• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ptasia inteligencja pod lupą naukowców

    01.07.2011. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy z Austrii i Wlk. Brytanii zbadali sprawność i elastyczność nowozelandzkiej papugi Kea oraz nowokaledońskiej wrony brodatej, które wedle przekonania ekspertów należą do najinteligentniejszych rodzin ptaków na naszej planecie. Przedstawili swoje odkrycia w dwóch raportach, opublikowanych w czasopismach PLoS ONE oraz Biology Letters, rzucając światło na innowacyjność ptaków w osiąganiu określonych celów przy wykorzystaniu odmiennych sposobów. Badania zostały częściowo dofinansowane z projektu SOMACCA (Składnia umysłu - porównawcze podejście obliczeniowe) realizowanego pod kierunkiem profesora Tecumseha Fitcha z Uniwersytetu Wiedeńskiego w Austrii, który otrzymał grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych o wartości 1,96 mln EUR z budżetu Siódmego Programu Ramowego (7PR) UE.

    Papugi i krukowate (rodzina ptaków obejmująca kruki, wrony i sroki) nieustannie zdumiewają naukowców swoją inteligencją, a zwłaszcza swoją zdolnością do rozwiązywania problemów technicznych. Przykładem jest wrona brodata (Corvus monduloides), która przygotowuje i wykorzystuje wydłużone przedmioty, takie jak patyki, jako narzędzia do wyszukiwania larw w korze drzew i uschniętych pniach. Papuga górska Kea (Nestor notabilis) również ma dryg do wykorzystywania przedmiotów wynajdywanych w naturalnym środowisku, aby pomóc sobie w znalezieniu pożywienia.

    Wrona brodata jest czarna i ma około 40 cm długości, a papuga Kea jest oliwkowozielona z czerwonymi skrzydłami tylnymi, a długość jej ciała to około 45 cm. Papuga Kea zamieszkuje górski region Wyspy Południowej Nowej Zelandii.

    Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego, we współpracy z kolegami z Uniwersytetu Oksfordzkiego w Wlk. Brytanii, wykorzystali paradygmat Skrzynki Wielokrotnego Dostępu (ang. Multi Access Box, MAB) w przezroczystej kostce z pleksiglasu w celu porównania mechanizmów kognitywnych sześciu papug Kea i pięciu wron brodatych. Zespół oceniał sposób, w jaki ptaki zdobywały nagrodę w postaci pożywienia, która znajdowała się na platformie, na środku skrzynki.

    Wyjaśniając proces, naczelna autorka obydwu raportów, dr Alice Auersperg z Wydziału Biologii Kognitywnej Uniwersytetu Wiedeńskiego, powiedziała: "Ptaki mogły wybrać między pociągnięciem za sznurek zawiązany wokół nagrody, pociągnięciem za dźwignię w kształcie haka, aby otworzyć okno, wsunięciem szklanej kulki (zwartego narzędzia) do zakrzywionej ścieżki w kierunku nagrody lub włożeniem narzędzia w kształcie pręta do otworu i manewrowaniem nim nad luką w kierunku pożywienia, aby zepchnąć nagrodę z platformy."

    Współautor dr Gyula Gajdon, również z Uniwersytetu Wiedeńskiego, zauważa: "Ptaki mogły wybrać, które rozwiązanie chcą wypróbować jako pierwsze. Kiedy już znalazły rozwiązanie i wykorzystały je kilka razy, blokowaliśmy wejście, zmuszając je do wybrania innego. W ten sposób mogliśmy obserwować nie tylko różnice w kolejności rozwiązań wybieranych przez poszczególne osobniki, ale również jak szybko były w stanie je zmieniać."

    Pod względem wyzwań, dla papugi Kea największą przeszkodę stanowiło wykorzystanie jako narzędzia przedmiotu podobnego do patyka. W naturalnym środowisku papuga normalnie nie posługuje się narzędziami. Wronie brodatej największy kłopot sprawiło otwarcie okna przez pociągnięcie dźwigni w kształcie haka. Ten gatunek normalnie nie ciągnie ani nie rozrywa przedmiotów.

    Naukowcy twierdzą, że najnowsze odkrycia pomogą pogłębić wiedzę na temat ewolucji inteligencji.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kłowacz kaktusowy (Camarhynchus pallidus) – mały ptak z rodziny tanagr (Thraupidae), wcześniej zaliczany do trznadli. Zamieszkuje Wyspy Galapagos. Należy do tak zwanych zięb Darwina. Gatunek po raz pierwszy został opisany przez Karola Darwina. Znany jest z tego, że jako jeden z nielicznych gatunków ptaków, posługuje się narzędziami. Jako narzędzie służy mu często cierń kaktusowy, przy pomocy którego ptak wydobywa larwy bezkręgowców spod kory drzew. U kłowacza zaobserwowano zdolność do modyfikowania narzędzi, tak aby lepiej spełniały swoje funkcje. Odnotowano również wielokrotne używanie tych samych narzędzi. Narzędzia wnękowe - są to narzędzia kamienne formowane retuszem wnękowym. Narzędzia tego typu mogą posiadać od jednej do kilku wnęk co jest podstawą dla typologii tych narzędzi. Nestor kea, kea (Nestor notabilis) – gatunek wszystkożernej i drapieżnej papugi z rodziny kakapowatych (Strigopidae), będący endemitem Nowej Zelandii. Jeden z czterech gatunków z rodzaju Nestor, które wyewoluowały z przodka, żyjącego w lasach Nowej Zelandii 5 mln lat temu

    Kea (Nestor notabilis) – gatunek wszystkożernej i drapieżnej papugi z rodziny nestorów (Strigopidae), będący endemitem Nowej Zelandii. Jeden z czterech gatunków z rodzaju Nestor, które wyewoluowały z przodka, żyjącego w lasach Nowej Zelandii 5 mln lat temu Kakadu biała (Cacatua alba) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kakadu (Cacatuidae). Jej długość dochodzi do 46 cm. Jest endemitem, zamieszkującym wyłącznie wyspy Halmahera, Bacan, Tidore, Kasiruta oraz Mandiole w północnych Molukach w Indonezji. Jest białą papugą z brązowymi lub czarnymi oczyma oraz ciemnoszarym dziobem. Gdy się przestraszy, rozkłada swój ogromny, odstający, półokrągły grzebień na głowie. Kształtowi grzebienia, przypominającego parasol, zawdzięcza swoją angielską nazwę umbrella cockatoo. Normalnie grzebień znajduje się w pozycji leżącej. Spodnia strona skrzydeł oraz ogon mają barwę jasnożółtą i błyszczą się w czasie lotu papugi. Kakadu biała dożywa niekiedy 80 roku życia.

    Modrolotka czerwonoczelna (Cyanoramphus novaezelandiae) – gatunek ptaka z rodziny papugowate (Psittacidae) jest gatunkiem endemicznym Nowej Zelandii. Modrolotka czerwonoczelna znana jest również pod innymi nazwami, taki jak: papuga kozia, koza czerwonoczelna, papuga nowozelandzka i papużka sinodzioba. Zamieszkuje rzadkie lasy Nowej Zelandii. Jest to średniej wielkości papuga, o długości ok. 22-25 cm. Narzędzia rolnicze – specjalne urządzenia techniczne (narzędzie) używane w rolnictwie w celu ułatwienia lub mechanizacji procesu produkcji rolnej. Elementy robocze tych narzędzi mogą w trakcie pracy pozostawać nieruchome lub dzięki oporowi stwarzanemu przez podłoże w trakcie ich pracy mogą obracać się wokół osi, np. brona talerzowa.

    Śruba pociągowa - element urządzenia do ustawienia narzędzia względem obrabianego materiału lub materiału względem narzędzia. Jako klasyczne zastosowanie można uznać napęd suportu obrabiarek do metalu w dwóch lub trzech płaszczyznach. Śruba pociągowa najczęściej napędzana jest od napędu głównego obrabiarki przez przekładnię, rzadziej oddzielnym silnikiem. Zaletą napędu głównego (przez przekładnię) jest pełna synchronizacja ruchów narzędzia i obrabianego materiału, co w efekcie daje dużą dokładność obróbki. Oliwiarka (albo olejarka) – narzędzie, którego zadaniem jest smarowanie mechanizmów przy pomocy oleju. Najprostsze rozwiązanie tego narzędzia (na zdjęciu obok) to niewielki metalowy zbiorniczek z aplikatorem w kształcie cienkiej rurki; denko zbiorniczka jest sprężystą membraną. Naciskanie denka powoduje wytłaczanie ze zbiorniczka przez rurkę kropel oleju.

    HSQLDB (HSQL Database Engine) – "lekki" relacyjny system baz danych napisany w Javie jako Otwarte oprogramowanie. Umożliwia zapis informacji nie tylko w standardowy sposób (przez serwer bazy danych), ale także w zwykłych plikach dyskowych jak i pamięci operacyjnej co czyni go doskonałym narzędziem do pracy nad aplikacją bazodanową, która intensywnie się rozwija. Posiada sterownik JDBC i obsługuje standardy SQL-92, SQL-99, oraz SQL:2003. Oferuje szybki i mały silnik (mniej niż 100kB), który obsługuje tabele umiejscowione zarówno fizycznie na dysku jak i w pamięci operacyjnej. Posiada również narzędzia takie jak: mini-web server, działające w pamięci narzędzia zarządzające zapytaniami (mogą zostać uruchomione jako applet) oraz potężną ilość przykładowych plików.

    Wnęka - sztuczne zaklęśnięcie w boku narzędzia krzemiennego. Narzędzia z wnęką są spotykane w wielu kulturach archeologicznych. Narzędzia z wnęką mogły być stosowane do obróbki drewna i kości oraz być pomocne w przymocowaniu do rękojeści.

    Konwergencja (łac. convergere, zbierać się, upodabniać się) – w biologii proces powstawania morfologicznie i funkcjonalnie podobnych cech (czyli analogicznych) w grupach organizmów odlegle spokrewnionych (niezależnie w różnych liniach ewolucyjnych), odrębnych dla tych grup cech pierwotnych, w odpowiedzi na podobne lub takie same wymagania środowiskowe, np. podobny typ pokarmu, wymagania lokomocyjne. Źródłem konwergencji jest występowanie tych samych czynników doboru naturalnego wpływających na proces ewolucji różnych populacji. Przykładem mogą być ryby i walenie, które żyjąc w środowisku wodnym rozwinęły podobnie opływowe kształty ciała, napędową płetwę ogonową i sterujące płetwy przednie. Dobrym przykładem jest też zewnętrzne podobieństwo rekinów, ichtiozaurów i delfinów lub jaszczurek i płazów ogoniastych. Innego przykładu dostarcza porównanie skrzydeł niespokrewnionych ewolucyjnie organizmów jak np. ptaków i owadów. Nierzadko mówi się też o narządach analogicznych, które u różnych organizmów pełnią podobne funkcje.

    Dodano: 01.07.2011. 17:49  


    Najnowsze