowisk ptaków i 2.130 zbiorowisk motyli występujących w całej Europie.

    "W ciągu ostatnich 50 lat głównymi czynnikami wypływającymi na liczbę i rozmieszczenie ptaków i motyli były rolnictwo, leśnictwo i urbanizacja. Obecnie zmiany klimatu jawią się jako coraz ważniejszy czynnik w rozwoju bioróżnorodności" - stwierdza profesor Lindström.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Scenariusze RCP (representative concentration pathways) - cztery scenariusze zmian koncentracji dwutlenku węgla, które zostały zaakceptowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu w projekcie porównania globalnych modeli klimatu (tzw. projekt CMIP5) Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych. Piąty Raport IPCC (The Fifth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR5) - piąty raport podsumowujący obecne i przewidywane zmiany klimatu opracowywany przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC).

    Czwarty Raport IPCC (The Fourth Assessment Report of the IPCC; w skrócie AR4) - czwarty raport podsumowujący zmiany klimatu, raporty są publikowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). Kraśnikowate (Zygaenidae) – rodzina motyli obejmująca ponad 800 gatunków, w większości tropikalnych. Spotykane są również w strefie klimatu umiarkowanego.

    Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy. EdGCM jest modelem ogólnej cyrkulacji atmosfery (ang. Global Circulation Model, w skrócie GCM) napisanym w celach edukacyjnych. Model może być uruchamiany na PC, ma wbudowany prosty interfejs graficzny i bazę danych i może być wykorzystany do badań zmian klimatu. Jest oparty na modelu z NASA Goddard - GISS Model II. Pozwala nauczycielom i uczniom wyrobić intuicję dotyczącą współczesnych problemów klimatycznych i zapoznanie się z narzędziami wykorzystywanymi przez naukowców w badaniach zmian klimatu.

    Nongovernmental International Panel on Climate Change (NIPCC) - organizacja naukowców sceptycznych co do teorii wpływu człowieka na globalne zmiany klimatu. Dziwogony, dławiki (Dicruridae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad dwadzieścia gatunków ptaków. Zamieszkują tropiki Starego Świata Są to ptaki owadożerne, często polują na owady łapiąc je w locie, czasami chwytają zdobycz na ziemi. Większość gatunków jest czarna bądź szaroczarna, często z metalicznym połyskiem. Mają długi zawinięty ogon (stąd ich nazwa), który u niektórych gatunków azjatyckich przybiera bardziej strojne formy.

    Barczatkowate (Lasiocampidae) - rodzina owadów z rzędu motyli. Obejmuje ponad 1000 gatunków nocnych motyli, występujących w lasach i sadach wszystkich kontynentów. W Polsce występuje około 19 gatunków.

    Intergovernmental Panel on Climate Change (Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu, w skrócie IPCC) – organizacja założona w 1988 przez dwie organizacje Narodów Zjednoczonych – Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) oraz Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w celu oceny ryzyka związanego z wpływem człowieka na zmianę klimatu.

    Dodano: 23.01.2012. 16:17  


    Najnowsze