• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Psy, ludzie i odwieczne instynkty

    26.12.2011. 10:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Psy z ras stworzonych po to, by polować lub stróżować, trzymamy dziś w mieszkaniach i hołubimy. Zapominamy, że zachowania, dla których pewne rasy w ogóle powstały, są w nich nadal głęboko zakorzenione - tłumaczy PAP behawiorysta zwierzęcy, Michał Kisiel. 

    Człowiek i pies żyją blisko siebie od tysięcy lat. Przez ten czas ludzie krzyżowali psy tak, aby wzmacniać u nich pożądane cechy, np. zwinność, waleczność czy wytrzymałość, a "podrasowane" zwierzęta wykorzystywali do pomocy przy zaganianiu stad czy podczas polowań.

    W efekcie powstało wiele ras, a każda z nich jest inna, gdyż każda w przeszłości pełniła inną rolę. "Mamy rasy uważane często za agresywne, takie jak pitbul czy amstaf, których przodków wykorzystywano głównie do walk, pomiędzy sobą i z inną zwierzyną. Czasami służyły też do pomocy przy bydle i dyscyplinowały zwierzęta hodowlane, chwytając je za pęciny. Inne rasy powstały, by polować. Nawet małe yorki miały walczyć z gryzoniami, a jamniki wykorzystywano do polowań na zwierzęta ryjące nory" - tłumaczy Michał Kisiel, który uczy właścicieli lepiej rozumieć potrzeby pupili i mądrze z nimi postępować.

    Z czasem styl życia ludzi zmienił się nie do poznania. Ale nadal chcą, by w małych mieszkaniach i miejskim życiu towarzyszyły im psy. "Zwierzęta stworzone po to, by polować albo stróżować, teraz trzymamy na kolanach i hołubimy. Zapominamy, że zachowania, dla których niektóre rasy w ogóle powstały, są w nich nadal głeboko zakorzenione" - zauważa Michał Kisiel.

    Te potrzeby bywają różne. "Jedne psy muszą dużo szczekać. A taki owczarek niemiecki musi dużo chodzić, patrolować, przyglądać się okolicy. Ich właściciele powinni się pogodzić z tym, że przy ogrodzeniu zawsze będą mieli wydeptaną ścieżkę. Dużo okazji do ruchu powinny mieć nawet yorki i jamniki - ich żywiołem jest wciskanie się w szczeliny, poszukiwania. Z kolei staffordy, bulteriery czy pitbule wymagają, by uprawiać z nimi zapasy, pokotłować się, poprzeciagać linę" - opowiada.

    Takie zabawy muszą się odbywać pod kontrolą człowieka, ponieważ nawet walka na niby podnosi psu adrenalinę. "Jeśli zwierzak nazbyt się ekscytuje, zaczyna mocno łapać zębami, zabawę należy przerwać. Za drugim-trzecim razem pies się nauczy, że jeżeli zanadto się rozochoci - zabawa szybko skończy" - zastrzega.

    Potrzeby związane z rasą najlepiej jest uwzględnić, zanim zdecydujemy się na wybór czworonoga. "Najlepiej jest dopasować rasę do swojego stylu życia. Jeśli ktoś n p. uprawia jogging albo często jeździ rowerem, niech wybierze wyżła, charta, terriera, huskiego czy malamuta, które uwielbiają biegać" - tłumaczy behawiorysta.

    Zrozumienie naturalnych skłonności ras pozwala nauczyć czworonoga, bez przemocy czy krzyku, współżycia z człowiekiem. "Awersyjne metody (opierające się na wywołaniu strachu lub bólu - PAP) tłamszą złe zachowania tylko na chwilę. Jeśli na psa nakrzyczymy albo go zbijemy, bo nabrudził, zwierzę skojarzy krzyk lub ból z właścicielem, i nadal będzie się załatwiał w domu, tylko że pod nieobecność pana" - tłumaczy Michał Kisiel.

    Jak zauważa rozmówca PAP, problemy z psami często rozwiązuje się korzystając z metod tzw. teorii dominacji, która mówi, że pies z człowiekiem tworzy stado i walczy z nim o dominację, o bycie "przywódcą alfa". "Chęcią dominacji tłumaczy się niemal każde zachowanie psa - że ciągnie pana na smyczy, że wchodzi przed nim do domu, że wskazuje na łóżko - wszystko to ma znaczyć, że go zdominował" - mówi. W myśl tej teorii "układanie" psa polega na tym, by zaakceptował fakt dominacji człowieka. "Ale to bzdura. Pies nie tworzy stada z człowiekiem. Podstawowym zadaniem stada jest przetrwanie i rozmnażanie się. W kontakcie z człowiekiem zasada ta nie racji bytu" - zauważa Michał Kisiel.

    Co by nam powiedziały psy, gdyby mogły w wigilię przemówić ludzkim głosem? Zdaniem behawiorysty, ich apel mógłby brzmieć mniej więcej tak: "Drogi opiekunie, pamiętaj, że nie jestem człowiekiem i nie zawsze chcę robić to co Ty. A kiedy się do mnie zwracasz, jasno określaj, o co Ci chodzi, i czego ode mnie oczekujesz. I czy mógłbyś się ze mną podzielić tą smakowicie pachnącą szyneczką ze stołu?"

    PAP - Nauka w Polsce

    zan/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Czasem w artykułach pojawia się zwrot "człowieka i zwierząt" albo "zwierząt i człowieka" albo "ludzi i zwierząt" albo "zwierząt i ludzi" (możliwe że jeszcze jakiś w tym stylu). Proponuje w ramach ujednolicania stosować zawsze jeden zwrot taki jak na przykład: zwierząt w tym człowieka (ewentualnie do rozpatrzenia "człowieka i innych zwierząt" albo jakiś inny - byle zawsze ten sam). Zmianę taką proponuje wprowadzać tylko przy okazji. Opinie? Marek Mazurkiewicz (dyskusja) 10:54, 12 mar 2012 (CET) Oswajanie zwierząt, obłaskawianie zwierząt – proces osobniczy polegający na stopniowym zmniejszaniu, a następnie wygaszaniu lęku przed człowiekiem, występującego u zwierząt dzikich. Proces ten odbywa się poprzez uczenie się i niemal zawsze ma charakter zamierzony przez człowieka. Grupy ras psów domowych – rasy psów mogą być grupowane na wiele sposobów, lecz podstawowym kryterium podziału ras jest funkcja, dla jakiej zostały wyhodowane. Chociaż wiele z nich jest teraz domowymi pupilkami, hodowano je by odgrywały specjalne role – jako psy pasterskie, do polowań lub też obronne. Zgodnie z pełnionymi przez nie funkcjami, rozwinęło się ich usposobienie, temperament i wygląd zewnętrzny. Poniżej przedstawiono główne grupy ras psów.

    Bodziec dyskryminacyjny zwany też bodźcem różnicującym to pojęcie z zakresu teorii warunkowania. Jego zastosowanie wynika stąd, że ze zwierzęciem trudno się porozumieć i np. wyjaśnić mu zasady oczekiwanego zachowania. Eksperymentatorowi zdaje się, że pies podczas warunkowania reaguje na światło (zaangażowane ośrodki wzrokowe) a on słyszy dźwięk klawisza (zaangażowane ośrodki słuchowe) włączającego to światło. Stąd reaguje tak samo na światło czerwone, zielone itd. Nawet jeśli nie ma dodatkowych, niezauważonych przez eksperymentatora bodźców, to psu może być obojętne jakiego koloru jest światło (psy nie widzą niektórych kolorów) i w którym miejscu się zapala. Takie zjawisko nazywamy generalizacją bodźca. Eksperymentator chcąc mieć pewność że zwierzę reaguje na ten i tylko ten bodziec np. światło koloru czerwonego musi go zróżnicować. W tym celu wzmacnia np. pokarmem tylko pożądaną reakcję i tylko na określony kolor światła, pozostałe kolory nie wzmacniane stają się bodźcami hamującymi (negatywnymi), na które reakcja odruchowa wygasa. Wzorzec rasy – zespół cech, które powinno spełniać zwierzę hodowlane, aby mogło zostać zaliczone do danej rasy. Opracowywaniem wzorców ras zajmują się zazwyczaj organizacje hodowców danego gatunku zwierzęcia.

    Tożsamość osobista – bycie tym samym człowiekiem (tą samą osobą), bycie sobą, bycie tym za kogo się podajemy. Tożsamość to więcej, niż identyczność, jednakowość – przykładowo dwóch braci bliźniaków może wyglądać identycznie, jednak każdy z nich będzie miał własną tożsamość. Jest to fakt, że ktoś jest tą osobą, za którą się podaje. Fakt, że ktoś nosi takie, a nie inne nazwisko. Efekt utopionych kosztów – jest to zjawisko polegające na tym, że ludzie maja skłonność do trzymania się wcześniej podjętych decyzji nawet w sytuacji gdy okazały się one niekorzystne. Jeśli tylko były związane z poniesieniem dużych kosztów lub ze znacznym wysiłkiem. Zachowanie to jest sprzeczne z teorią ekonomii która mówi, że tylko teraźniejsze oraz przyszłe zyski i koszty powinny mieć wpływ na podejmowanie decyzji. Koszty poniesione wcześniej nie powinny mieć znaczenia. Takie zachowanie tłumaczy teoria perspektywy. Człowiek wykazuje awersje do strat, więc stara się ich uniknąć.

    Homoseksualne zachowania zwierząt – zachowania zwierząt wobec osobników tej samej płci, które zazwyczaj są typowe dla par różnopłciowych tego gatunku. Zachowania te obejmują czynności seksualne, takie jak kopulacja lub wzajemna masturbacja, oraz związane z łączeniem się w pary lub wspólną opieką nad potomstwem. Występują szczególnie często u gatunków żyjących w społecznościach np. u ptaków morskich i ssaków, w tym także wśród najbliżej spokrewnionych z człowiekiem szympansów. Odnotowano je do tej pory u ponad 1500 żyjących na wolności gatunków, a zjawisko to dobrze udokumentowano u ponad pięciuset z nich. W opiniach niektórych badaczy zwierząt, np. wśród żyraf czy bizonów zachowania homoseksualne są częstsze od heteroseksualnych. Sekodontozaur (Secodontosaurus) – nazwa rodzajowa żyjącego we wczesnym permie drapieżnego pelykozaura z rodziny Sphenacodontidae. Swą budową przypominał swoich najbliższych krewnych, jak sfenakodon czy dimetrodon. Tak samo jak one posiadał on żagiel na grzbiecie. Jednak cechą, która odróżnia go od nich jest budowa jego czaszki, która była niska i wąska. Fakt ten łączy się zapewne z nieokreśloną strategią łowiecką zwierzęcia. Sądzi się, że mógł polować na zwierzęta zagrzebujące się w ziemi. Niewykluczone jest jednak, że polował na ryby, podobnie jak waranozaur, czy ofiakodon.

    Rasy psa – dawniej rasy (w znaczeniu zootechnicznym) zwierząt z gatunku psa domowego (Canis familiaris) wyselekcjonowana głównie pod kątem wartości użytkowej, a współcześnie grupy psów uznanych przez organizację kynologiczną za spełniającą wymogi ustalonego przez nią wzorca rasy, ukierunkowanego głównie pod kątem wyglądu zewnętrznego. Różne stowarzyszenia kynologiczne stosują różne kryteria podziału tego gatunku na rasy oraz – zachowując odrębność w jeszcze większym stopniu – grupują rasy według swoich zasad, określonych we wzorcu rasy.

    Dodano: 26.12.2011. 10:33  


    Najnowsze