• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pszczoły maja bzika na punkcie dyscypliny pracy

    30.06.2010. 23:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy z Uniwersytetu Queen Mary w Londynie, Wlk. Brytania, odkryli że trzmiele są bardzo zdyscyplinowane co do czasu swojej pracy. Wyniki badań zaprezentowane w czasopiśmie BMC Biology stanowią dorobek projektu LAPBIAT (Lapoński obiekt atmosferyczno-biosferyczny), który otrzymał niemal 1,5 mln EUR z programu "Infrastruktury badawcze" Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE, aby zbadać interakcje między ekosystemami w okolicach lub na północy koła podbiegunowego.

    Profesor Lars Chittka i doktorant Ralph Stelzer przeprowadzili swoje badania w stacji badawczej na północy Finlandii. Oznakowali 1.049 pszczół robotnic identyfikatorami radiowymi, aby monitorować ich ruchy - zwłaszcza dobowe rytmy zaopatrywania się w pożywienie - przy ciągłym świetle dziennym w okresie lata arktycznego.

    Naukowcy przypuszczali, że z uwagi na ciągłe światło dzienne trzmiele zbieracze wykorzystają dodatkowy czas pracy na swoją korzyść, maksymalizując spożycie i rozwój kolonii.

    Wcześniejsze badania pokazały, że rytmy dobowe owadów społecznych są dosyć elastyczne, co umożliwia im zmianę ekspresji genów zegarowych, aby dostosować się do potrzeb kolonii. Naukowcy przetestowali rytmy zaopatrywania się w pożywienie kolonii trzmieli (Bombus terrestris i B. pascuorum) w północnej części Finlandii w okresie letnim, w którym słońce pozostaje nad horyzontem przez kilka tygodni.

    Oceną objęto rodzime trzmiele oraz grupę kolonii pszczół zaimportowanych do Arktyki. Obydwa gatunki pracowały na zmianę dzienną, a najintensywniejszą aktywność odnotowywano około południa. Według naukowców pszczoły wracały do swoich gniazd kilka godzin przed północą. Zatem nie były aktywne przez całą dobę.

    "Odkryliśmy, że pszczoły nie wykorzystują naturalnie tej okazji, co sugeruje, że pewną korzyść musi przynosić przerwa nocna" - wyjaśnia Stelzer.

    Naukowcy odkryli, że wśród trzmieli zbieraczy utrzymują się natomiast stabilne rytmy dzienne. Około 95% testowanych robotnic B. terrestris wykazało stabilne rytmy dzienne o średnim okresie 23,8 godziny. Większa część aktywności zaopatrzeniowej przypadała na okres od 08:00 do 23:00. Natomiast robotnice B. pascuorum wykonywały większą część swojej pracy od 06:00 do 22:00.

    Naukowcy założyli, że pszczoły wykorzystują pewne zewnętrzne wskazówki, aby zorientować się w czasie, kiedy brakuje rytmu dzienno-nocnego. Na podstawie wyników badań naukowcy stwierdzili, że owady są prawdopodobnie wrażliwe na intensywność i jakość światła lub zmiany temperatury.

    "Dzienne zmiany w widmowym składzie światła, zwłaszcza w zakresie UV (ultrafioletu), również mogą odpowiadać za synchronizację zegara dobowego zbieraczy w warunkach nieprzerwanego światła dziennego" - czytamy w artykule.

    "Pomimo światła temperatura obniża się w czasie 'nocy' arktycznej, zatem być może pszczoły muszą wrócić do gniazda, aby ogrzać potomstwo" - zauważają naukowcy. "Sugeruje się również, że sen pomaga pszczołom w zapamiętaniu informacji pozyskanych w czasie dziennego zbierania."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Trzmiel polny (Bombus agrorum) - gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół miodnych, plemienia trzmiele (Bombini). Polietyzm - podział pracy wśród członów kolonii owadów społecznych, jak np. pszczoły miodnej. Rozróżnia się dwa rodzaje polietyzmu: Pierzga – pokarm pszczół, który powstaje w wyniku fermentacji pyłku roślin owadopylnych (entomofilnych) albo wiatropylnych zbieranego przez pszczoły robotnice różnych gatunków pszczół. Z pyłku zebranego z kwiatostanów pszczoły formują na ostatniej parze odnóży obnóża. Po przyniesieniu do ula (gniazda) składają je do komórek plastra, a pszczoły ulowe (młode) ubijają je w komórce. W temperaturze ula (t = 35 °C) i warunkach beztlenowych zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku. Pierzga jest gromadzona przy czerwiu. Pierzga jest zatem naturalnie przetworzonym przez pszczoły pyłkiem kwiatowym, który dodatkowo został wzbogacony wydzielinami organizmów pszczół. Pierzga jest pokarmem larw (czerwiu otwartego) i młodych pszczół.

    Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) − gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini). Tworzy niewielkie sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje nie więcej niż kilkaset osobników. Rodzina pszczela (rój) – zorganizowane zbiorowisko osobników pszczoły miodnej, złożone zwykle z jednej matki, różnej liczby pszczół robotnic oraz trutni. W okresie zimowym liczba robotnic wynosi 10–25 tys., w lecie natomiast, w zależności od rasy pszczół, warunków klimatyczno-przyrodniczych i metody gospodarowania może dochodzić do 60–100 tys. Późną wiosną i latem w rodzinie pszczelej może znajdować się od kilkuset do 2,5 tys. trutni, od przedwiośnia w gnieździe (ulu) znajduje się czerw pszczeli, a w okresie późniejszym także trutowy (czasem larwy mateczne). W ciągu roku rodzina pszczela wychowuje ok. 150 tys. robotnic i do 5 tys. trutni.

    Nekroforeza (dosłownie: przenoszenie zmarłego) – u owadów społecznych, zwłaszcza mrówkowatych i pszczołowatych, wynoszenie martwych członków kolonii poza obręb gniazda. Wywoływane jest zanikiem działania związków chemicznych obecnych u żywych osobników. Zmniejsza ryzyko zarażenia kolonii. Trzmiel – zwyczajowa nazwa dużej, krępej i gęsto owłosionej pszczoły o czarnym ubarwieniu, zwykle z szerokimi, poprzecznymi, żółtymi lub pomarańczowymi pasami. W literaturze polskiej nazwą „trzmiel” określane są pszczoły z rodzaju Bombus – obejmującego również trzmielce.

    Kłąb – otaczające matkę skupisko pszczół, w którym robotnice siedzą ciasno, trzymając się jedna drugiej i tylko nieznacznie zmieniają położenie względem siebie. Najbardziej ściśnięte są pszczoły w zewnętrznej części kłębu, w środku zaś tworzą biegnące w różnych kierunkach łańcuszki, ułożone luźniej. Zwarta otoczka sprawia, że ciepło produkowane przez pszczoły w części centralnej ulatnia się nieznacznie, dzięki czemu temperatura w kłębie jest w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia. Bombus – rodzaj owadów społecznych z rodziny pszczołowatych, obejmujący trzmiele i trzmielce (brzmiki) – duże owady (do 30 mm), gęsto owłosione, często jaskrawo ubarwione, ale zwykle z przewagą czerni lub też całkiem czarne. Mają bardzo duże znaczenie w gospodarce rolnej, ponieważ poszukując pyłku, którym się żywią zapylają wiele gatunków roślin uprawnych, polowych i szklarniowych, oraz dziko rosnących. Niektóre z nich są organizmami modelowymi w badaniach zachowania, fizjologii, strategii żerowania oraz ewolucji relacji społecznych wśród owadów.

    Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym, a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C.

    Trzmiel żółty (Bombus muscorum) — gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Pszczoła włoska (Apis mellifera ligustica) - podgatunek pszczoły miodnej. Występuje na terenie Włoch (od Alp z północy, do Sycylii na południu). Pszczoły te są bardzo płodne i nie są agresywne. Dawca czasu (niem. Zeitgeber) – egzogenne źródło synchronizacji zegara biologicznego organizmu do rytmu 24-godzinnego. Dla większości organizmów głównym dawcą czasu jest światło (sekwencje światła i ciemności). Funkcję tę mogą także pełnić rytmy temperatury otoczenia, dostępność pokarmu czy bodźce społeczne.

    Rasy pszczół: Niewiele znanych dzisiaj ras pszczół (Apis) to rasy naturalne. Dzisiejsze pszczoły to najczęściej rasy powstałe w wyniku hodowli pszczół, krzyżówki ras i linii ze wszystkich stron świata. Kłąb zimowy – skupisko o kształcie nieco spłaszczonej kuli, jakie tworzą zimujące pszczoły w celu ochrony przed chłodem. Wewnątrz kłębu złożonego z warstw pszczół i plastrów gniazda utrzymuje się temperatura wynosząca około 18–20 °C – jesienią i na początku zimy, a około 34 °C – na przedwiośniu, gdy rozpoczyna się czerwienie. Zewnętrzna warstwa kłębu, złożona z ciał pszczół siedzących zwarcie, rozluźnia się przy wzroście temperatury zewnętrznej, a staje się bardziej zwarta przy jej spadku, wskutek czego objętość kłębu ulega zmianom. Kłąb zimowy umieszcza się jesienią na plastrach naprzeciw wylotu, a zimą przesuwa się powoli ku górze i ku tyłowi gniazda, zjadając stopniowo miód, z którego przedtem zgryzają zasklep. Przy niskiej temperaturze pszczoły nie mogą przejść na boczne plastry, nawet wówczas, gdy w obsiadanych przez kłąb plastrach zapasy się wyczerpią.

    Pszczoły samotnice – duża grupa biologiczna pszczół (Apoidea) obejmująca gatunki, w których każda samica zakłada osobne gniazdo, a nawet kilka gniazd. Zaopatruje je w pożywienie, składa w nim jaja, zamyka je i ginie, a w następnym roku (lub w tym samym, jeśli dany gatunek wydaje dwa pokolenia rocznie) wylęgają się młode samce i samice, które zakładają nowe gniazda. Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) — gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Tańce pszczół (mowa pszczół) – regularnie powtarzające się ruchy pszczół informujące inne robotnice o wystąpieniu określonego zjawiska. Bzygowate, bzygi (Syrphidae) – rodzina owadów z rzędu muchówek z wyglądu podobnych często do os, pszczół lub trzmieli (mimikra). Odgrywają ważną rolę w zapylaniu kwiatów. Występują licznie, zwłaszcza na nasłonecznionych leśnych polanach.

    Dodano: 30.06.2010. 23:12  


    Najnowsze